Słońsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie lubuskim. Zobacz też: Inne znaczenie tej nazwy.
Słońsk
Herb
Herb Słońska
Kościół pw. MB Częstochowskiej
Kościół pw. MB Częstochowskiej
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat sulęciński
Gmina Słońsk
Liczba ludności (2011) 3028[1]
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 66-436
Tablice rejestracyjne FSU
SIMC 0187062
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Słońsk
Słońsk
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Słońsk
Słońsk
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Słońsk
Słońsk
Ziemia 52°33′46″N 14°48′22″E/52,562778 14,806111
Strona internetowa miejscowości

Słońsk (niem. Sonnenburg) – wieś gminna o charakterze miejskim w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, siedziba gminy Słońsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Według danych z 2011 roku Słońsk liczył 3028 mieszkańców.

Historia[edytuj]

Zamek joannitów w Sonnenburgu (ob. Słońsku), sztych Meriana, XVII w

W okresie pozostawania miasta w granicach Niemiec nosiło ono nazwę Sonneburg. Zmiana na Słońsk nastąpiła po II wojnie światowej, wraz z włączeniem tych ziem w obszar Polski.

Pierwsza wzmianka o Słońsku (opidium) pochodzi z 1295 roku[2].

Pierwszym udokumentowanym właścicielem miejscowości była rodzina Wedlów (gałąź Uchtenhagen), która w 1341 roku na podstawie zgody margrabiego Ludwika rozpoczęła budowę zamku [2][3]. Od 1375 roku miejscowość w posiadaniu rodziny Vockenrode. W 1415 roku zamek został sprzedany Henrykowi Kinichowi; po jego śmierci został włączony do dóbr elektora brandenburskiego jako spadek.[3]

20 marca 1426 miasto i zamek Słońsk („Schloss und Stadt Sonnenburg”) zostały nabyte i wyznaczone na siedzibę brandenburskich joannitów. W latach 1427-1429 zakon wybudował potężny zamek[3].

W 1808 r. Słońsk, liczący 2000 mieszkańców, uzyskał pełne prawa miejskie[2].

W 1933 roku utworzono tu pierwsze ciężkie hitlerowskie więzienie. W nocy z 30 na 31 I 1945 r. grupa SS-manów przybyła z pobliskiego Frankfurtu n. Odrą, przy pomocy załogi więzienia rozstrzelała na jego terenie 819 więźniów[4]. Była to jedna z największych zbrodni dokonana na obszarze obecnej Polski, podczas przechodzenia przez niego wojsk radzieckich w kierunku na Berlin (największa w Łodzi, w więzieniu radogoskim, w nocy z 17 na 18 stycznia 1945; 1500 więźniów rozstrzelanych lub spalonych żywcem). W maju 1946 miejscowość otrzymała obecną nazwę[5].

Po wojnie niezagospodarowany zamek niszczał i do lat 70. XX wieku zalegały tam na podłogach stosy papierów niemieckich i radzieckich. Zamek spłonął w 1975 roku. Obecnie są to tylko mury bez stropów.

Słońsk leży 12 km od granicy przy drodze nr 22 łączącej Berlin i Kostrzyn nad Odrą z Poznaniem i Gorzowem Wielkopolskim. Różnymi formami ochrony przyrody objęto ponad 80% powierzchni gminy, w tym 4,5 tys. ha znajduje się na terenie Parku Narodowego Ujście Warty.

W miejscowości działały dwa państwowe gospodarstwa rolne. Państwowe Gospodarstwo Rolne w Słońsku[6][7] znajdujące się na Osiedlu PGR[8], przy przystanku autobusowym „Słońsk PGR”[9]. Później przekształcone w Zakład Rolny w Słońsku podległy pod Państwowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Rolnej w Ośnie Lubuskim. Drugie państwowe gospodarstwo, Zakład Produkcji Rolnej w Słońsku znajdował się na południu, w części miejscowości Łęczynek[10]. W miejscowości działała też spółdzielnia produkcyjna w części miejscowości Beszewice[11].

Zabytki[edytuj]

Ruiny zamku joannitów

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[12]:

  • kościół farny rzymskokatolicki parafialny pod wezwaniem MB Częstochowskiej, gotycki z lat 1475-1522, przebudowany w XIX wieku, z zabytkowym alabastrowym ołtarzem
  • cmentarz ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki, ul. Lipowa, z XIX wieku
  • cmentarz wojenny, z połowy XIX wieku
  • zespół zamkowy, z XV wieku, 1662 roku, XIX wieku:
    • zamek w ruinie - pałac joannitów, zniszczony przez pożar w 1975 roku
    • park
  • plebania protestancka, obecnie rzymskokatolicka, pl. Wolności 1, z początku XIX wieku
  • poczta, obecnie Urząd Gminy, ul. Sikorskiego 15, z ok. 1900 roku
  • kamienica, ul. WOP-u 1, z XIX wieku

inne obiekty:

Sport[edytuj]

W Słońsku funkcjonuje Klub Sportowy „Warta” Słońsk występujący w rozgrywkach gorzowskiej klasy okręgowej. Został założony w 1948 r. i aż do 2008 roku występował w rozgrywkach lubuskiej klasy okręgowej i niższych. Dopiero w 2008 r. odniósł swój pierwszy sukces – awans do IV ligi (V poziom rozgrywek). Stadion tego klubu mieści się przy ulicy 3-go Lutego[14].

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Ulica Sikorskiego w Słońsku

Przypisy

  1. Wieś Słońsk w liczbach. , 21-07-2016. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. 
  2. a b c Słońsk - Historia, Gminny Portla Internetowy Słońsk [dostęp: 24.03.2016]
  3. a b c Dariusz Markowski, Sebastian Smagłowski. Tajemnicze losy joannickich tablic herbowych ze Słońska oraz ich problematyka konserwatorska. „Acta Universitatis Nicolai Copernici”. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo XXXVIII (Toruń 2010). s. 96. 
  4. Mnichowski Paweł, Obóz koncentracyjny w więzieniu w Sonneburgu (Słońsk), 1939–1945. W-wa 1982).
  5. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  6. http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/?gpmap=gp0&bbox=215932.6277284098,529742.3427505046,219273.2527284098,531104.8427505046&SRS=2180 (warstwa: skany map topograficznych)
  7. Internetowy System Aktów Prawnych
  8. http://www.slonsk.bip.net.pl/?p=document&action=save&id=3498&bar_id=1906
  9. pks Słońsk, gm. Słońsk rozkład jazdy » e-podroznik.pl, tel.: 703 402 802
  10. http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/?gpmap=gp0&bbox=214595.1277284098,528195.4677505046,217935.7527284098,529557.9677505046&SRS=2180 (warstwa: skany map topograficznych)
  11. http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/?gpmap=gp0&bbox=213113.8777284098,530257.9677505046,216454.5027284098,531620.4677505046&SRS=2180 (warstwa: skany map topograficznych)
  12. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 12.2.13]. s. 66-67.
  13. Mnichowski Przemysław, Obóz koncentracyjny i więzienie w Sonnenburgu (Słońsku), 1939-1945. Warszawa 1982. Porównaj też: [1].
  14. Klub Sportowy Warta Słońsk, 90minut.pl
  15. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.

Bibliografia[edytuj]

  • Mnichowski Paweł, Obóz koncentracyjny w więzieniu w Sonneburgu (Słońsk), 1939–1945. W-wa 1982)

Linki zewnętrzne[edytuj]