Rybitwa antarktyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rybitwa antarktyczna
Sterna vittata[1]
Gmelin, 1789
Oobnik sfotografowany na Entreprise Island
Oobnik sfotografowany na Entreprise Island
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd mewowce
Parvordo Larida
Nadrodzina Laroidea
Rodzina mewowate
Podrodzina rybitwy
Rodzaj Sterna
Gatunek rybitwa antarktyczna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Rybitwa antarktyczna (Sterna vittata) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny mewowatych. Występuje na wyspach i wybrzeżach półkuli południowej, w tym na Oceanie Południowym. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Johann Friedrich Gmelin w 1789. Jako miejsce pozyskania holotypu wskazał insula nativitatis Christ[3], co odnosiło się do Port-Christmas na Wyspie Kerguelena[4]. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Sterna vittata[3], akceptowaną obecnie (2018) przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC)[5]. Epitet gatunkowy vittatus pochodzi od łacińskiego słowa vitta – „przepaska”, „wstęga”[4]. IOC wyróżnia 6 podgatunków[5], podobnie jak autorzy HBW. Rybitwy antarktyczne żyjące na Macquarie, włączane w HBW i na liście IOC do S. v. bethune, bywają wydzielane do podgatunku S. v. macquariensis[6].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[5]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 35–40 cm. Masa ciała 150–180 g (przeciętnie latem 167–170, zimą 197–205 g; 114–171 g u przedstawicieli S. v. bethueni z wyspy Campbella), rozpiętość skrzydeł 74–79 cm[6]. W szacie godowej u dorosłych osobników obecna jest ciemna czapeczka kontrastująca z jaskrawoczerwonym dziobem i białymi policzkami. Upierzenie jest niemal w całości prawie szare, na skrzydłach czerń widnieje jedynie na krawędzi zewnętrznej lotki. Nogi czerwone. W szacie spoczynkowej czarną czapeczkę zastępuje czarny obszar zaczynający się za okiem. Spód ciała jest biały, dziób matowy, ciemnoczerwone. Osobniki młodociane na grzbiecie mają płowe, szare i białe wzory, boki ciała zauważalnie płowe, zaś dziób czarny, matowy, a nogi matowoczerwone[7].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia rybitw antarktycznych są wybrzeża i wyspy okolic Antarktyki i terenów subantarktycznych. Najchętniej wybierają zatoki ze skalistymi wybrzeżami lub klifami oraz przybrzeżne zbiorniki, nierzadko zawierające duże skupiska wodorostów. Poza sezonem lęgowym część osobników wędruje na wody strefy pelagicznej, odległe od lądów. Niekiedy pojawiają się u wybrzeży Afryki i Ameryki Południowej w strefie umiarkowanej, do których to wybrzeży przylegają obszary z chłodnymi prądami. Najchętniej gniazdują na skalistych wybrzeżach tuż u wybrzeża lub nieco w głąb lądu, na głazach u podstaw klifów, w szczelinach, na półwyspach, niewielkich wysepkach, połaciach kamieni nieopodal wód słodkich i kamienistych plażach. Rzadko wybierają inne otoczenie, jak żwirowe plaże. Rybitwy antarktyczne żerują przy brzegu, głównie w strefie wodorostów[4]. Pożywieniem tych ptaków są głównie niewielkie ryby, jedzą również wieloszczety, mięczaki, skorupiaki, owady i algi[8].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Lęgi odbywają się głównie w listopadzie i grudniu z lokalnymi różnicami wynikającymi z klimatu i dostępności pożywienia[6]. Rybitwy antarktyczne gniazdują w koloniach, niekiedy osobno lub w niewielkich grupach. Gniazdo może zostać umieszczone na nagiej ziemi lub wśród lichej roślinności. Ma formę płytkiego zagłębienia, przeważnie wyściełanego spłaszczoną roślinnością. Zniesienie liczy 1 lub 2 jaja. W wysiadywaniu i opiece nad młodymi biorą udział obydwa ptaki z pary[7]. Inkubacja trwa 23–25 dni[4].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje rybitwę antarktyczną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2018)[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sterna vittata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Sterna vittata. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Johann Friedrich Gmelin: Systema Naturae. T. 1, cz. 2. 1789, s. 609.
  4. a b c d e Higgins, P.J. & Davies, S.J.J.F. (red.): Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic birds. T. 3. Snipe to pigeons. Melbourne: Oxford University Press, s. 677—692.
  5. a b c Frank Gill & David Donsker: Coursers, noddies, gulls, terns, auks, sandgrouse. IOC World Bird List (v8.2), 25 czerwca 2018. [dostęp 13 listopada 2018].
  6. a b c d e f g h i Gochfeld, M., Burger, J. & Garcia, E.F.J.: Antarctic Tern (Sterna vittata). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2018. [dostęp 13 listopada 2018].
  7. a b Sagar, P.M.: Antarctic tern. W: Miskelly, C.M. (red.): New Zealand Birds Online [on-line]. 2013. [dostęp 13 listopada 2018].
  8. a b Antarctic Tern Sterna vittata. BirdLife International. [dostęp 13 listopada 2018].