Sąd Najwyższy (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy sądu najwyższego w Polsce. Zobacz też: sąd najwyższy.
Sąd Najwyższy
Gmach Sądu Najwyższego w Warszawie
Gmach Sądu Najwyższego w Warszawie
Obszar właściwości Rzeczpospolita Polska
Podstawa prawna Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Ustawa o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1254)
Instancja wyższa wobec sądy powszechne, sądy wojskowe
Organizacja wewnętrzna
Przewodniczy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
Pozostałe organy Prezes Sądu Najwyższego
Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego
zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego
Kolegium Sądu Najwyższego
Funkcjonowanie
Okres funkcjonowania od 1917
Siedziba Warszawa
Język urzędowy język polski
Strona internetowa
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Sąd Najwyższy – naczelny organ władzy sądowniczej w Polsce.

Kompetencje i działalność[edytuj]

Sąd Najwyższy powołany jest do:

  1. Sprawowania nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania – jest to tzw. nadzór judykacyjny (art. 183 ust. 1 Konstytucji). Do środków służących wykonywaniu takiego nadzoru służą:
    1. rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych,
    2. podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne – zgodnie z art. 39817 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – jeżeli przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, wówczas Sąd Najwyższy może odroczyć wydanie orzeczenia i przekazać sprawę do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego sądu. Uchwały interpretacyjne Sądu Najwyższego nie mają waloru powszechnego obowiązywania – jeśli nie uzyskały rangi zasady prawnej, to formalnie wiążą tylko w sprawie, w związku z którą zostały podjęte,
  2. Rozpoznawania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także ważności referendum ogólnokrajowego i referendum ws. Konstytucji RP.
  3. Rozstrzygania nadzorczego w stosunku do samorządów zawodowych: adwokatów, radców prawnych oraz notariuszy.
  4. Opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych.
  5. Rozpatrywania skarg kasacyjnych na orzeczenia Trybunału do Spraw Sportu przy PKOl.
  6. Sąd Najwyższy może także wykonywać inne czynności przekazane przez ustawy.

Sąd Najwyższy działa na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Ustawy o Sądzie Najwyższym z 23 listopada 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1254).

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, Sąd Najwyższy co roku przedstawia Sejmowi RP i Senatowi RP informację o swojej działalności oraz o wynikających z niej istotnych problemach. Dokument jest dostępny w postaci druków: sejmowego i senackiego.

W 2015 do Sądu Najwyższego wpłynęło 11 214 spraw, wśród których największą grupę stanowiły skargi kasacyjne i kasacje (7971), zażalenia (1057) oraz kwestie prawne (173 ). Sąd rozpoznał 10 502 sprawy[1]. Średni czas na oczekiwania na merytoryczne rozpoznanie sprawy wynosił: w Izbie Cywilnej, Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych i w Izbie Karnej – 7 miesięcy – do 10 miesięcy, a w Izbie Wojskowej – 2 miesiące od daty wpływu[2]

Organy Sądu Najwyższego[edytuj]

  • Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
  • Prezes Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
  • Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego
  • zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
  • Kolegium Sądu Najwyższego

W Sądzie Najwyższym działają także (ale nie są to organy SN):

  • Kancelaria Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego
  • Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego

Izby Sądu Najwyższego[edytuj]

  • Cywilna (31 sędziów)
  • Karna (28 sędziów)
  • Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych (19 sędziów)
  • Wojskowa (9 sędziów)

Na dzień 31 grudnia 2015 w Sądzie Najwyższym orzekało 84 sędziów[3]. Liczbę stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym oraz liczbę Prezesów ustala Prezydent RP na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN. Od 2015 liczba stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym wynosi 93[3].

Pracami każdej z izb kierują Prezesi Sądu Najwyższego, a izby dzielą się dalej na wydziały.

Sędziowie Sądu Najwyższego[edytuj]

Cechą najwyższych organów sądowniczych w każdym państwie jest to, iż orzekają w nich najbardziej uznane autorytety w dziedzinie prawa.

Do Sądu Najwyższego powoływani są z jednej strony bardzo znani przedstawiciele nauki prawa, a z drugiej sędziowie z bardzo dużym doświadczeniem. Ma to zapewnić zarówno wysoki poziom merytoryczny orzeczeń, jak i niezależność od innych władz w systemie trójpodziału władzy.

Sędziowie Sądu Najwyższego na rozprawie używają togi i biretu, a sędzia przewodniczący także łańcucha sędziowskiego.

W orzeczeniach i innych dokumentach urzędowych, tytuł „Sędzia Sądu Najwyższego” często skraca się do SSN.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego[edytuj]

Funkcję Pierwszego Prezesa SN pełni od 2014 roku Małgorzata Gersdorf.

Prezesami Sądu Najwyższego w poszczególnych Izbach są:

Pierwszego Prezesa i prezesów powołuje Prezydent RP na 6-letnią kadencję na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego.

Pierwsi Prezesi Sądu Najwyższego[edytuj]

Prezesi Izby Karnej SN[edytuj]

Prezesi Izby Cywilnej SN[edytuj]

(wrzesień 1980 – czerwiec 1990 Izba Cywilna i Administracyjna)

Prezesi Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych SN[edytuj]

(maj 1962 – czerwiec 1990 Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

(czerwiec 1990 – grudzień 2002 Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

Prezesi Izby Wojskowej SN[edytuj]

(do 1962 roku – Prezesi Najwyższego Sądu Wojskowego)

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj]

Wydatki i dochody Sądu Najwyższego są realizowane w części 04 budżetu państwa.

W 2015 wydatki Sądu Najwyższego wyniosły 91,8 mln zł, dochody – 0,6 mln zł[6]. Przeciętne zatrudnienie w części 04 w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 359 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 11 386 zł (w tym sędziów 24 682 zł)[7].

W ustawie budżetowej na 2016 wydatki Sądu Najwyższego zaplanowano w wysokości 100,4 mln zł, a dochody – 0,4 mln zł[8].

Siedziba Sądu Najwyższego[edytuj]

Sąd Najwyższy mieści się w budynku przy placu Krasińskich w Warszawie[9].

Na kolumnach budynku umieszczono 86 paremii prawniczych w języku polskim i łacińskim. Przygotował je zespół romanistów pod kierunkiem prof. Witolda Wołodkiewicza.

Oprócz Sądu Najwyższego budynek mieści także Sąd Apelacyjny w Warszawie oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej[10].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2015 (Druk nr 531). sejm.gov.pl, 6 maja 2016. [dostęp 2016-05-18]. s. 4–5.
  2. Informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2015 (Druk nr 531). sejm.gov.pl, 6 maja 2016. [dostęp 2016-05-18]. s. 203.
  3. a b Informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2015 (Druk nr 531). sejm.gov.pl, 6 maja 2016. [dostęp 2016-05-18]. s. 13.
  4. Pierwsza kadencja w okresie 17 X 1998 – 17 X 2004, druga kadencja od 18 X 2004 do 18 X 2010.
  5. http://www.newsweek.pl/artykuly/sekcje/polska/stanislaw-dabrowski-na-czele-sadu-najwyzszego,66271,1.
  6. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. (Druk nr 553). Tom I. sejm.gov.pl, 31 maja 2016. [dostęp 2015-07-29]. s. 1/2, 2/6.
  7. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2015 r. w części 04 Sąd Najwyższy. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2016. [dostęp 2015-07-29]. s. 14.
  8. Ustawa budżetowa na rok 2016 z dnia 25 lutego 2016 r.. W: Dz. U. poz. 278 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 4 marca 2016. [dostęp 2016-07-29]. s. 9, 36.
  9. Regulamin Sądu Najwyższego (M.P. z 2003 r. Nr 57, poz. 898) w §66.1. określa siedzibę Sądu jako „budynek położony w Warszawie przy placu Krasińskich nr 2/4/6”.
  10. Gmach Sądu Najwyższego, wiezowce.waw.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]