Ryczów (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ryczów
Ogólny widok miejscowości
Ogólny widok miejscowości
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat zawierciański
Gmina Ogrodzieniec
Liczba ludności (2015) 875
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 42-440 Ogrodzieniec
Tablice rejestracyjne SZA
SIMC 0217768
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Ryczów
Ryczów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ryczów
Ryczów
50°25′26″N 19°35′28″E/50,423889 19,591111

Ryczówwieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Ogrodzieniec.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ryczów znajduje się na Wyżynie Częstochowskiej[1]. W okolicach wsi znajduje się wiele zbudowanych z wapieni wzgórz: Cisownik, Księdza Góra, Sołtysa Góra, Felinkowa, Bolkowa, Góra Kajdana, Łysa Pałka, Pański Kierz, Straszykowa Góra, Góra Dębowa, Ruska Góra, Zamczysko, Kosia Góra, Dupnica, Długa Góra, Bazelówka, Bednarka, Kosia Góra. Oprócz skalistych wzgórz występują liczne pojedyncze, lub tworzące grupy skały wapienne. M.in. są to: Wielki Grochowiec, Straszykowe Skały, Firkowa Skała, Kaczmarkowa Skała, Czubatka, Strażnica[2], Skała w Ryczowie. Należą do tzw. Ryczowskiego Mikroregionu Skałkowego. Liczne z tych skał są atrakcyjne dla wspinaczy skałkowych[3].

Ryczów jest położony około 2 km od miejscowości Ryczów-Kolonia, powstałej w wyniku rozrastania się Ryczowa. Odległość od głównego miasta gminy (Ogrodzieńca) wynosi około 6 km. Miejscowość leży na Jurajskim Rowerowym Szlaku Orlich Gniazd[4].

Zabudowania wsi rozłożone są wzdłuż dwóch równoległych ulic na długości około 2 km, zazwyczaj tylko jeden dom/gospodarstwo jest przyległe do ulicy (ulicówka)[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

21 lutego 1944 roku Ryczów został spacyfikowany przez jednostki niemieckiego wojska, policji i żandarmerii. Niemcy wyprowadzili z domów mężczyzn i kobiety i prowadzili je w kierunku centrum wsi. Kobiety umieszczono w budynku szkoły, a mężczyzn podzielono na dwie grupy. W jednej znaleźli się mężczyźni w wieku do około 40 lat, którym sprawdzano dokumenty. Po zakończeniu tych czynności grupę około 40 mężczyzn zaczęto pod eskortą prowadzić w stronę pobliskiej skały. Jeden z nich Józef Chłosta, znający język niemiecki usłyszał, że zamierzają ich rozstrzelać. Większość grupy rzuciła się do ucieczki, a Niemcy zaczęli strzelać. Zginęło 12 mieszkańców wsi. Był to odwet za akcję przeprowadzoną przez żołnierzy AK z oddziału Gerarda Woźnicy "Hardego". Ciała rozstrzelanych złożono w miejscu kaźni, niemiecka administracja nie zgodziła się na ich godny pochówek. Zamordowano również trzech mieszkańców wsi wziętych za zakładników i przewiezionych do katowni gestapo w Pilicy. Pozostałych 17 więźniów umieszczono następnego dnia w obozie pracy w Płaszowie koło Krakowa. Wydarzenie to upamiętnia pomnik znajdujący się w miejscu kaźni.

W Ryczowie znajduje się pomnik-cmentarz upamiętniający: mieszkańców zmarłych na epidemię cholery w 1852 roku, dwóch żołnierzy poległych podczas powstania styczniowego, zmarłych żołnierzy armii austriackiej i rosyjskiej w 1914 roku podczas I wojny światowej, mieszkańców zmarłych na epidemię tyfusu w 1917 roku, żołnierzy niemieckich poległych w 1945 roku podczas II wojny światowej.

W lesie pomiędzy wsiami Ryczów, Kwaśniów Górny i Krzywopłoty znajduje się kapliczka z 1864 roku oraz obok niej pomnik-ołtarz upamiętniający poległych w walce żołnierzy oddziału AK Gerarda Woźnicy ps. Hardy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Ryczowie znajdują się ruiny strażnicy wzniesionej prawdopodobnie przez Kazimierza Wielkiego. Twierdza ta uzupełniała lukę w systemie obronnym pomiędzy zamkami w Ogrodzieńcu, w Smoleniu i w Bydlinie. Warownia funkcjonowała zaledwie do XV w., kiedy to została opuszczona, a wcześniej prawdopodobnie wysadzona w powietrze. W okresie dwudziestolecia międzywojennego na skutek obsunięcia części skały zniszczeniu uległ północno-wschodni fragment zamku.

We wschodniej najwyższej części strażnicy znajdowała się 2- lub 3-piętrowa budowla, do której wchodziło się przy pomocy lin lub drabin. Możliwe też jest, że do budynku prowadził drewniany pomost. Był to budynek wniesiony na planie zbliżonego do trapezu czworoboku, w formie wieży mieszkalnej. U podnóża skały znajdował się niewielki dziedziniec z pomieszczeniami dla straży. Twierdza otoczona była fosą o szerokości 7–10 metrów. Współcześnie zachowały się fragmenty murów oraz ziemny wał otaczający skałę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. Jura Krakowsko-Częstochowska. Część północna 1:52 000. Warszawa: ExpressMap, 20015. ISBN 978-83-88112-71-3.
  3. Informacja turystyczna. Ryczów. [dostęp 2018-06-01].
  4. a b Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2018-06-01].