Rzepołuch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzepołuch
Linaria flavirostris[1]
(Linnaeus, 1758)
Rzepołuch
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Rodzaj Linaria
Gatunek rzepołuch
Synonimy
  • Fringilla flavirostris Linnaeus, 1758[2]
  • Carduelis flavirostris (Linnaeus, 1758)
Podgatunki
  • L. f. bensonorum (R. Meinertzhagen, 1934)
  • L. f. pipilans (Latham, 1787)
  • L. f. flavirostris (Linnaeus, 1758)
  • L. f. brevirostris (Bonaparte, 1855)
  • L. f. kirghizorum (Sushkin, 1925)
  • L. f. korejevi (Zarudny & Harms, 1914)
  • L. f. altaica (Sushkin, 1925)
  • L. f. montanella (Hume, 1873)
  • L. f. pamirensis (Zarudny & Harms, 1914)
  • L. f. miniakensis (A. Jacobi, 1923)
  • L. f. rufostrigata (Walton, 1905)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Rzepołuch[4], makolągwa żółtodzioba (Linaria flavirostris) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), zamieszkujący północną Europę i środkową Azję. Występuje m.in. na Wyspach Brytyjskich i Półwyspie Skandynawskim, w Turcji i w Iranie.

W Polsce nielicznie pojawia się na przelotach (IX–XII i III–IV) i zimuje; lokalnie może być średnio liczny[5].

Systematyka[edytuj]

Wyróżniono jedenaście podgatunków L. flavirostris[6]:

  • L. flavirostris bensonorumHebrydy Zewnętrzne (zachodnia Szkocja).
  • L. flavirostris pipilans – północna Irlandia i północne Wyspy Brytyjskie.
  • L. flavirostris flavirostris – północna Skandynawia i północno-zachodnia Rosja.
  • L. flavirostris brevirostrisTurcja, Kaukaz i północny Iran.
  • L. flavirostris kirghizorum – północny i środkowy Kazachstan.
  • L. flavirostris korejevi – północno-wschodni Kazachstan do północno-zachodnich Chin.
  • L. flavirostris altaica – południowo-zachodnia Syberia, północna i zachodnia Mongolia.
  • L. flavirostris montanellaKirgistan do zachodnich Chin.
  • L. flavirostris pamirensisTadżykistan, północny Afganistan i północno-zachodni Pakistan.
  • L. flavirostris miniakensis – wschodni Tybet i zachodnie Chiny.
  • L. flavirostris rufostrigata – zachodni i południowy Tybet, północne Indie i północny Nepal.

Charakterystyka[edytuj]

Wygląd zewnętrzny
Ptak wielkości wróbla, w szacie spoczynkowej podobny do makolągwy. Upierzenie generalnie płowobrązowe. Pierś jaśniejsza, mocno kreskowana. Grzbiet ciemniejszy. Ogon ciemny z jasnymi brzegami, skrzydła ciemne z jasnymi plamami. Obie płci ubarwione podobnie. Jedyną różnicą jest kolor kupra – u samców różowawy, u samic ubarwiony tak jak płaszcz. Dziób u obu płci zmienia kolor w zależności od pory roku – latem jest szary, zimą żółty. Młode podobne do dorosłych, ale bledsze.
Głos
W stadzie wabi nosowym, przenikliwym „twit”, „ćłii”, „ćzii” lub „cłeiit”. W locie nieustannie szczebiocze podobnie jak makolągwa, ale bardziej miękko. Śpiew chropawy, nosowy, złożony ze świergotu z wplątanymi krótkimi trelami i różnego rodzaju głosami wabiącymi.
Rozmiary
długość ciała ok. 14 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 22–24 cm

Środowisko[edytuj]

Obszary bezdrzewne – bagna, nadbrzeżne łąki, wyżynne wrzosowiska. Zimuje na słonych bagnach i wybrzeżach morskich, często gromadząc się w większe stada, również z innymi łuszczakami.

Pożywienie[edytuj]

Głównie nasiona roślin. Żeruje w stadach na polach, łąkach i nieużytkach, na ziemi lub wśród niskiej roślinności.

Rozród[edytuj]

Jaja rzepołucha
Gniazdo
W krzewach.
Jaja
Samica składa 4–7 jaj.

Ochrona[edytuj]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Linaria flavirostris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Twite (Carduelis flavirostris) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-02-21].
  3. BirdLife International 2012. Carduelis flavirostris. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-12-10]
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Carduelini Vigors, 1825 (wersja: 2015-07-08). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-12-10].
  5. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP „pro Natura”, 2003, s. 752. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu zimowego nieliczny oznacza zagęszczenie 2–20 osobników na 100 km², a średnio liczny – 20–200 osobników na 100 km².
  6. F. Gill, D. Donsker: Finches, euphonias (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-12-10].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237).

Bibliografia[edytuj]

  • Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP „pro Natura”, 2003, s. 752-753. ISBN 83-919626-1-X.
  • Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy. Przewodnik ilustrowany. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 388. ISBN 83-7311-826-8.
  • Lars Jonsson: Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. tłum. Tadeusz Stawarczyk, Jan Lontkowski, Tomasz Cofta. Warszawa: MUZA, 2006, s. 516. ISBN 83-7319-927-6.
  • Peter Hayman, Rob Hume: Rozpoznawanie ptaków. Warszawa: Muza SA, 2005, s. 257. ISBN 83-7319-639-0.
  • Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. T. 2. Warszawa: Multico, 2006, s. 230. ISBN 83-7073-455-3.