Sójeczka perska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sójeczka perska
Podoces pleskei[1]
Zarudny, 1896
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina krukowate
Rodzaj Podoces
Gatunek sójeczka perska
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Sójeczka perska (Podoces pleskei) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny krukowatych. występuje endemicznie w Iranie (jako jedyny ptasi endemit). Niezagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Nikolai Zarudny, rosyjski odkrywca i zoolog ukraińskiego pochodzenia. Opis ukazał się w 1896 na łamach Ezhegodnik Zoologicheskago muzeia. Zarudny przydzielił sójeczce perskiej nazwę Podoces pleskei[3], akceptowaną obecnie (2014) przez IOC[4]. Miejsce zebrania holotypu niejasno zapisane (Aлькoръ)[3]; możliwe, że chodzi o Alghur[5] (według BirdLife International gatunek tam nie występuje[6]). Tworzy nadgatunek z sójeczką pustynną (P. panderi), wobec której wykazuje podobieństwa w morfologii[5]. Monotypowy[5][4].

Nazwa gatunkowa upamiętnia postać Eduarda Pleske, rosyjskiego polityka[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała według autorów HBW wynosi blisko 24 cm[5], jednak Zarudny podał wymiary dla trzech osobników (dwa samce, samica) i mierzyły one odpowiednio 27, 28 i 26 cm. Pozostałe wymiary (n=3): rozpiętość skrzydeł 38–40 cm, długość ogona 88–94 mm, skrzydła 113–120 mm, dzioba 38–41 mm, skoku 43–45,5 mm[3]. Masa ciała w przedziale 85–90 g[5].

Jeden z dwóch przedstawicieli rodzaju, który nie posiada czarnych piór z wierzchu głowy[5]. U dorosłego samca wierzch ciała porastają pióra o ciepłej, rudopłowej barwie. Spód ciała także rudopłowy, lecz jaśniejszy. Broda, górna część gardła oraz środkowa część brzucha białe. W niższej części szyi widoczna czarna plama, podobnie jak i za okiem i na kantarku. Skrzydła czarno-białe, sterówki czarne. Miękkie części ciała jak u sójeczki pustynnej: tęczówka ciemnobrązowa, dziób ołowianoszary, nogi szaroniebieskie[7]. Samicę, prócz ogólnie jaśniejszego upierzenia, wyróżnia brak czarnej plamy za okiem oraz na gardle[7].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Jedyny endemiczny ptak Iranu[8]. Zasiedla wschodnią część interioru państwa na obszarze szacowanym przez BirdLife International na 220 tys. km²[6]. Środowiskiem życia sójeczki perskiej są piaszczyste równiny z obecnością roślin z rodzajów Zygophyllum i Artemisia. Osiadły[5].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

W zachowaniu przypomina sójeczkę pustynną, ogólnie P. pleskei to gatunek od niej cichszy i szybszy[7]. Sójeczki perskie dają się podejść i nakarmić z ręki, jednak oddalają się natychmiast po dostrzeżeniu zagrożenia. Przebywają pojedynczo lub w parach. Jesienią pożywienie stanowi materia roślinna; w żołądkach ptaków odłowionych we wrześniu znaleziono ziarna pszenicy, jęczmienia, Zygophyllum, melona, fragmenty chrząszczy (głównie ryjkowcowate) i kości małych jaszczurek. W lecie (w maju) około 90% pożywienia stanowią zwierzęta. Obserwowano ptaki wyjadające termity z Zygophyllum oraz saksaułów (Haloxylon), jednak nie znaleziono w żołądku ich szczątków. Podobnie jak inne krukowate, część pokarmu przechowuje w wolu, a następnie ukrywa[9].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Wyprowadza jeden lęg w sezonie. Monogamiczny, pary utrzymują się cały rok[5]. Dobór w pary i budowa gniazd ma miejsce w lutym, składanie jaj rozpoczyna się w marcu. Gniazdo umieszczone przeważnie w korycie rzeki okresowej lub na krzewie – podczas badań w Rezerwacie biosfery Touran 61% gniazd umiejscowionych było na Atraphaxis spinosa. A. spinosa zapewnia dobry kamuflaż i gniazda zbudowane w tejże roślinie miały kształt kubeczka, ale np. na przęślu (Ephedra) lub Zygophyllum stanowiły zadaszone konstrukcje. Podczas wspomnianych badań znajdywano gniazda na wysokości 0,4 do 1,15 m nad ziemią[10].

W zniesieniu 3 do 6 jaj. Skorupka przybiera barwę od brudnobiałej po kremową, pokrywają ją brązowe plamki. wymiary jaja to średnio 28,35 na 20,65 mm, średnia masa 6,01 g (n=81)[10]. Inkubacja trwa 16[10]–18 dni. Wyklucie się całego lęgu zajmuje ponad 2 dni×10pdf. Pisklęta w wieku około 5–7 dni mają nadal zamknięte oczy, lotki zaczynają rosnąć[9]. W wieku 12–17 dni są w pełni opierzone[10]. Opuszczają gniazdo po 15–18 dniach, mimo że nie są wtedy zdolne do lotu[9].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako najmniejszej troski (LC, Least Concern). Całkowita liczebność populacji nieznana, trend szacowany jako stabilny ze względu na brak doniesień i jej spadku i brak widocznych zagrożeń. Sójeczka perska występuje na 5 obszarach uznanych za ostoje ptaków IBA[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Podoces pleskei, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Podoces pleskei. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d Nikolai Zarudny. Замѣтка o нoвoмъ видѣ Podoces (Podoces pleskei, sp.n.). „Ezhegodnik Zoologicheskago muzeia”. 1, s. XII–XIII, 1896. 
  4. a b F. Gill & D. Donsker: Crows, mudnesters & birds-of-paradise. IOC World bird List (v4.4). [dostęp 31 października 2014].
  5. a b c d e f g h Madge, S. & de Juana, E.: Pleske's Ground-jay (Podoces pleskei). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2014. [dostęp 31 października 2014].
  6. a b c Iranian Ground-jay Podoces pleskei. BirdLife International. [dostęp 31 października 2014].
  7. a b c Henry Eeles Dresser: A manual of palæarctic birds. T. 1. 1902, s. 407–408.
  8. Country profile: Iran. BirrdLife Data Zone. [dostęp 31 października 2014].
  9. a b c Akbar Hamedanian. Observations of Pleske's Ground Jay Podoces pleskei in central Iran. „Sangrouse”. 19 (1), s. 88-91, 1997. 
  10. a b c d Satei et al. Breeding Activities and Success of Pleske's Ground Jay Podoces pleskei in Touran Biosphere Reserve, Semnan Province, Iran. „Podoces”. 5 (1), s. 35-41, 2010.