Ryś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ryś
Lynx[1]
Kerr, 1792[2]
Przedstawiciel rodzaju – ryś rudy (Lynx rufus)
Przedstawiciel rodzaju – ryś rudy (Lynx rufus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina kotowate
Podrodzina koty
Rodzaj ryś
Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Zasięg występowania
Mapa występowania

Ryś[9] (Lynx) – rodzaj ssaków z rodziny kotowatych (Felidae).

Występowanie[edytuj]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i Ameryce Północnej[10].

Charakterystyka[edytuj]

Długość ciała 65–110 cm, długość ogona 5–23 cm; masa ciała 5–30 kg[11]. Są to zwierzęta średniej wielkości, o uszach zaokrąglonych, zakończonych pędzelkami ciemnych, najczęściej czarnych włosów. Ciało rysia jest zakończone krótkim ogonem.

Systematyka[edytuj]

Etymologia[edytuj]

Nazwa rodzajowa pochodzi od greckiego słowa λυνξ lynx, λυνκος lynkos – „ryś”[12].

Gatunek typowy[edytuj]

Felis lynx Linnaeus, 1758

Podział systematyczny[edytuj]

Do rodzaju należą następujące gatunki[9][10]:

Rodzaj Lynx prawdopodobnie dzieli swój klad z rodzajami Puma, Prionailurus i Felis. Lynx pierwszy oddzielił się od głównej linii rozwojowej[13].

Uwagi

  1. Greckie Λυγκεύς Lynkeús, Λυγκέας Lynkéas – w mitologii greckiej jeden z Argonautów słynący z bystrego wzroku.
  2. a b Inny wariant pisowni nazwy Lynx.
  3. Zdrobnienie łacińskiego pardus – „lampart, pantera”.
  4. Łacińskie określenie odnoszące się do jelenia; lupus cemarius – termin używany przez Pliniusza na określenie rysia.
  5. Greckie ευ eu – „typowy”; rodzaj Cervaria J. E. Gray, 1867.

Przypisy

  1. Lynx, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. R. Kerr: Class I. Mammalia. W: C. Linneaus: The animal kingdom, or zoological system, of the celebrated Sir Charles Linnæus. containing a complete systematic description, arrangement, and nomenclature, of all the known species and varieties of the mammalia, or animals which give suck to their young. Edynburg: Printed for A. Strahan, and T. Cadell, London, and W. Creech, 1792, s. 155. (ang.)
  3. J.E. Gray. „London Medical Repository”. 15, s. 302, 1821 (ang.). 
  4. J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 339, 1825 (ang.). 
  5. J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt : Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 57. (niem.)
  6. W. Jardine: The naturalist's library. Cz. 16. Edynburg: W. H. Lizars, 1834, s. 274. (ang.)
  7. J.E. Gray. Notes on the Skulls of the Cats (Felidæ). „Proceedings of the Zoological Society of London”, s. 276, 1867 (ang.). 
  8. T.S. Palmer. Some new Generic names of Mammals. „Science”. New Series. 17, s. 873, 1903 (ang.). 
  9. a b Systematyka i nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 136-137. ISBN 978-83-88147-15-9.
  10. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Lynx. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-06-28]
  11. M.E. & F.C. Sunquist: Family Felidae (Cats). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 149–151. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  12. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Waszyngton: Government Printing Office, 1904, s. 390, seria: North American Fauna. (ang.)
  13. Johnson, W.E., Eizirik, E., Pecon-Slattery, J., Murphy, W.J., Antunes, A., Teeling, E. & O'Brien, S.J.. The Late Miocene radiation of modern Felidae: A genetic assessment. „Science”. 311, s. 73–77, 2006. DOI: 10.1126/science.1122277 (ang.). 

Bibliografia[edytuj]

  1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.