Słopanowo

Słopanowo

wieś
Kościół św. Mikołaja w Słopanowie
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	szamotulski
Gmina	Obrzycko
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	64-520
Tablice rejestracyjne	PSZ
SIMC	0592101
Położenie na mapie gminy wiejskiej Obrzycko Słopanowo
Położenie na mapie Polski Słopanowo
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Słopanowo
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego Słopanowo
52°41′02″N 16°31′58″E

Słopanowo – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Obrzycko.

Podział wsi

Integralne części wsi Słopanowo

SIMC	Nazwa	Rodzaj
0592118	Słopanowo-Huby	część wsi

Historia

Miejscowość istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1218 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Zlopanowe”, 1232 (według zachowanej kopii z przełomu XVII-XVIII wieku) „Slopanowo”, 1393 „Lopanowo”, 1417 „Slopanow”, 1429 „Slapanowo” .

Miejscowość była zasiedlona jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. We wsi archeolodzy znaleźli całe naczynia oraz ich fragmenty z VII-X wieku.

Wieś była początkowo własnością książęcą, następnie klasztorną i ostatecznie szlachecką należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Słopanowskich herbu Drogosław, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Kobylnickich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1434 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1404 była siedzibą własnej parafii, a w 1510 leżała w dekanacie Oborniki.

Pierwszy zachowany zapis z 1218 pojawił się w dokumencie papieskim Honoriusza II, który wziął w opiekę opactwo cystersów w Łeknie wraz z jego posiadłościami, do których m. in. należało także Słopanowo. Wynika z tego, że wieś trafiła do zakonników w wyniku wcześniejszego nadania książąt wielkopolskich. W 1232, według zachowanej kopii z przełomu XVII-XVIII wieku, książę wielkopolski Władysław Odonic dał klasztorowi cystersów w Altenbergu, który był macierzystym klasztorem Łekna, wieś Słopanowo zwalniając ją przy tym od powinności prawa książęcego.

Archiwalne źródła historyczne wspomniały również mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W 1408 odnotowany został kmieć Wawrzyniec, a w 1409 kmiecie słopanowscy Michał i Jan. W 1432 kmieć ze Słopanowa toczył spór sądowy ze szlachcicem Marcinem z Góry koło Szamotuł. Podczas procesu kmiecia zastąpił w sądzie pan Słopanowski, który go reprezentował. W 1443 kmieć słopanowski Wojciech toczył proces sądowy z Mikołajem Buszewskim. W sądzie kmiecia zastąpił Jan Słopanowski. W 1514 pracownik Paweł sługa (łac. „famulus”) Stanisława Słopanowskiego pozwany został przez szlachcica Jana Jeziorkowskiego. W 1521 odnotowano kmieci ze Słopanowa: Jana Suchtę i Wojciecha Siejkę. Każdy z nich siedział na jednym łanie. Kolejni Jan Żak gospodarował na 1/4 łana, Tomasz lub Tomek na połowie opuszczonego Łana. Wspomniano także imiennie zagrodników Stanisława, Wojciecha Wasschyela, a także bezimiennie komornika, karczmarza Macieja, który miał zagrodę. Wspomniano również Stanisława oraz Mikołaja. W 1527 odnotowano Marków Ostrów, ostrów należący do Błażeja Błaskowego, zagrody Prostaków, a także zagrody zwane Trojanowską i Matuszewską oraz rolę zwaną Bietkowa (łac. „ager Byethconis”). Wymieniono także zagrody miejscowego karczmarza. W 1547 wspomniano kmieci Macieja Skoczka i Jana Kapuda, Wojciecha Szarego oraz młynarza miejscowego młyna. W 1561 wspomniano kmieci Wojciecha, Macieja Skoczka i Jana Kapuda.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1470 Słopanowo zalegało z zapłaceniem wiardunków królewskich. W 1508 mieł miejsce pobór od 10 łanów i 6 groszy od karczmy. W 1509 pobrano podatki od 10 łanów, od karczmy 3 grosze oraz od opuszczonego młyna. W 1510 w Słopanowie naliczono 10 łanów osiadłych, wymieniono karczmę, 8 zagrodników, a poza wsią młyn wodny o dwóch kołach wodnych. W 1553 pobór ze wsi zapłacił Wojciech Słopanowski. W 1563 miał miejsce pobór od 8 łanów, młyna dorocznego o dwóch kołach oraz od karczmy dorocznej. W 1577 pobrano podatki z części Adama Słopanowskiego oraz z części pana Hieronima Kobylnickiego. W 1580 z części panów Kobylnickich pobrano podatki od dwóch łanów, 3 zagrodników, strycharza, roli karczmarskiej oraz 6 groszy od młyna dorocznego. Natomiast z części Adama Słopanowskiego miał miejsce pobór od 4 półłanków, 4 zagrodników i 6 groszy od roli karczmarskiej.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zabytki

Znajduje się tam zabytkowy kościół drewniany pw. św. Mikołaja, zbudowany w latach 1695–1699. Interesujące jest wnętrze kościoła, utrzymane w stylu ludowym, zwłaszcza późnorenesansowe i barokowe polichromie. Ukazują one m.in. sceny z życia św. Mikołaja (prezbiterium), sceny biblijne i z życia świętych (nawa) i aniołów grających na instrumentach muzycznych na chórze organowym.

Najsłynniejsza polichromia znajduje się pod chórem organowym i przedstawia diabła trzymającego za kołnierz karczmarkę z kuflem piwa. Diabeł spisuje na wołowej skórze grzechy, a nad głową karczmarki widnieje opis, być może najcięższego zdaniem autora polichromii, grzechu: „Bo nie dolewała”.

Kościół w Słopanowie jest kościołem filialnym parafii w Obrzycku. Msze w nim odbywają się raz w tygodniu, w niedziele o godz. 9.15.

Bibliografia

• Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. IV (R – S), hasło „Słopanowo”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 2003, s. 547-554.

Linki zewnętrzne

• Słopanowo, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Kościół św. Mikołaja w Słopanowie na stronach przewodników Pascala