Rzgów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia.
Rzgów
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Fragment rynku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łódzki wschodni
Gmina Rzgów
Prawa miejskie 1502/2006
Burmistrz Mateusz Kamiński
Powierzchnia 16,8 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

3371[1]
200,7 os./km²
Strefa numeracyjna +48 42
Kod pocztowy 95-030
Tablice rejestracyjne ELW
Położenie na mapie gminy Rzgów
Mapa konturowa gminy Rzgów, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rzgów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rzgów”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rzgów”
Położenie na mapie powiatu łódzkiego wschodniego
Mapa konturowa powiatu łódzkiego wschodniego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rzgów”
Ziemia51°39′47″N 19°29′22″E/51,663056 19,489444
TERC (TERYT) 1006104
SIMC 0415787
Urząd miejski
Plac 500-lecia 22
95-030 Rzgów
Strona internetowa
BIP

Rzgówmiasto[2] w Polsce, położone w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, w gminie Rzgów, nad rzeką Ner, wchodzi w skład aglomeracji łódzkiej. Był miastem duchownym[3] kapituły katedralnej krakowskiej w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[4].

W Rzgowie znajduje się największe w Europie centrum handlu odzieżą i tekstyliami, które tworzą Centrum Handlowe Ptak i Polros.

Rzgów uzyskał lokację miejską w 1467 roku, ale nie została ona zrealizowana, ponowna lokacja w 1502 roku, degradacja w 1870 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 2006 roku[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Rzgowie pochodzą z 1378 roku. Lokowano tu wówczas wieś na prawie niemieckim. W 1460 kapituła krakowska od Andrzeja z Pabianic, plebana w Targowisku zakupiła za 130 grzywien wójtostwo w Rzgowie oraz młyn wodny na Nerze. W 1467, wskutek starań ówczesnych właścicieli miasta, kapituły katedralnej krakowskiej, miasto otrzymało z nadania króla Kazimierza Jagiellończyka prawa miejskie[6].

W 1469 Krakowska Kapituła Katedralna zbudowała w miejscowości kościół św. Stanisława. Miejscowość odnotowana została w historycznych dokumentach podatkowych. Z 9 łanów kmiecych kapituła pobierała czynsz w wysokości 14 groszy od dwóch ogrodów, a z trzeciego fertona oraz 2 kapłony, 30 jaj oraz 12 wozów drewna od każdego łanu. Odnotowano także pasieki dworu pabianickiego dające do 2 miar miodu[6].

W 1552 odnotowano w miejscowości młyn o trzech kołach wodnych alias folusz. Miasto płaciło wówczas 1 złoty 6 groszy szosu. W wykazie poborowym z 1563 podano 90 rzemieślników pracujących w mieście płacących po 4 grosze szosu[6].

Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się początkowo w zaborze pruskim. Po 1795 Rzgów wraz z dobrami kapituły tworzył królewską domenę pabianicką. W latach 1807–1815 miejscowość leżała w granicach Księstwa Warszawskiego. Po podziale księstwa leżała w zaborze rosyjskim w Królestwie Polskim. W XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego wymieniona jest jako osada miejska, dawniej miasteczko leżące w powiecie łódzkim w gminie Gospodarz i parafii Rzgów. Prawa miejskie miasto straciło w roku 1870, w wyniku carskiej reformy administracyjnej[6].

W 1827 w Rzgowie znajdowało się 162 domy zamieszkanych przez 997 mieszkańców. W 1862 liczba domów wzrosła do 176, a mieszkańców do 1559. W mieście odbywało się wówczas 6 jarmarków rocznie. W 1889 w miejscowości znajdowało się 228 domów; głównie drewnianych, zamieszkiwanych przez 1656 mieszkańców. W miasteczku stał murowany kościół, urząd gminy, szkoła początkowa. Miejscowość liczyła w sumie 2444 mórg powierzchni w tym 1730 gruntów ornych[6].

W nocy z 25 na 26 lipca 1812 roku miał miejsce pożar Rzgowa, który wybuchł przy ulicy Tuszyńskiej. W ciągu trzech godzin spłonęło 140 domów, budynki gospodarskie, 70 stodół, a także proboszczówka i inne obiekty[7].

Z kolei latem 1918 roku miał miejsce pożar Rzgowa, który rozpoczął się od iskry z parowozu kolejki dojazdowej ŁWEKD. Pożar ten zamknął okres drewnianej zabudowy osady, która wcześniej dominowała – osada została odbudowana w cegle, zyskując wyraźnie charakter miejski.

W okresie II wojny światowej Rzgów został wcielony w granice III Rzeszy i znalazł się w granicach tzw. Kraju Warty (Warthegau) pod nazwą Rzgow. W 1943 roku niemieccy okupanci zmienili nazwę na nową, ahistoryczną Lancellenstätt[8].

Do 1953 miejscowość była siedzibą gminy Gospodarz. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w starym województwie łódzkim. 1 stycznia 2006 Rzgów odzyskał prawa miejskie[2].

Po zmianie ustroju społeczno-gospodarczego w Polsce od czerwca 1989 r., w latach 90. XX w. nastąpił znaczący rozwój miasta, w oparciu o rozwijające się w nim i w pobliżu duże targowiska odzieży i artykułów włókienniczych. Inicjatorem tych przemian były dwie miejscowe rodziny: Antoniego Ptaka i Gałkiewiczów[9].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Rzgowa w 2014 roku[10].


Piramida wieku Rzgow.png

Transport[edytuj | edytuj kod]

Uroczystość otwarcia linii Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych (ŁWEKD) Ruda Pabianicka-Rzgów-Tuszyn (18 kwietnia 1916)

Przez Rzgów prowadzi droga krajowa nr 91. Miasto znajduje się w zasięgu miejskich linii autobusowych obsługiwanych przez MPK Łódź (linie 50B, 50C oraz 56) oraz MZK Pabianice (linia T), a ponadto kursują autobusy PKS Łódź (linie Tuszyn – Łódź oraz Czyżeminek – Łódź). W południowej części miasta znajduje się węzeł drogowy Rzgów łączący drogę krajową nr 91 z drogą ekspresową S8 (fragment trasy europejskiej E67). Na wschód od miasta zlokalizowany jest węzeł z autostradą A1 (fragment trasy europejskiej E75).

OSP Rzgów – strażnica

W latach 1916–1978 Rzgów był również skomunikowany w relacji ŁódźTuszyn poprzez podmiejską sieć tramwajową. W latach 1916–1948 linia obsługiwana była przez Łódzkie Wąskotorowe Elektryczne Koleje Dojazdowe i miała status kolejki dojazdowej. Początkowo była obsługiwana trakcją parową, która w 1927 r. zmieniona została na trakcję elektryczną. W okresie II wojny światowej linia ta otrzymała numer 80. Przed wojną i po wojnie tramwaj był oznakowany nazwą docelowego przystanku, czyli Tuszyna. Od 1956 linia otrzymała numerację 42, która była utrzymana do jej likwidacji w 1978 roku[11]. 17 czerwca 1978 r., w związku z gruntowną przebudową drogi Łódź – Piotrków Trybunalski, likwidacji uległ odcinek Rzgów – Tuszyn tej linii[12]. Od tego czasu, do całkowitej likwidacji linii rzgowsko-tuszyńskiej (z dniem 1 czerwca 1993), jej nową krańcówkę umieszczono przy ulicy Tuszyńskiej[13]. Śladem tej linii kursują autobusy MPK-Łódź nr 50[14].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Istnienie w miejscowości szkoły początkowej odnotował w 1889 roku XIX-wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego[6].

Obecnie w Rzgowie znajduje się Przedszkole Miejskie, Szkoła Podstawowa im. Jana Długosza i Gimnazjum im. Kazimierza Jagiellończyka.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do rejestru zabytków[15] wpisany jest jeden obiekt:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. a b Dz.U. z 2005 r. nr 141, poz. 1185.
  3. Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, „Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego”, Łódź 1929, s. 15.
  4. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 68.
  5. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 68–69.
  6. a b c d e f Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. X, hasło "Rzgów". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1881. s. 166. [dostęp 2019–10–18].
  7. y, Parafialna Księga Zgonów Rzymskokatolickiej Parafii Św. Stanisława i Biskupa Męczennika, k. 1, 1810.
  8. Vgl. Anordnung über Ortsnamenänderung im Reichsgau Wartheland, Nr 62, 18 maja 1943; Posen 1943.
  9. Anna Gałkiewicz, 400 lat rodziny Gałkiewiczów w Rzgowie, Rzgów 2003.
  10. Rzgów w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  11. Linia 42. [dostęp 26 sierpnia 2011].
  12. Tomasz Sas, Ostatni kurs do Tuszyna, „Tramwajarz Łódzki”, 14 VII 1978, nr 3, s. 3.
  13. Łódzkie tramwaje i autobusy – Krańcówki tramwajowe.
  14. Wojciech Źródlak, Jerzy Wojtowicz, Marcin Kaczyński, Łódzka podmiejska komunikacja tramwajowa 1901–2001, Jan Raczyński (red.), Łódź: Wyd. EMI-PRESS, 2001, ISBN 83-904079-8-1, OCLC 830247102.
  15. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2020-09-30. s. 34. [dostęp 2014-02-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]