Rzęsorek
| Neomys | |||
| Kaup, 1829[1] | |||
 Rzęsorek mniejszy (N. milleri) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
rzęsorek | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Sorex daubentonii Erxleben, 1777 (= Sorex fodiens Pennant, 1771) | |||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Rzęsorek[8] (Neomys) – rodzaj ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 68–103 mm, długość ogona 46–73 mm, długość tylnej stopy 14,8–22,1 mm; masa ciała 8,5–28 g[10][12].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1829 roku niemiecki paleontolog i przyrodnik Johann Jakob Kaup w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej Zarys historii rozwoju i naturalnego systemu europejskiej fauny[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) rzęsorek rzeczek (N. fodiens).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Neomys: gr. νεω neō ‘pływać’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[13].
- Hydrogale: gr. ὑδρο- hudro- ‘wodny-’, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos ‘woda’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’[14]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex remifer É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1811 (= Sorex fodiens Pennant, 1771).
- Leucorrhynchus: gr. λευκος leukos ‘biały’; ῥυγχος rhunkhos ‘pysk’[15]. Gatunek typowy: Kaup wymienił dwa gatunki – Sorex leucodon Hermann, 1780 i Sorex lineatus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1811 (= Sorex fodiens Pennant, 1771) – z których gatunkiem typowym jest Sorex lineatus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1811 (= Sorex fodiens Pennant, 1771).
- Crossopus: gr. κροσσοι krossoi ‘frędzel’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’[16]. Gatunek typowy: Wagler wymienił cztery gatunki – Sorex fodiens Pennant, 1771, Sorex musculus Wagler, 1832 (= Sorex fodiens Pennant, 1771), Sorex psilurus Wagler, 1832 (= Sorex fodiens Pennant, 1771) i Sorex stagnatilis C.L. Brehm, 1826 (= Sorex fodiens Pennant, 1771) – z których gatunkiem typowym jest Sorex fodiens Pennant, 1771.
- Hydrosorex: gr. ὑδρο- hudro- ‘wodny-’, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos ‘woda’; rodzaj Sorex Linnaeus, 1758 (ryjówka)[17]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex fodiens Pennant, 1771.
- Pinalia: etymologia niejasna, Gray opisu nie wyjaśnił pochodzenia nazwy rodzajowej[18]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex fodiens Pennant, 1771.
- Myosictis: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; ικτις iktis, ικτιδις iktidis ‘łasica’[19]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex fodiens Pennant, 1771.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[20][12][9][8]:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[8] | Podgatunki[10][9][12] | Rozmieszczenie geograficzne[10][9][12] | Podstawowe wymiary[10][12][a] | Status IUCN[21] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
Neomys anomalus | Cabrera, 1907 | gatunek monotypowy | Półwysep Iberyjski (Portugalia i Hiszpania) i Francja; zakres wysokości: do 2100 m n.p.m. | DC: 7,3–8,1 cm DO: 5,2–6,1 cm MC: brak danych |
LC | |
|
Neomys milleri | Mottaz, 1907 | rzęsorek mniejszy | gatunek monotypowy | od Francji do europejskiej Rosji, na południe przez strefę śródziemnomorską; rzadki w północnej Europie, Turcji i Iranie; zakres wysokości: do 2100 m n.p.m. | DC: 7,1–8,7 cm DO: 4,5–5,9 cm MC: brak danych |
LC |
 |
Neomys teres | G.S. Miller, 1908 | rzęsorek kaukaski | 4 podgatunki | północno-wschodnia Turcja i Kaukaz; zakres wysokości: do 2500 m n.p.m. | DC: 8,3–10,1 cm DO: 5,8–7,3 cm MC: 11–28 g |
LC |
.jpg) |
Neomys fodiens | (Pennant, 1771) | rzęsorek rzeczek | 4 podgatunki | Wielka Brytania i północna Hiszpania przez Europę do środkowej Syberii, na wschód do wybrzeża Oceanu Spokojnego | DC: 7,5–10,3 cm DO: 5,8–7,3 cm MC: 8,5–25 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.
Opisano również gatunki wymarłe z plejstocenu[22]:
- Neomys browni Hinton, 1911[23] (Wielka Brytania)
- Neomys hintoni Zaitsev & Baryshnikov, 2002[24] (Rosja)
- Neomys newtoni Hinton, 1911[23] (Wielka Brytania)
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Kaup 1829 ↓, s. 117.
- ↑ Kaup 1829 ↓, s. 123.
- ↑ Kaup 1829 ↓, s. 118.
- ↑ J.G. Wagler. Mittheilungen über einige merhwurbige Thiere. „Isis von Oken”. 25, s. kol. 275, 1832. (niem.).
- ↑ G.L. Duvernoy. Fragmens d’Histoire naturelle Systématique et Physiologique sur les Musaraignes. „Mémoires de la Société du Muséum d’histoire Naturelle de Strasbourg”. 2, s. 19, 1835. (fr.).
- ↑ J.E. Gray. Revision of the genus Sorex, Linn. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 6, s. 126, 1838. (ang.).
- ↑ A.N. Pomel: Catalogue Méthodique et Descriptif des Vertébrés Fossiles. Paris: Chez J.-B. Baillìere, 1854, s. 14. (fr.).
- 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 72. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 44. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- 1 2 3 4 5 C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 456–457. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Neomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-04].
- 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 419. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 454.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 335.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 375.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 204.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 336.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 537.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 441.
- ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Neomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).
- ↑ J.S. Zijlstra, Neomys Kaup, 1829, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- 1 2 M.A.C. Hinton. The British fossil shrews. „The geological magazine, or, Monthly journal of geology”. New series. Decade V. 8 (12), s. 535, 1911. (ang.).
- ↑ M.V. Zaitsev & G.F. Baryshnikov. Pleistocene Soricidae (Lipotyphla, Insectivora, Mammalia) from Treugolnaya Cave, northern Caucasus, Russia. „Acta Zoologica Cracoviensia”. 45 (2), s. 303, 2002. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 1–203. (niem.).
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).