Sátoraljaújhely

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sátoraljaújhely
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Węgry
Komitat Borsod-Abaúj-Zemplén
Powiat Sátoraljaújhely
Powierzchnia 73,47 km²
Populacja (I 2011)
• liczba ludności
• gęstość

15 619
212,59 os./km²
Nr kierunkowy 47
Kod pocztowy 3980
Położenie na mapie Węgier
Mapa lokalizacyjna Węgier
Sátoraljaújhely
Sátoraljaújhely
Ziemia48°24′N 21°40′E/48,400000 21,666667
Strona internetowa
Portal Portal Węgry

Sátoraljaújhely (słow. Nové Mesto pod Šiatrom, niem. Neustadt am Zeltberg) – miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech, w komitacie Borsod-Abaúj-Zemplén.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Sátoraljaújhely leży nad rzeką Roňavą, w dolinie Bodrogu, u południowych podnóży Gór Tokajsko-Slańskich, na północnej granicy regionu Bodrogköz. W mieście znajdowało się drogowe i kolejowe przejście graniczne Slovenské Nové Mesto – Sátoraljaújhely. Zaczyna się tu droga 37 do Miszkolca. Lokalne drogi łączą miasto z miejscowościami Gönc i Zemplénagárd.

Panorama Sátoraljaújhely – w północnej części widać linię kolejową oraz stację – dawne przedmieścia miasta – Kisújhely, obecnie Słowackie Nowe Miasto
Przebieg granicy pomiędzy miastem a dawnymi wschodnimi przedmieściami. Widoczna linia kolejowa oraz budynki dworca w Słowackim Nowym Mieście

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na miejscu dzisiejszego Sátoraljaújhely już od czasów objęcia tych terenów przez Węgrów aż do najazdu mongolskiego lat 1240-1241 istniała węgierska osada Sátoralja (węg. "pod namiotem" – od kształtu pobliskiego wzgórza). W XIII wieku osada została odbudowana, a do nazwy dodano człon újhely – "nowe miasto". W 1261 król Stefan V nadał osadzie prawa miejskie. W tym samym okresie zbudowano zamek. Miasto zyskiwało na znaczeniu dzięki położeniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych do Polski, Rosji i Siedmiogrodu i stawało się ośrodkiem kultury. Od XVII wieku miasto należało do rodu Rakoczych, wtedy też do Sátoraljaújhely przeniesiono władze komitatu Zemplén. W XVII i XVIII wieku ludność Sátoraljaújhely brała udział w powstaniach przeciwko Habsburgom. W połowie XIX wieku zaczął się intensywny rozwój przemysłu. Po powstaniu Czechosłowacji miasto zostało przedzielone granicą państwową biegnącą wzdłuż Roňavy – dzielnica przemysłowa wraz z węzłem kolejowym znalazły się po stronie czechosłowackiej jako Slovenské Nové Mesto (25% ludności i 20% powierzchni przedwojennego miasta; obie części były ponownie połączone w latach 1938-1945). Podczas II wojny światowej Sátoraljaújhely zostało poważnie zniszczone. Po wojnie miasto odbudowano. Obecnie jest ośrodkiem turystyki i sportów zimowych.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • muzeum Franciszka Kazinczyego – węgierskiego poety i działacza narodowego z XVIII wieku,
  • barokowy ratusz,
  • cmentarz żydowski z grobem cadyka Mojżesza Tajtelbauma,
  • zabytkowe centrum miasta,
  • Kalwaria węgierska – miejsce upamiętniające stracone przez Węgrów tereny po traktacie w Trianon,
  • archiwum komitatu Zemplén z XVIII i XIX stulecia,
  • tzw. Kościół Winny – jedyny zachowany na Węgrzech, w którego podziemiach składowano wino,
  • kolejka linowa na górę Magas. Największa na Węgrzech – dł. 1334 m, z 3 stacjami przesiadkowymi. Na górze istnieje możliwość uprawiania sportów zimowych,
  • dworzec kolejowy z przełomu XIX i XX wieku.

Sátoraljaújhely w filmie[edytuj | edytuj kod]

W Sátoraljaújhely toczy się akcja pierwszej części filmu C.K. Dezerterzy – w rzeczywistości jednak zdjęcia kręcono w innych miejscach (m.in. w Twierdzy Modlin, która odgrywała rolę koszar w Sátoraljaújhely).

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]