Ryzomorfy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ryzomorfy opieńki pod korą drzewa

Ryzomorfy – twory o sznurowatym lub korzeniastym pokroju wyróżniane u grzybów i widliczkowców. Nazwa pochodzi od dwóch łacińskich słów: rhiza – korzeń i morphe – kształt[1].

U grzybów

Utworzone są z plektenchymy (zbitej warstwy grzybni) i zazwyczaj mają ciemny kolor. Rozrastają się w glebie, w spróchniałym drewnie, pod korą drzew, w szczelinach między deskami[2].

Mają złożoną budowę. Ich wierzchołek przypomina swoją strukturą wierzchołek wzrostu korzenia. Występuje na nim zbudowana z krótkich i rozgałęzionych strzępek struktura podobna do czapeczki. W budowie ryzomorfów wyróżnia się trzy warstwy[3].:

  • zewnętrzna, zbudowana z grubościennych i silnie wybarwionych strzępek,
  • rdzeniowa, zbudowana z wiązki równoległych, cienkościennych strzępek,
  • centralna - jest to kanał powietrzny, czyli pusta przestrzeń w środku ryzomorfu, obwodowo zamknięta strzępkami.

Ryzomorfy wytwarzane przez opieńkę miodową (Armillaria mellea) są brunatnej barwy i tworzą rozgałęziające się sznury połączone poprzecznymi anastomozami. Są na przekroju poprzecznym okrągłe, ale gdy rosną pod korą drzew są spłaszczone pod jej ciśnieniem. W glebie mogą rozrastać się na duże odległości dosięgając sąsiednich drzew i opanowując je. Ryzomorfy stroczka domowego (Serpula lacrymans) mogą przemieszczać się po cegle, kamieniach, nawet po metalowych częściach, aż w końcu dosięgną drewna, w którym tworzą gęstą sieć strzępek[2].

Z ryzomorfów, podobnie jak ze skleroty mogą w sprzyjających warunkach wyrastać owocniki.

Podobną, ale mniej złożoną budowę mają sznury grzybniowe[3]. Czasami są one utożsamiane z ryzmorfami[4].

U widliczkowców
Stanowią specyficzne, bezlistne odgałęzienia pędów, wyrastające w dolnej ich części. Po zetknięciu z podłożem z odgałęzień tych wyrastają korzenie[5].

Przypisy

  1. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  2. a b Edmund Malinowski: Anatomia roślin. Warszawa: PWN, 1966.
  3. a b red. Selim Kryczyński i Zbigniew Weber: Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010. ISBN 978-83-09-01-063-0.
  4. Janusz Błaszkowki: Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii. Szczecin: Wyd.AR w Szczecinie, 1999. ISBN 83-87327-23-9.
  5. Z. Podbielkowski, I. Rejment-Grochowska, A. Skirgiełło: Rośliny zarodnikowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 680. ISBN 83-01-04394-6.