Przejdź do zawartości

Sławosz Uznański-Wiśniewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Sławosz Uznański-Wiśniewski
Ilustracja
Sławosz Uznański-Wiśniewski (2023)
Data i miejsce urodzenia

12 kwietnia 1984
Łódź

Narodowość

polska

Funkcja

specjalista misji

Łączny czas misji kosmicznych

20 dni, 2 godziny i 59 minut

Misje

Axiom Mission 4

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Sławosz Uznański-Wiśniewski (ur. 12 kwietnia 1984[1] w Łodzi) – polski inżynier, astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej[2]. Drugi Polak w historii oraz 743. (635. w locie orbitalnym) osoba, która znalazła się w przestrzeni kosmicznej[3][4], a także pierwszy Polak, który przebywał na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej[5][6].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie

[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z Łodzi[7][8]. Jest synem historyków sztuki Piotra Uznańskiego i Mai Marquardt-Uznańskiej. Absolwent VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Łodzi[9][10]. W 2008 ukończył z wyróżnieniem studia magisterskie na Politechnice Łódzkiej oraz studia magisterskie na Université de Nantes i w tym samym roku otrzymał również dyplom inżynierski na École Polytechnique de l'Université de Nantes(inne języki)[11]. W 2011 roku uzyskał z wyróżnieniem[12] stopień doktora na Université d’Aix-Marseille za pracę dotyczącą konstrukcji odpornych na promieniowanie kosmiczne[11]. Prócz języka ojczystego posługuje się biegle językiem angielskim oraz francuskim[13].

Kariera zawodowa

[edytuj | edytuj kod]

Podczas studiów doktorskich pracował jako inżynier ds. efektów promieniowania w STMicroelectronics w Crolles we Francji, koncentrując się na odpornych na promieniowanie europejskich technologiach cyfrowych CMOS do zastosowań kosmicznych[13].

Od 2014 roku był również wolontariuszem recenzującym wiele komercyjnych projektów satelitarnych, takich jak konstelacja ICEYE, a także polskie misje kosmiczne, takie jak PW-Sat2, HyperSat i EagleEye[13]. W 2019 roku pełnił funkcję eksperta technicznego i ewaluatora w ramach unijnego programu finansowania badań naukowych i innowacji Horizon 2020, dokonując przeglądu i oceny europejskich technologii kosmicznych dla Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Badań Naukowych (REA)[13].

Autor książki na temat efektów promieniowania w układach elektronicznych i współautor ponad 50 artykułów naukowych. Prowadził wykłady dotyczące projektowania systemów kosmicznych na międzynarodowych szkołach inżynierskich i był recenzentem wielu projektów satelitów komercyjnych[12].

CERN

[edytuj | edytuj kod]

W 2011 roku rozpoczął pracę w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (CERN) w Genewie w Szwajcarii. Do jego obowiązków należało m.in. prowadzenie kampanii testów radiacyjnych w obiektach testowych ESA w celu kwalifikacji komponentów i systemów elektronicznych do użytku w kosmosie i w akceleratorach[13]. Specjalizował się w projektowaniu elektroniki pracującej w akceleratorach, projektował m.in. system sterowania mocą Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC)[11].

W 2013 roku został mianowany kierownikiem projektu i starszym inżynierem ds. niezawodności systemów elektronicznych. Był odpowiedzialny za stworzenie odpornego na promieniowanie systemu sterowania konwerterem mocy, który od 2017 roku stanowi kluczową część LHC[13].

W latach 2018–2020 był inżynierem odpowiedzialnym za całodobową pracę i optymalne funkcjonowanie Wielkiego Zderzacza Hadronów[2][13].

ESA

[edytuj | edytuj kod]
Wspólne zdjęcie załogi Ax‑4 i Ekspedycji 73. W czarnych strojach od lewej: Tibor Kapu, Peggy Whitson, Shubhanshu Shukla i Sławosz Uznański-Wiśniewski

Wziął udział w rekrutacji do Europejskiego Korpusu Astronautów, rozpoczętej przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) w marcu 2021 roku. Spośród 22,5 tys. osób, w tym 549 z Polski, ESA wybrała 17 astronautów, w tym 11 rezerwistów, którzy w razie potrzeby mogą być powołani do korpusu podstawowego. Uznański znalazł się w tej drugiej grupie[11].

28 czerwca 2023 roku działające przy premierze Centrum GovTech poinformowało, że Uznański, jako drugi Polak w historii, poleci w kosmos[14]. 1 września 2023 roku dołączył do Europejskiego Korpusu Astronautów jako astronauta projektowy ESA[2][13], wtedy też rozpoczęło się jego szkolenie w Europejskim Centrum Astronautów[15].

5 sierpnia 2024 roku ESA oficjalnie ogłosiła, że Uznański weźmie udział w misji Ax-4 na Międzynarodową Stację Kosmiczną jako specjalista misji[16]. Przeprowadzi on 13 eksperymentów i badań zaprojektowanych przez polskich inżynierów i naukowców w ramach ogłoszonej 2 grudnia 2024 roku[17] polskiej misji technologiczno-naukowej Ignis. Będą dotyczyć m.in. działania zaawansowanych jednostek AI w warunkach niskiej grawitacji, wpływu długotrwałego pobytu w kosmosie na zdrowie psychiczne człowieka, czy też wykorzystania mikroglonów w przyszłych misjach kosmicznych i medycynie kosmicznej[18].

Start misji Axiom 4 nastąpił 25 czerwca 2025 roku o godzinie 8:31 czasu polskiego[3]. Następnego dnia po pomyślnym zadokowaniu statku kosmicznego Crew Dragon Grace z astronautami na pokładzie, o godzinie 14:23 CEST Sławosz Uznański-Wiśniewski jako pierwszy Polak został przyjęty przez załogę na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej[5]. Uznański został drugim, po Mirosławie Hermaszewskim[19] Polakiem oraz 743. (635. w locie orbitalnym) człowiekiem, który znalazł się w przestrzeni kosmicznej[3].

15 lipca kapsuła Dragon Grace z załogą Ax-4, w tym Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, wróciła na Ziemię[20].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]
Sławosz Uznański-Wiśniewski z żoną Aleksandrą (2025)

W 2025 wziął ślub z posłanką na Sejm RP Aleksandrą Wiśniewską i przyjął dwuczłonowe nazwisko[21].

Odznaczenia i wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 2025 łódzcy muzycy Marcin Pryt i Grzegorz Fajngold w ramach formacji MASZYNOWA nagrali piosenkę Kosmos dla wszystkich by upamiętnić jego lot[34].

Fakt, że astronauta zabrał do kosmosu pierogi jednej z kieleckich firm, upamiętnia mural „Misja pierogi: z Kielc do kosmosu” na ścianie budynku Poczty Polskiej przy placu Niepodległości w Kielcach[35].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Dr Sławosz Uznański opowiada, jak został polskim astronautą rezerwowym ESA. Kim jest naukowiec? [online], TOK FM [dostęp 2022-11-27].
  2. ↑ a b c Sławosz Uznański z Polski odbędzie szkolenie jako astronauta projektowy w Europejskim Centrum Astronautów (EAC) [online], esa.int, 21 września 2023 [dostęp 2023-10-21].
  3. ↑ a b c Wystartowała misja kosmiczna IGNIS ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, drugim Polakiem w kosmosie [online], Wyborcza.pl, 2025 [dostęp 2025-06-25].
  4. ↑ Sławosz Uznański-Wiśniewski ze specjalną odznaką. Polski astronauta zabrał głos [online], Onet Wiadomości, 26 czerwca 2025 [dostęp 2025-06-26].
  5. ↑ a b Wojciech Kaczanowski: Pierwszy Polak na ISS! Dokowanie do stacji kosmicznej. Space24, 26 czerwca 2025. [dostęp 2025-06-26]. (pol.).
  6. ↑ Nie ma czasu na nudę. Polak w kosmosie ma pełne ręce roboty [online], tvp.info [dostęp 2025-07-15].
  7. ↑ Sławosz Uznański został rezerwowym astronautą ESA. Czy doczekamy się drugiego Polaka w kosmosie? [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2022-11-26].
  8. ↑ Telewizja Polska S.A, Łodzianin, Sławosz Uznański wśród astronautów Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA [online], lodz.tvp.pl [dostęp 2022-11-24].
  9. ↑ Astronauta z Łodzi na Politechnice Łódzkiej [ZDJĘCIA], [w:] Radio Łódź [online], 12 stycznia 2023.
  10. ↑ Anna Gronczewska, Sławosz Uznański, łódzki astronauta spotkał się ze studentami Politechniki Łódzkiej, [w:] Dziennik Łódzki [online], 12 stycznia 2023.
  11. ↑ a b c d Kamil Deresz Tomasz Ulanowski, Polski naukowiec Sławosz Uznański astronautą rezerwowym Europejskiej Agencji Kosmicznej [online], wyborcza.pl, 23 listopada 2022 [dostęp 2022-11-24].
  12. ↑ a b Minister Buda o wyborze Polaka do grona astronautów ESA: to ważny dzień dla polskiego sektora kosmicznego [online], Nauka w Polsce [dostęp 2022-11-24].
  13. ↑ a b c d e f g h i Sławosz Uznański [online], esa.int [dostęp 2023-10-21] (ang.).
  14. ↑ Sławosz Uznański drugim Polakiem w historii, który poleci w kosmos [online], PAP, 28 czerwca 2023 [dostęp 2023-10-21].
  15. ↑ Sławosz Uznański from Poland to train as a project astronaut at the European Astronaut Centre. www.esa.int, 2023-09-07. [dostęp 2023-09-09]. (ang.).
  16. ↑ ESA project astronaut from Poland to Join Axiom Mission 4 [online], www.esa.int [dostęp 2024-08-10] (ang.).
  17. ↑ IGNIS – pierwsza polska misja na Międzynarodową Stację Kosmiczną - POLSA - Polska Agencja Kosmiczna [online], 2 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-08].
  18. ↑ Eksperymenty - POLSA - Polska Agencja Kosmiczna [online], 5 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-08].
  19. ↑ Wystartowała misja kosmiczna IGNIS ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, drugim Polakiem w kosmosie [online], wyborcza.pl, 2025 [dostęp 2025-07-05].
  20. ↑ Koniec kosmicznej misji Polaka. Załoga Ax-4 wróciła na Ziemię [online], tvp.info [dostęp 2025-07-15].
  21. ↑ Astronauta Sławosz Uznański wziął ślub w Łodzi! Jego żoną jest znana posłanka! [ZDJĘCIA] [online], lodz.pl, 4 stycznia 2025 [dostęp 2025-01-04].
  22. ↑ M.P. z 2026 r. poz. 27 – pkt 3.
  23. ↑ Ordery z okazji Narodowego Święta Niepodległości [online], 11 listopada 2025 [dostęp 2025-11-12].
  24. ↑ Maciej Zubel: Sławosz Uznański-Wiśniewski odznaczony. Wp.pl, 2025-11-11. [dostęp 2025-11-11].
  25. ↑ Gala Nauki Polskiej - wybitni badacze uhonorowani Nagrodą Ministra. gov.pl, 20 lutego 2026. [dostęp 2026-02-21].
  26. ↑ Jakub Mazurkiewicz, Łódź ma nowych Honorowych Obywateli. Trzy wyjątkowe postacie wyróżnione przez Radę Miejską [online], Radio Eska, 28 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-29].
  27. ↑ Łódzkie celuje w kosmos. Sejmik włącza się w walkę o technologie [online], eglos.pl [dostęp 2025-12-21].
  28. ↑ Łódź: Sławosz Uznański-Wiśniewski odebrał tytuł honorowego obywatela województwa łódzkiego [online], Portal Samorządowy, 19 lutego 2026 [dostęp 2026-02-19].
  29. ↑ Lista medalistów z okazji 600-lecia Łodzi – Muzeum Miasta Łodzi [online], muzeum-lodz.pl [dostęp 2025-01-04].
  30. ↑ Registry of Space Travelers. ase-astronauts.paperturn-view.com. [dostęp 2025-06-29]. (ang.).
  31. ↑ Anna Bugajska: Astronauci Ax-4, którzy po raz pierwszy są w kosmosie, otrzymają odznaki z numerami. naukawpolsce.pl, 26 czerwca 2025. [dostęp 2025-06-29].
  32. ↑ Sławosz Uznański-Wiśniewski otrzymuje odznakę astronauty. Nagranie. tvn24.pl, 26 czerwca 2025. [dostęp 2025-06-29].
  33. ↑ Wręczenie dyplomu doktora honoris causa SGH dr. inż. Sławoszowi Uznańskiemu-Wiśniewskiemu [online], sgh.waw.pl, 10 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-10].
  34. ↑ Kosmos dla wszystkich by Maszynowa. bandcamp.com, 2025. [dostęp 2025-07-04].
  35. ↑ Piotr Sawa, Prace nad muralem „kosmicznych” zmierzają ku końcowi [online], Radio Kielce, 27 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-29] (pol.).
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sławosz_Uznański-Wiśniewski&oldid=79659853”