Sójka syberyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sójka syberyjska
Perisoreus infaustus[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina krukowate
Rodzaj Perisoreus
Gatunek sójka syberyjska
Synonimy
  • Corvus infaustus Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • P. i. infaustus (Linnaeus, 1758)
  • P. i. ostjakorum Sushkin & Stegmann, 1929
  • P. i. yakutensis Buturlin, 1916
  • P. i. ruthenus Buturlin, 1916
  • P. i. opicus Bangs, 1913
  • P. i. sibericus (Boddaert, 1783)
  • P. i. tkachenkoi Sushkin & Stegmann, 1929
  • P. i. maritimus Buturlin, 1915
  • P. i. caudatus Buturlin, 1913
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Sójka syberyjska[4], sójka złowroga (Perisoreus infaustus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje pas w północnej Eurazji od Władywostoku i Sachalinu po północną część Półwyspu Skandynawskiego. Ptak osiadły.

Do Polski zalatuje wyjątkowo (stwierdzona 5 razy, zwykle w kwietniu)[5].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Obecnie rozróżnia się 8[6] lub 9[2] podgatunków:

  • P. infaustus infaustus – Półwysep Skandynawski i północno-zachodnia Rosja.
  • P. infaustus ostjakorum (syn. P. i. rogosowi) – północno-wschodnia europejska część Rosji do północno-środkowej Syberii.
  • P. infaustus yakutensis – północno-wschodnia Syberia
  • P. infaustus ruthenus – zachodnia Rosja
  • P. infaustus opicus – wschodni Kazachstan, północno-zachodnie Chiny i południowo-zachodnia Syberia.
  • P. infaustus sibericus – środkowa Syberia i północna Mongolia.
  • P. infaustus tkachenkoi – południowo-środkowa Syberia.
  • P. infaustus maritimus – południowo-wschodnia Syberia i północno-wschodnie Chiny.

Autorzy Handbook of the Birds of the World wyróżniają jeszcze:

  • P. infaustus caudatus – północno-środkowa Mongolia i środkowo-południowa Rosja (południowa Buriacja)

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

To mała, ciemna sójka północnych lasów. Brak dymorfizmu płciowego. Upierzenie beżowoszare, na skrzydłach i kuprze jaskrawordzawe plamy. Na głowie brązowa czapeczka, nogi i dziób ciemne. Ma szary wierzch ciała, szyję i pierś. Ogon dłuższy niż u sójki, dziób krótszy i ostrzej zakończony. Pokrywy skrzydłowe duże, rdzawe skraje ogona i brzuch. Tryb życia przypomina trochę zachowania większej sójki zwyczajnej. Można ją od niej odróżnić po dłuższym schodkowatym ogonie, delikatniejszej budowie, prostym dziobie i braku niebieskiej barwy w upierzeniu. Jest nieco większa od kosa. W porównaniu ze sroką ma inne ubarwienie – dominuje czarnobrązowa tonacja z dodatkiem rdzawej barwy. W leśnym gąszczu wyróżnia się rdzawobrązowymi plamami po obu stronach skrzydeł, kupra i ogona. W trakcie obserwacji w terenie można określić wiek ptaka. Stare sójki syberyjskie mają bardziej zaokrąglone i mniej wytarte sterówki niż młode.
Ptak towarzyski i ciekawski, toteż często zbliża się blisko do ludzi. Czasem spotyka się ją w pobliżu leśnych obozowisk. W czasie lęgów staje się ruchliwa. W locie rozchyla wachlarzowato ogon. Zwinnie i żwawo porusza się pomiędzy drzewami. Gdy siedzi, zachowuje wyprostowaną postawę i nastrojone pióra na tułowiu.

Głos[edytuj | edytuj kod]

Nasiona drzew iglastych są głównym źródłem pokarmu dla sójki syberyjskiej

Sójka syberyjska jest ptakiem dość milczącym w odniesieniu do sójki zwyczajnej, która wydaje całą gamę własnych i zasłyszanych dźwięków. Gdy się jednak odzywa, to znacznie ciszej niż jej bliska kuzynka. Typowe skrzeczenie słychać przeważnie w stadach. W trakcie godów odgłosy przypominają „kuk kuk”.

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

dł. ciała
25–31 cm[2]
rozpiętość skrzydeł
ok. 50 cm

Masa ciała[edytuj | edytuj kod]

72–101 g[2]

Biotop[edytuj | edytuj kod]

To ptak typowo północny – zamieszkuje tajgę. Typowy ptak starych i gęstych lasów i borów sosnowych, świerkowych i modrzewiowych. Życie spędza w głębi drzewostanów i rzadko je opuszcza. Swoim terenom lęgowym jest wierna cały rok, nawet w niesprzyjających warunkach. Jednak czasem zdarza się jej zapuszczać bardziej na południe lub na niżej położone tereny. Niektóre osobniki z północno-wschodniej Europy lub Skandynawii kierują się na północny zachód lub południe Starego Kontynentu. W nowym środowisku często giną, nim uda im się spotkać z przedstawicielami swojego rodzaju. Duże trudności sprawia im znalezienie drogi powrotnej, choć nieznany jest tego powód. Najczęściej swoją wędrówkę kończą w wyniku postrzelenia. Jest to efekt dużego zaufania wobec ludzi i sporej atrakcji dla myśliwych.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Sójki syberyjskie są ciekawskie i nie czują strachu przed człowiekiem

Rozpoczyna się już wczesną wiosną, gdy leży jeszcze śnieg.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Na drzewach iglastych i budynkach. Przypomina gniazdo sójki. To mocno zbudowana platforma umieszczona przy pniu, zbudowana z gałązek z wyścieleniem złożonym z mchu.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Jeden lęg w roku na przełomie marca i kwietnia. Składa 3 do 5 niebieskawych lub szarozielonych jaj z szarym nakrapianiem. Okres, w którym to robi, zależy od szerokości geograficznej. Później gnieżdżą się północne populacje.

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Wysiadywanie trwa od 19 do 20 dni i tylko samica zajmuje się wygrzewaniem jaj. Pisklęta opuszczają gniazdo po około 40 dniach. Tak długi okres przebywania młodych w lęgowisku spowodowany jest warunkami klimatycznymi.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Sójka w locie z pokarmem w dziobie

Jest wszystkożerna. Owady, drobne ptaki i drobne gryzonie leśne, uzupełnione pokarmem roślinnym – głównie nasiona roślin iglastych, różne części roślin i jagody. Najchętniej zjada nasiona sosny syberyjskiej, które w akrobatycznych pozach z gracją wybiera bezpośrednio z szyszek wiszących na końcach gałązek. Zdarza się, że opróżnia ptasie gniazda.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest objęta ochroną gatunkową ścisłą[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Perisoreus infaustus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Madge, S.: Siberian Jay (Perisoreus infaustus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-18].
  3. Perisoreus infaustus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1820 - krukowate - Crows and jays (wersja: 2020-03-02). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-18].
  5. Tomiałojć L., Stawarczyk T., 2003, Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany, PTPP "pro Natura", Wrocław, s. 715
  6. Frank Gill, David Donsker: Family Corvidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.1. [dostęp 2014-04-05].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]