Rusocin (województwo pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rusocin
osada
Ilustracja
Pałac od strony ogrodu
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat gdański
Gmina Pruszcz Gdański
Liczba ludności (2009[1]) 918
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 83-031
Tablice rejestracyjne GDA
SIMC 0169242
Położenie na mapie gminy wiejskiej Pruszcz Gdański
Mapa konturowa gminy wiejskiej Pruszcz Gdański, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Rusocin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Rusocin”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Rusocin”
Położenie na mapie powiatu gdańskiego
Mapa konturowa powiatu gdańskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rusocin”
Ziemia54°13′42″N 18°37′35″E/54,228333 18,626389
Strona internetowa

Rusocin (niem. Russotschin) – duża osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański, zamieszkiwana przez ok. 900 osób.

W latach 1945-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rusocin sąsiaduje z miastem Pruszcz Gdański i jest jedną z najstarszych wsi tego rejonu. Pierwsze wzmianki historyczne o nim pochodzą z 1296 roku. W dokumentach jako właściciela wymieniono Woysława z Rusocina. Wiadomo, że był on chorążym gdańskim. Jak wynika ze źródeł, był on wówczas znaną osobistością[2].

Kiedy doszło do zatargu z Krzyżakami, Woysław dostał się do niewoli. Od 1311 roku Rusocin znalazł się pod panowaniem krzyżackim i należał do komturii gdańskiej[2]. Właściciele tej posiadłości stali się sprzymierzeńcami Krzyżaków. Synowie Bolesława: Piotr i Bartłomiej odziedziczyli po ojcu dużą majętność. W 1342 roku dziedzice Rusocina odstąpili gdańszczanom kilka łąk w "celu założenia nowej dzielnicy". Po śmierci Bartłomieja cały majątek przejął Piotr. Piotr miał jednego syna Jana, który sprowadził do Polski zakonników z Pragi i w 1380 roku założył w Kartuzach klasztor.

Inną znaną postacią była Barbara z Rusocina, panna z klasztoru norbertanek żukowskich. Podczas wojny trzynastoletniej (1454–1456) z Krzyżakami właściciele majątku opowiedzieli się po stronie Zakonu.

Od XVII wieku Rusocin znalazł się w posiadaniu gdańskich patrycjuszy. Znani są nieliczni właściciele wsi, między innymi burmistrz Daniel Rudiger (1627), rodzina Giese (1691–1763) oraz rodzina von Tiedemann (1763–1912). W 1814 roku, po śmierci właściciela majątku, Fryderyka Ferdynanda Eduarda Tiedemanna, wdowa po nim opuściła Rusocin i wyjechała do Berlina. Majątek przejęły w zarząd lokalne władze[3].

Po rozbiorach Polski Rusocin znalazł się w rękach pruskich. Po podziale Pomorza Gdańskiego w 1816 roku na rejencję gdańską i kwidzyńską, w latach 1818–1824 dwór w Rusocinie był siedzibą nowo utworzonego powiatu Danzig. Jak podają źródła, we wsi znajdowała się cegielnia i dwa młyny.

W 1824 roku do Rusocina powrócił urodzony tutaj w 1804 roku Carl Ludwig Gustav Adolf von Tiedemann, który odbudował rodzinny majątek. W 1869 roku liczył on 703 hektary, mieszkało tu 198 osób. Oprócz sąsiadującego z pałacem folwarku, w majątku znajdowała się zniszczona kaplica i młyn. Oprócz Dużego i Małego Rusocina Tiedemannowie zarządzali także Prędzieszynem, w którym znajdował się niewielki dwór z folwarkiem. Rusocin pozostał w rękach Tiedemannów do 1945 roku[3].

Ze względu na swoją historię Rusocin jest stanowiskiem badań archeologicznych.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac od strony podjazdu
Stajnia wyjazdowa z wozownią

Według rejestru zabytków NID[4] na listę zabytków wpisany jest zespół dworski i folwarczny z końca XVIII-XX w., nr rej.: A-1149 z 16.09.1996:

  • dwór, nr rej.: A-666 z 27.10.1973
  • park
  • folwark, XIX-XX w.: spichrz, stajnia, stajnia wyjazdowa z wozownią, chlewnia, obora i (nieistniejąca) studnia.

Barokowo-klasycystyczny dwór zbudowany został dla rodziny Tiedemannów ok. 1800. Parterowy budynek główny został założony na planie prostokąta, z dobudowanymi oficynami w obydwu narożnikach. Od północy do dworu przylegają budynki folwarczne. Cały zespół usytuowany jest w malowniczym parku krajobrazowym o powierzchni 13,5 ha. Park o francuskiej kompozycji rozciąga się po brzeg rzeki Kłodawy. Na jego terenie znajdują się dwa stawy.

Obiekt, stanowiący od grudnia 1996 do połowy 2012 własność gminy Pruszcz Gdański (wcześniej – Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa), był wówczas użytkowany jako przedszkole i mieszkania komunalne. Wystawiony na sprzedaż w cenie wywoławczej 5,15 mln zł (1,55 mln zł za budynki oraz 3,6 mln za prawo wieczystego użytkowania gruntów i wód przez 99 lat), dopiero w dziewiątym przetargu, 15 czerwca 2012, został zakupiony przez właściciela firmy Amber Gold za cenę nominalną 6,5 mln zł (zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami zastosowano jednak znaczne bonifikaty). Nabywca został zobowiązany do wykonania do 30 listopada 2013 remontu dachów magazynu zbożowego, 2 stajni (w jednej z nich, o rzadko spotykanej kubaturze, istniejące unikatowe sklepienia stropu zawaliły się częściowo latem 2013)[5], wozowni i dworu, a ponadto do remontu i odtworzenia ogrodzenia. Dodatkowo w ciągu 4 lat powinien nastąpić remont dworu i niezbędne prace pielęgnacyjne w parku. Ostateczny termin rewitalizacji i zagospodarowania nieruchomości upływał w 2025[6][7]. Ponieważ warunki umowy nie zostały dotrzymane (na konto sprzedającego wpłynęło tylko 750 tys. zł z tytułu sprzedaży zabudowań), gmina zaczęła naliczać kary umowne i doprowadziła do rozwiązania umowy[8]. W czerwcu 2017 w części obiektu wybuchł pożar[9]. W kwietniu 2021 nowym właścicielem obiektu został Zbigniew Nowak[10]

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Nieopodal miejscowości znajduje się węzeł drogowy obwodnicy trójmiejskiej S6 i drogi krajowej nr 91, zaś kilkaset metrów obok węzeł drogowy DW226 i autostrady A1 (E75). Wykonane w 2013 pomiary ruchu na drodze krajowej nr 91 wykazały, że przez jej skrzyżowanie w Rusocinie z drogą do Cieplewa przejeżdżało 17 525 pojazdów na dobę[11]. Komunikację autobusową z Gdańskiem zapewniają linie 50, 400, 401 oraz 831.

W miejscowości znajduje się tor kartingowy.

 Zobacz też: Aglomeracja Trójmiasta.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz ilościowy mieszkańców Gminy Pruszcz Gdański według miejscowości (stan na 12.11.2009 r.). [dostęp 2017-01-15].
  2. a b ''Rusocin i Rusocinek'', [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 33.
  3. a b Bartosz Gondek, Jak panie von Tiedemann połączyły Sopot z Rusocinem, wyborcza.pl Trójmiasto, 3 listopada 2018 [dostęp 2019-02-10] (pol.).
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2020-09-30. s. 34. [dostęp 2017-01-15].
  5. Aleksandra Kozłowska "Na ratunek stajni w majątku Katarzyny i Marcina P." [dostęp 13.09.2013]
  6. "Zespół pałacowo-parkowy w Rusocinie ma wreszcie nowego właściciela", Dziennik Bałtycki-Echo Pruszcza 15 czerwca 2012
  7. Właściciel OLT Express i Amber Gold kupił pałacyk pod Gdańskiem, Gazeta Wyborcza Trójmiasto 18 czerwca 2012
  8. Co dalej z pałacem w Rusocinie? [dostęp 12.09.2013]
  9. płonął fragment dworku należącego do Marcina P. z Amber Gold
  10. Dwór w Rusocinie. Był w rękach założycieli Amber Gold. Dziś ma nowego właściciela
  11. Wawrzyniec Rozenberg "Duży ruch więcej aut", Dziennik Bałtycki - Echo Pruszcza 21 marca 2014