Rynek Kościuszki w Białymstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy ulicy w Białymstoku. Zobacz też: inne ulice i place o nazwie "Tadeusza Kościuszki".
 Polska, Białystok
plac Rynek Kościuszki
Dzielnica Centrum
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A-0189 z 30.06.2008
Ratusz w Białymstoku - Rynek Kościuszki 10
Ratusz w Białymstoku - Rynek Kościuszki 10
Przebieg
Ikona deptak początek T ulica.svg 0 m pl. Jana Pawła II
Ikona deptak ulica.svg światła 180 m ul. H. Sienkiewicza
Ikona deptak plac.svg 180 m - 400 m Plac Miejski
Ikona deptak z prawej deptak.svg 285 m ul. L. Zamenhofa
Ikona deptak z prawej deptak.svg 400 m ul. Spółdzielcza
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa lokalizacyjna Białegostoku
plac  Rynek Kościuszki
plac Rynek Kościuszki
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
plac  Rynek Kościuszki
plac Rynek Kościuszki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac  Rynek Kościuszki
plac Rynek Kościuszki
Ziemia53°07′55,6″N 23°09′46,7″E/53,132120 23,162961
Pomnik J. Piłsudskiego na Rynku Kościuszki (pierwsza lokalizacja z lat 1990 – 2008, obecnie przeniesiony)

Rynek Kościuszki – reprezentacyjna promenada położona w centrum Białegostoku, ciągnąca się od placu Jana Pawła II, przechodząca w pierzeję południową z ul. Suraską natomiast pierzeja północna w ul. Lipową od skrzyżowania z ul. Spółdzielczą. Pierzeję zachodnią Rynku Kościuszki tworzą linię zabudowy budynków pomiędzy ul. Suraską a ul. Lipową na wysokości ul. Spółdzielczej[1][2].

Położenie[edytuj]

Wizytówką miasta Białegostoku jest zespół architektoniczny, który tworzą park miejski - Planty, zespół pałacowo-parkowy Branickich oraz pasaż - Rynku Kościuszki z jego zabudową, wspólnie tworzące w centrum miasta specyficzne miejsce kulturalno-wypoczynkowe.

W przyszłości ma być połączony przez ul. Suraską, plac Uniwersytecki z parkiem Centralnym na terenie, którego oprócz terenów zielonych znajduje się między innymi Teatr Lalek, amfiteatr miejski oraz cerkiew św. Marii Magdaleny. Na terenie parku znajduje się zespół Opery i Filharmonii Podlaskiej - Europejskiego Centrum Sztuki w Białymstoku oddane do użytku w 2010 r.[3]

Historia Rynku[edytuj]

Przy wschodniej stronie Rynku stoi najstarszy zachowany zabytek w mieście - kościół (ukończony w 1621 r.) ufundowany przez Piotra Wiesiołowskiego - młodszego. W czasach Jana Klemensa Branickiego dokonano przebudowy obiektu, dzięki której wnętrze uzyskało wystrój rokokowy. Szczególną uwagę zwracają osiemnastowieczne organy, a także pomnik Jana Klemensa Branickiego wystawiony w 1775 r. przez Izabelę Branicką; jest to jeden z najpiękniejszych przykładów rzeźby nagrobkowej 2. połowy XVIII wieku.

Nad starym kościołem Wiesiołowskiego dominuje neogotycki kościół dobudowany na początku XX wieku według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego. Oryginalna, pierwotna część tej budowli wygląda przy późniejszej o dwieście lat przybudówce jak skromny kościółek. W roku 1899 po 39 latach oczekiwań, mieszkańcy Białegostoku doczekali się pomyślnej decyzji ówczesnych władz guberni carskiej: wyrażono zgodę na postawienie przybudówki do istniejącego budynku, chociaż mieszkańcy starali się o nowy kościół. Jednak dzięki umiejętnie skrywanym pracom budowlanym udało się wznieść trzynawowy neogotycki kościół z charakterystycznej czerwonej cegły. W ten sposób ominięto carski zakaz budowy nowej świątyni katolickiej. Tak powstała jedyna w Polsce całość - "murowany komentarz" do dziejów prześladowań polskości przez zaborców rosyjskich w XIX w.

Po pożarze miasta w roku 1753 ówczesny właściciel Białegostoku Jan Klemens Branicki dokonał przebudowy. Z tamtego okresu pozostało na rynku tylko kilka budynków. W centrum znajduje się ratusz z wieżą zegarową. Jego budowę ukończono w 1761 roku. Do II wojny światowej rynek pełnił jeszcze funkcje handlowe: mieściły się tu kramy kupieckie, natomiast wieża była wykorzystywana jako punkt obserwacyjny straży pożarnej. W 1939 roku, po wkroczeniu do Polski Armii Czerwonej, Rosjanie rozebrali budynek, a nawet zamierzali w tym miejscu postawić pomnik Stalina. W latach 1954-1958 odbudowano obiekt. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego, posiadającego bogate zbiory z dziedziny sztuki, etnografii i archeologii[4].

Otoczenie[edytuj]

Przy Rynku Kościuszki znajduje się szereg budynków i budowli posiadających wartości nie tylko historyczne, ale i zabytkowe.

Pierzeja północna[edytuj]

Widok rynku od strony ulicy Spółdzielczej

Pierzeja północna (w części wschodniej) rozpoczyna się od placu Jana Pawła II do przecięcia się z ul. H. Sienkiewicza. Reprezentacyjna promenada zachowana w formie ulicy.

Pierzeja północna (w części zachodniej) Rynku Kościuszki zaczyna się od ul. H. Sienkiewicza i biegnie w kierunku ul. Lipowej (do skrzyżowania z ul. Spółdzielczą).

  • Rynek Kościuszki 8 - EMPIK (róg ul. H. Sienkiewicza),
  • Rynek Kościuszki 16 - budynek banku PKO (róg ul. Zamenhofa),
  • Rynek Kościuszki 24 - Almatur (biuro podróży).

Pierzeja południowa[edytuj]

  • Rynek Kościuszki 5 - zabytkowy klasztor Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego
  • Rynek Kościuszki 7 - Bank BPH
  • Rynek Kościuszki 9 - Kuratorium Oświaty
  • Rynek Kościuszki 11 - dawny Dom Handlowy "Nowy", obecnie restauracja Bierhalle
  • Rynek Kościuszki 13 - Poczta Polska, kawiarnia "Czerwony Fortepian", sklep jubilerski "Złotnictwo"
  • Rynek Kościuszki 15 - piwiarnia i bar Podlasie.
Pierzeja zachodnia Rynku

Pierzeja zachodnia[edytuj]

Spośród trzech pierzei Rynku Kościuszki najbardziej efektowna jest zachodnia, którą tworzy linię zabudowy pomiędzy ul. Suraską a ul. Lipową na wysokości ul. Spółdzielczej. Za kolorowymi fasadami odbudowanych po wojnie kamieniczek, pod którymi przez wszystkie letnie miesiące wystawiają na sprzedaż swoje dzieła białostoccy i przyjezdni malarze, znalazła pomieszczenia galeria, salonik prasowy Ruch, kawiarnia Wedel (dawniej była tu ulubiona kawiarnia plastyków o nazwie Marszand), księgarnia i kawiarnia Akcent, pizzeria Chilli Pizza.

Elewacje kamieniczek zdobione są przez dekoracje wykonane techniką sgraffito. Obok elementów roślinnych, wizerunków zwierząt, postaci muz są umieszczone portrety ludzi zasłużonych dla regionu:

Galeria zdjęć[edytuj]

Białystok panorama od strony ulicy Spółdzielczej

Komunikacja miejska[edytuj]

Rynek Kościuszki jest wyłączony z ruchu kołowego, z wyjątkiem przecinającej go ulicy H. Sienkiewicza, po której m.in. kursują autobusy komunikacji miejskiej. Ponadto z wielu stron w pobliżu Rynku znajdują się przystanki autobusowe umożliwiające dojazd (dotarcie) do tej części miasta[5].

Przypisy