Rzepa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzepa
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj kapusta
Gatunek kapusta właściwa
Podgatunek rzepa
Nazwa systematyczna
Brassica rapa L. subsp. rapa
Synonimy

B. campestris var. rapa (L.) C. Hartm.,
B. campestris subsp. rapifera (Metzg.) Sinskaya,
B. napus var. quadrivalvis (Hook. f. & Thomson) O. E. Schulz,
B. quadrivalvis Hook. f. & Thomson,
B. rapa subsp. rapifera Metzg.,
B. rapa var. septiceps L. H. Bailey,
B. septiceps (L. H. Bailey) L. H. Bailey[2]

Organy spichrzowe jednej z odmian

Kapusta właściwa typowa, rzepa właściwa typowa, najczęściej jednak nazywana w skrócie rzepą (Brassica rapa subsp. rapa) – podgatunek kapusty właściwej, należący do rodziny kapustowatych (dawniej zwanej rodziną krzyżowych). Znany jest wyłącznie z uprawy, nie rośnie dziko[2].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
U roślin zasianych wczesną wiosną łodyga, kwiaty i owoce wytwarzają się w tym samym roku (roślina jednoroczna). Zwykle jednak rzepa uprawiana jest jako poplon ścierniskowy. Wówczas pęd kwiatowy wytwarza się dopiero w drugim roku (roślina dwuletnia).
Korzeń
Zgrubiały, o ostrym smaku, bardzo podobnym do smaku rzodkiewki. W dolnej części zwykle jasny, w górnej czerwony, ciemnoczerwony lub prawie czarny (u różnych odmian uprawnych).
Łodyga
Wzniesiona, wyprostowana, rozgałęziająca się. Ma wysokość 60-120 cm.
Liście
Dolne lirowatego kształtu i owłosione, zielonego koloru, górne jajowate, ząbkowane, sine. Najwyższe liście całobrzegie. Swoją nasadą obejmują łodygę.
Kwiaty
Drobne, złocistożółtego koloru o płatkach długości 6-12 mm. Kwiaty przewyższają skupione na szczycie pędu pączki. Kwiaty słabo przedsłupne, samopylne.
Owoc
Łuszczyna.

Historia uprawy[edytuj]

Dokładne miejsce pierwotnego występowania rzepy nie jest znane. Przypuszcza się, że warzywo to może pochodzić z Afganistanu, Pakistanu lub z rejonu Morza Śródziemnego. Rzepa była uprawiana w starożytnej Grecji i w Cesarstwie rzymskim. Znaleziska pochodzące z roku ok. 1500 p.n.e. z Indii świadczą o pozyskiwaniu oleju z nasion rosnącej dziko rzepy. Znaleziska neolityczne poświadczają występowanie rzepy w chłodnym klimacie. Tę samą odmianę uprawiają współcześni rolnicy.

Zastosowanie[edytuj]

Wartości odżywcze[edytuj]

Ilość aminokwasów w 100 g[4]
Nazwa Ilość w mg
Izoleucyna 51
Leucyna 84
Lizyna 41
Metionina 24
Cystyna 41
Fenyloalanina 43
Tyrozyna 30
Treonina 60
Tryptofan 24
Walina 52
Arginina 34
Histydyna 17
Alanina 97
Kwas asparaginowy 118
Kwas glutaminowy 191
Glicyna 54
Prolina 71
Seryna 67
Wartość odżywcza
Rzepa
(100 g)
Wartość energetyczna 138 kJ (33 kcal)
Białka 1,1 g
Węglowodany 8,2 g
Tłuszcze 0,3 g
Woda 89,7 g
Dane liczbowe na podstawie: [4]
Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[5]

Uprawa[edytuj]

Wymaga gleb piaszczysto-gliniastych lub gliniasto-piaszczystych, najlepiej żyznych i niezakwaszonych. Roślina nie lubi podłoża suchego i dlatego podczas jej wzrostu w okresach bez opadów należy ją podlewać. Uprawiana jest z nasion wysiewanych bezpośrednio do gruntu w okresie kwietnia-sierpnia[6].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001-. [dostęp 2010-05-13].
  2. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-10-27].
  3. Bohumír. Hlava: Rośliny kosmetyczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1984, s. 184. ISBN 83-09-00765-5.
  4. a b Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 509. ISBN 978-83-200-5311-1.
  5. Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)
  6. Magdalena Michalak: Rzepa. W: Baza i wyszukiwarka roślin - rosliny.urzadzamy.pl [on-line]. ZPR Media S.A., 2013. [dostęp 2017-05-31].