Rzuców

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°17′0″N 20°44′6″E
- błąd 38 m
WD 51°17'N, 20°45'E
- błąd 2310 m
Odległość 1102 m
Rzuców
wieś
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat przysuski
Gmina Borkowice
Liczba ludności (2011) 545[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 26-422[3]
Tablice rejestracyjne WPY
SIMC 0615575[4]
Położenie na mapie gminy Borkowice
Mapa konturowa gminy Borkowice, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Rzuców”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Rzuców”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Rzuców”
Położenie na mapie powiatu przysuskiego
Mapa konturowa powiatu przysuskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Rzuców”
Ziemia51°17′00″N 20°44′06″E/51,283333 20,735000

Rzucówwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Borkowice nad rzeką Jabłonicą, pośród lasów i wzgórz Garbu Gielniowskiego[4][5]. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 727.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Integralne części wsi Rzuców[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0615581 Wandów część wsi

Prywatna wieś szlachecka Wzdrzuców, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Rzucowa sięga XII wieku, kiedy to w rejonie przysiółka Górka – Andrzejów założona została graniczna strażnica kasztelanii żarnowskiej. Pozostałością umocnień systemu obronnego jest częściowo zniszczone grodzisko, z zachowanymi wałami, położone nad strumieniem wpadającym do rzeki Jabłonicy.

W XIV wieku istniejący tu majątek rolny należał do rodziny Czapleńców. Rodzina ta miała swój dwór na Czapleńcu. Nazwa ta przetrwała do dziś (obszar lasu obok Rzucowa). W ciągu wieków majątek rzucowski miał różnych właścicieli. W XVII wieku należał do rodziny Leszczyńskich, następnie do Odrowążów. Pod koniec XVIII wieku Rzuców znajdował się w ręku rodziny Świętosławskich.

W 1837 majątek Rzuców kupił Wojciech Krygier – pionier przemysłu metalurgicznego, który przystąpił do rozbudowy rzucowskich fabryk. Wybudował walcownię blachy, drutarnię i gwoździarnię – pierwszą w Królestwie Polskim. Jako pierwszy w Polsce zaprojektował i zbudował piece pudlarskie – zakład w Rzucowie posiadał ich pięć. W tym czasie produkowano tu 567 ton surówki i 648 żelaza rocznie. W 1856 wielki piec został przebudowany przez Andrzeja Krygiera. Walcownia w 1860 zatrudniała 133 robotników. Zakład posiadał 3 maszyny parowe i 7 kół wodnych, a roczna produkcja wynosiła ok. 1500 ton wyrobów.

Około 1864 właścicielem Rzucowa został Adam Mokiejewski, który w 1905 wybudował istniejący do dziś modrzewiowy dwór. Majątek odziedziczył jego syn Witold, twórca kompleksu stawów rybnych, zwanych sadzawkami. Witold Mokiejewski zginął w 1940 w obozie koncentracyjnym w Dachau. Po jego śmierci majątkiem zarządzała żona Wanda. W 1948 dwór i ziemię upaństwowiono. W latach 1948-1995 we dworze miał siedzibę Państwowy Dom Dziecka.

Fabryka w Rzucowie na przestrzeni lat wielokrotnie zmieniała nazwę, ale niezmiennie produkowała odlewy i maszyny rolnicze. Zawsze była głównym pracodawcą dla mieszkańców Rzucowa i okolicznych miejscowości, aż do 1994 kiedy postawiono ją w stan upadłości. Jej spadkobierczynią jest prywatna spółka o podobnym profilu produkcji, choć na mniejszą skalę.

Interesujące obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Grodzisko z XII wieku wchodziło w skład systemu obronnego kasztelanii krzyńskiej. Gród istniał co najmniej dwa wieki. Zachowane w dość dobrym stanie wały malowniczo górują nad okolicą.
  • Dwór modrzewiowy i park. Zbudowany w 1905 dwór w stylu włoskim, należy do unikatowych w Polsce zabytków architektury drewnianej. Budynek jest parterowy z mieszkalnym poddaszem i naczółkowym dachem. We wnętrzu zachowało się wiele oryginalnych elementów. Obok dworu znajduje się murowany budynek gospodarczy z piaskowca.
  • Odlewnia żeliwa przełom XVIII i XIX wieku – dzieło Wojciecha Krygera polskiego metalurga, który pod nabyciu majątku ziemskiego w Rzucowie rozbudował i unowocześnił miejscowe fabryki. Jako pierwszy w Polsce zaprojektował i zbudował piece pudlingowe – zakład w Rzucowie posiadał ich pięć. W tym czasie produkowano tu 567 ton surówki i 648 żelaza rocznie.
  • Mury walcowni połowa XIX wieku – jeden z obiektów kompleksu przemysłowego, wybudowany przez Wojciecha Krygera w połowie XIX wieku.
  • Gucinleśniczówka modrzewiowa oraz tzw. Pensjonat murowany – początek XX wieku – obiekty o charakterze hotelowym, wybudowane przez rodzinę Mokiejewskich.
  • Szkoła podstawowa – wzniesiona została w 1901 przez Adama Mokiejewskiego – właściciela dóbr rzucowskich. Zajęcia szkolne odbywały się aż do roku 1976, kiedy został oddany do użytku budynek nowej szkoły przy ulicy Szkolnej tzw. tysiąclatki.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez Rzuców prowadzi zielony szlak turystyczny (MZ/SW-5220z) im. ks. Jana Wiśniewskiego z Przysuchy do rezerwatu „Ciechostowice” koło Szydłowca.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Rzuców w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-02-18] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-02-18].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1130 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]