Słowacy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Słowacy (Slováci)
Svks2.jpg
Anton BernolákĽudovít ŠtúrAndrej HlinkaŠtefan BaničJozef Miloslav HurbanAurel StodolaAdam František KollárMilan HodžaPavol Országh HviezdoslavMilan Rastislav ŠtefánikGustáv HusákAlexander Dubček
Liczebność ogółem
około 6,5 miliona
Regiony zamieszkania
 Słowacja:
4 614 854
 Stany Zjednoczone:
810 000[1]

 Czechy:
200 000
 Kanada:
100 000
 Wielka Brytania:
90 000
 Serbia:
59 021
 Irlandia:
30 000
 Austria:
25 000
 Argentyna:
22 500
 Niemcy:
20 200
 Węgry:
17 693
 Polska:
1700

Języki
język słowacki
Główne religie
katolicyzm ponad 70%, protestantyzm - blisko 10%, grekokatolicyzm ok. 3%, ateizm ponad 10%
Pokrewne grupy etniczne
Słowianie zachodni

Słowacy (Slováci) – naród słowiański, zamieszkujący głównie Słowację – stanowią 86% jej mieszkańców (4,5 mln); mniejszości słowackie zamieszkują także Czechy , Węgry, Serbię i Polskę (Orawa i Spisz- około 1700 osób). Mówią językiem słowackim. Większość Słowaków jest katolikami, mniejszość stanowią protestanci i grekokatolicy.

Nitrzanie – plemię słowiańskie zamieszkujące nad rzeką Nitrą, okolice miasta Nitry w dzisiejszej Słowacji byli głównym plemieniem inicjującym powstanie narodu słowackiego.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od nazwy ogólnej Słowian (podobnie jak i: Słoweńcy, Słowińcy, Słowienie) ← według Jana Otrębskiego od pierwotnego *Slověne z Ѣ, zachowana też w formach słowackich, gdzie obok Slovák - Słowak, występuje forma żeńska Slovenka, a przymiotnik "słowacki" brzmi slovenský. Forma Słowacy znana jest od co najmniej XV wieku. W XVI wieku i następnych nazwa Słowak używana była w szerokim znaczeniu: Słowianin, np. u Hieronima Spiczyńskiego w O ziołach tutejszych i zamorskich i mocy ich z 1556 r.: ... bowiem byś też wszystek świat chciał skrzyżować, wszędzie najdziesz temu językowi [tj. polskiemu] Słowaka - towarzysza. Jeszcze w słowniku Lindego z 1812 r. Słowak było formą oboczną do Słowianin, zaś w języku czeskim nazwa Słowacy w znaczeniu Słowianie występuje w Biblii Kralickiej z 1579 r. Nazwa Słowak bywała w języku polskim i czeskim stosowana też do Słoweńców i Chorwatów np. nazwę Słowak w tym znaczeniu stosował prymas Stanisław Karnkowski (1593 r.) i ks. Stanisław Kleczewski (1763 r.) oraz Václav Hájek w swej kronice z 1541 roku. Maciej Stryjkowski pisał w swej Kronice polskiej, litewskiej, żmudzkiej i wszystkiej Rusi z 1582 r.: Słowaków tam naszych przodków wszędzie pełno w Tracyjskich i Bułgarskich ziemiach szeroko między Bałchanami górami mieszkających. Istniała też forma oboczna Sławak (prawdopodobnie przez skojarzenie z wyrazem sława), w dziele Zrdcadlo slawného margkrabstij Morawského (1593 r.) Bartosz Paprocki pisał: Slavácy to jest národ sláwy weliký. Wyraz Słowak ma zdaniem Otrębskiego tę samą budowę co staropolski wyraz swak (obecnie szwagier), pochodzący od prasłowiańskiego źródłosłowu *svěn. Słowacy mówiący narzeczem wschodniosłowackim (o silnych elementach polskich) używają też formy Słowiak, na polskim obszarze językowym ta forma używana jest m.in. na Spiszu, Orawie, Podhalu i Żywiecczyźnie. Postać Słowiak jest jednak również używana w stosunku do Rusnaków tj. węgierskich Rusinów.[2]

Sławni Słowacy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. (2010 census)
  2. Jan Otrębski, Słowianie. Rozwiązanie odwiecznej zagadki ich nazw, Poznań 1947, s. 66-67
  3. http://www.wdl.org/en/item/2547/