Słopnice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°40′59″N 20°20′30″E
- błąd 39 m
WD 49°42'N, 20°21'E, 49°41'5.86"N, 20°20'35.70"E
- błąd 2332 m
Odległość 2089 m
Słopnice
wieś
Ilustracja
Panorama Słopnic 2015
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Słopnice
Wysokość 450-560 m n.p.m.
Liczba ludności (2019) 6814
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 34-615[1]
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0466939
Położenie na mapie gminy Słopnice
Mapa konturowa gminy Słopnice, w centrum znajduje się punkt z opisem „Słopnice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Słopnice”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Słopnice”
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa konturowa powiatu limanowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Słopnice”
Ziemia49°40′59″N 20°20′30″E/49,683056 20,341667
Strona internetowa
Słopnice z lotu ptaka

Słopnicewieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Słopnice. Siedziba gminy Słopnice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Dawniej Słopnice należały do gminy Tymbark.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położona jest w centralnej części powiatu limanowskiego, u stóp najwyższego wzniesienia Beskidu Wyspowego – góry Mogielicy (1171 m). Graniczy z gminami Dobra, Kamienica, Tymbark i miastem/gminą Limanowa. Jest to najmłodsza gmina w powiecie, powstała w 1997 roku poprzez odłączenie się od gminy Tymbark. W jej skład wchodzi jedna miejscowość Słopnice podzielona na pięć sołectw: Słopnice Górne – położone na południu, Słopnice Dolne Królewskie i Szlacheckie zajmują środkową i północną część gminy, Słopnice Mogielica położona na zachodzie i Słopnice Granice we wschodniej części gminy.

Obszar gminy liczący 57 km² zamieszkuje obecnie 6572 osoby trudniących się handlem, rolnictwem, usługami i drobną wytwórczością. Słopnice, podobnie jak inne miejscowości leżące w Beskidzie Wyspowym, posiadają charakter rolniczo-turystyczny.

Miejscowość położona jest w Beskidzie Wyspowym w dolinie rzeki Słopniczanka i jej głównego dopływu Czarnej Rzeki, u podnóży Cichonia (929 m), Mogielicy (1170 m) i Łopienia (951 m). Na terenie wsi znajdują się jeszcze inne zalesione wzniesienia: Świerczek (734 m) i Dzielec (753 m)[2].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Słopnice[3][4]
części wsi Biała Noga, Brodki, Chochołówka, Czajnówka, Czeczotki, Do Kaima, Dwór, Filipówka, Folwark, Garncarzówka, Giemziki Dolne. Giemziki Górne, Głębiec, Górki, Grabkówka, Granice, Gwizdówka, Hajdówka, Jachymówka, Janówka, Karczówka, Kulpówka, Kwaśniakówka, Liski, Malarzówka, Marciszówka, Marki, Michałki, Pachuty Dolne, Pachuty Górne, Papierzówka, Piaski, Piechotówka, Pod Mogielnicą, Porębówka, Przylaski, Putówka, Pyrdały, Rola Dolna, Rola Górna, Sasy, Sączki, Sroki Dolne, Sroki Górne, Staniszówka, Śliwówka, Talaski, Udzielówka, Więcki, Wikarówka, Woźniówka, Wójtostwo, Zadziele, Zalas, Zapotok, Zarębki, Ząbczykówka, Zielińskówka

Historia[edytuj | edytuj kod]

Za panowania Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego w dolinie Słopniczanki pojawili się pierwsi osadnicy (pierwsze informację o tym pochodzą z 1337 roku). Właśnie w tym roku król Władysław Łokietek osadził we wsi szesnastu jeńców pochodzenia Tatarskiego. Dodatkowo popularne dzisiaj we wsi nazwiska takie jak: Ubik czy Gaura wskazują na kolonizację wołoską[5]. Pierwsi osadnicy zamieszkali w dwóch osobnych wsiach: Słopnicy Królewskiej i Słopnicy Szlacheckiej, dwie wsie przedzielała rzeka Słopniczanka. Właścicielami strony Szlacheckiej byli rycerze pochodzący ze Zbydniowa spod herbu Drużyna lub Krzywaśń. W późniejszym czasie wieś została własnością rodu Mostowskich.

Już pomiędzy 1358 a 1373 ufundowano tu pierwszą parafię. W tym okresie wzniesiony został również pierwszy kościół pw. św. Andrzeja Apostoła. Kościół ten został rozebrany w XVIII wieku. W latach 1774-1776 zbudowano w Słopnicach kolejny drewniany kościół, zachowany do dziś.

W połowie XVIII w. we wsi mieszkało prawie siedemdziesiąt rodzin kmiecych i istniały w niej dwa młyny i karczma, w której warzone było piwo. Słopnice Szlacheckie weszły w skład ,,tenuty" tymbarskiej, która była zarządzana głównie przez ród Lubomirskich. W tamtym czasie wieś bardzo się rozwinęła w uprawie roli i gospodarce pasterskiej i zaczęła słynąć z wyrobu gontów[6].

W 1815 urodził się tutaj Jan Kanty Andrusikiewicz, nauczyciel ludowy i organista w parafii chochołowskiej, jeden z przywódców powstania chochołowskiego z 1846 r.

Już pod koniec XIX w. w obu wsiach liczba ludności wynosiła już 3500 mieszkańców[6].

W 1904 w Słopnicach w rodzinie żydowskiej urodził się Eli Sanders[7], ojciec Berniego Sandersa, kandydata w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych w 2016. Eli Sanders wyemigrował do Stanów Zjednoczonych w 1921.

W czasie I wojny światowej na terenie Słopnic przebywał Józef Piłsudski z Legionami. Na niedalekiej Przełęczy Chyszówki (obecnie Przełęcz Rydza-Śmigłego) jego żołnierze stoczyli w listopadzie 1914 zwycięską bitwę z wojskami rosyjskimi.

W 1930 utworzono gminę Słopnice. W tym roku doszło również do połączenia osobnych dotąd wsi po obu stronach rzeki. Nową miejscowość zaczęto nazywać Słopnice. Gmina Słopnice istniała zaledwie 5 lat, później została włączona do gminy Tymbark.

II wojna światowa w Słopnicach zapisała się walką partyzantów z lasów mogielickich z hitlerowskim okupantem. W okolicach doliny potoku Mogielica znajdują się dwa bezimienne groby. W położonym nieopodal osiedlu Groń, doszło do spacyfikowania w roku 1942 r. po odnalezieniu w nim radiostacji. Natomiast 28 stycznia 1944 r. w nieznanych okolicznościach doszło do wypadku niemieckiego bombowca He-111.[8]

W 1981 wydzielono drugą parafię na terenie Słopnic – parafię Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej. 2 grudnia 1984 został konsekrowany wybudowany dla jej potrzeb kościół parafialny.

Od 1 stycznia 1997 Słopnice są siedzibą gminy, której granice pokrywają się z granicami wsi.

Herb[edytuj | edytuj kod]

1997 roku po utworzeniu samodzielnej Gminy Słopnice rozpoczęto prace mające na celu opracowanie herbu Gminy. Powołana wówczas komisja ds. herbu postawiła sobie za cel nie tyle opracowanie herbu ale przede wszystkim jego odtworzenie na podstawie istniejących w przeszłości herbów wsi: Słopnicy Królewskiej i Słopnicy Szlacheckiej. Do roku 1930 istniały, bowiem na terenie obejmującym dzisiejszą Gminę Słopnice dwie odrębne wsie: Słopnica Królewska i Słopnica Szlachecka, które dzieliła rzeka Słopniczanka. Każda z tych wsi miała swój herb: Słopnice Królewskie - kosę i grabie, a Szlacheckie - sowę[8].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szczególnie atrakcyjne dla turystów i wczasowiczów są tereny Zaświercza – głębokiej kotliny pomiędzy Łopieniem i Świerczkiem oraz rejony Górnych Słopnic i Przełęczy Słopnickiej.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny żółty – z Tymbarku podnóżami Łopienia, przez Zaświercze, Mogielicę, Krzystonów, Jasień w Gorce (na Turbacz).

szlak turystyczny zielony - biegnie od Dobrej przez szczyt Łopienia, Przełęcz Rydza Śmigłego, Mogielicę, przełęcz Słopnicką.

szlak rowerowy żółty – na terenie Słopnic wyznaczono ok. 40 km szlaków rowerowych:

  • Trasa I: Słopnice Granice Leśniczówka – Cichoń – przełęcz Zapowiednica – Wyrąbiska – Zalesie Leśniczówka – szlakiem na Mogielicę i szlakiem na Chyszówki (z wariantem Cichoń – Ostra)
  • Trasa II: Słopnice Mogielica (skład drzewa) – Groń – droga stokowa popod szczyt do Półrzeczek z wariantem zjazdu do Szczawy drogą stokową biegnącą południowym stokiem Mogielicy
  • Trasa III: Przełęcz Chyszówki – szlakiem na Łopień – poprzez masyw Łopienia na Hajdowską Górę – do Słopnic Dolnych.
Dwór w Słopnicach
Widok z lotu ptaka

Ścieżka krajoznawcza - czerwona.svg Ścieżka historyczna 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK im kpt. Juliana Krzewickiego – to najnowsza propozycja skierowana do turystów i sympatyków historii okresu wojennego. Szlak prowadzi między masywami Cichonia (929 m), Dzielca (753 m) oraz  Mogielicy (1171 m). Na trasie znajduje się 12 punktów – miejsc pamięci, leśniczówek, gajówek, miejsc zrzutów, obrazujących działalność konspiracyjną oddziałów AK w okresie II wojny światowej.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Mogielica (1171 m)- Królowa Beskidu Wyspowego. Ze szczytu Mogielicy można podziwiać piękną panoramę Tatr, Gorców, Pienin i całego Beskidu Wyspowego. Pod względem widokowym rozległa hala na zachodnim stoku Mogielicy jest jednym z najbardziej oryginalnych miejsc w Beskidzie Wyspowym. Mogielica stanowi również doskonały punkt wypadowy na inne sąsiadujące szczyty: Krzystonów (1012 m), Jasień (1052 m) – PrzysłopTurbacz.
  • Panorama zimowa
    Także tutaj, na polanie widokowej wznosi się krzyż nawiązujący do papieskiego pastorału. Zgodnie z zamysłem krzyż ten jest trwałym znakiem upamiętniającym wędrówkę ks. Karola Wojtyły na Mogielicę i sprawowaną tam przez niego Eucharystię. Krzyż ten staraniem ks. Stanisława Wojcieszaka i władz Gminy Słopnice wbudowano 18 sierpnia 2004 roku, a kilka dni później 22 sierpnia, podczas VI Złazu Turystycznego nastąpiło uroczyste poświęcenie.
  • trasa narciarstwa biegowego „Mogielica” – przeznaczona jest zarówno dla wytwornych biegaczy, jak również osób korzystających z nart dla relaksu. Prowadzi drogą stokową wokół masywu Mogielicy. Rozpiętość wysokości trasy sięga 750-900 m, a jej całkowita długość to ok. 23 km. Trasa jest oznakowana, posiada kilka alternatywnych zjazdów i parkingi samochodowe. Istnieje możliwość bezpłatnego wypożyczenia nart, latem rowerów i sprzętu do nordic walking.
Zabytkowy kościół pw. Andrzeja Apostoła w Słopnicach Dolnych
  • wieża widokowa na Mogielicy – została wzniesiona w sierpniu 2008 r. Przy bezchmurnej pogodzie z wysokości koron drzew można podziwiać rozległe tereny Beskidu Wyspowego i Sądeckiego, Gorce, a nawet i Tatry. W budowę drewnianej konstrukcji zaangażowały się samorządy trzech gmin: Dobrej, Kamienicy i Słopnic oraz Małopolski Urząd Wojewódzki. Wykonawcą tej niecodziennej inwestycji była sądecka firma Jana Kożucha, która zrealizowała projekt autorstwa Pani Amal Janusz. Pierwszymi turystami, którzy mogli podziwiać wspaniałą panoramę roztaczająca się z wieży byli uczestnicy X Jubileuszowego Złazu Turystycznego Mogielica 2008. Drewniana konstrukcja z platformą widokową ściąga na szlak wiodący na Mogielicę dużą liczbę turystów.
  • trasy rowerowe, które zadowolą najbardziej wybrednych cyklistów. Przebiegają one przez najpiękniejsze zakątki Beskidu Wyspowego Szczawę, Cichoń, Przełęcz Słopnicką, Chyszówki, Łopień, Mogielicę.
  • jaskinie – na górze Łopień istnieje 20 jaskiń. Najdłuższa, a zarazem najgłębsza jaskinia to: „Jaskinia Zbójecka w Łopieniu o długości 404 metrów. Jest to jedno z największych w Polsce stanowisk nietoperza podkowca małego. Równie ciekawe są pozostałe jaskinie: Czarci Dół (140 m) i Złotopieńska Dziura (150 m).
  • w środkowej części Łopienia na grzbiecie znajdują się też liczne mokradła i podmokłe torfowiska, zwane „Bagnami Łopieńskimi”. Miejsce to robi duże wrażenie – prócz podmokłej łąki zalana jest znaczna połać lasu.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • zabytkowy kościół pw. św. Andrzeja Apostoła,
  • murowany dwór klasycystyczny z I połowy XIX wieku oraz otaczający go park z cennym starodrzewem,
  • osobny cmentarz ofiar epidemii cholery z 1871 (na Zaświerczu),
  • Izba Regionalna w szkole podstawowej,
  • zabytkowe kapliczki i kaplice przydrożne.

Pochodzenie nazwy miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Obecna nazwa miejscowości weszła w użycie w okolicach XVIII i XIX wieku. Nazwa ,,Słopnice" wzięła się od nazwy rodzaju sieci, służącej do połowu ryb w górskich potokach ,,slop" albo ,,slemp". Wcześniejsza nazwa miejscowości brzmiała ,,Slopnicza"[6].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

WęgryBalkány, Węgry (2005)
SłowacjaChlebnice, Słowacja (2002)
RumuniaLázári, Rumunia (2007)
AustriaGießhübl, Austria (2013)
Zespół Dziecięcy Mali Słopniczanie
WęgryZajta, Węgry (2015)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Geoportal. [dostęp 2010-07-15].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Andrzej Matuszczyk, Beskid Wyspowy Przewodnik, ISBN 978-83-89188-76-6.
  6. a b c Beskid Wyspowy : przewodnik, Pruszków: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2012, ISBN 978-83-62460-25-0, OCLC 827718321 [dostęp 2020-12-27].
  7. Will Bernie Sanders Become the First Jewish President?, Tablet Magazine [dostęp 2016-01-24].
  8. a b HERB, slopnice.pl [dostęp 2018-11-09] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Widok na Słopnice z Chyszówek
Widok na Słopnice z Chyszówek