Słowacy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Słowacy (Slováci)
Svks2.jpg
Anton BernolákĽudovít ŠtúrAndrej HlinkaŠtefan BaničJozef Miloslav HurbanAurel StodolaAdam František KollárMilan HodžaPavol Országh HviezdoslavMilan Rastislav ŠtefánikGustáv HusákAlexander Dubček
Liczebność ogółem około 6,5 miliona
Regiony zamieszkania  Słowacja:
4 614 854
 Stany Zjednoczone:
810 000[1]

 Czechy:
200 000
 Kanada:
100 000
 Wielka Brytania:
90 000
 Serbia:
59 021
 Irlandia:
30 000
 Austria:
25 000
 Argentyna:
22 500
 Niemcy:
20 200
 Węgry:
17 693
 Polska:
1700

Języki język słowacki
Główne religie katolicyzm ponad 70%, protestantyzm - blisko 10%, grekokatolicyzm ok. 3%, ateizm ponad 10%
Pokrewne grupy etniczne Polacy, Czesi

Słowacy (Slováci) – naród słowiański, zamieszkujący głównie Słowację – stanowią 86% jej mieszkańców (4,5 mln); mniejszości słowackie zamieszkują także Czechy , Węgry, Serbię i Polskę (Orawa i Spisz – około 1700 osób). Mówią językiem słowackim. Większość Słowaków jest katolikami, mniejszość stanowią protestanci i grekokatolicy.

Nitrzanie – plemię słowiańskie zamieszkujące nad rzeką Nitrą, okolice miasta Nitry w dzisiejszej Słowacji byli głównym plemieniem inicjującym powstanie narodu słowackiego.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od nazwy ogólnej Słowian (podobnie jak i: Słoweńcy, Słowińcy, Słowienie) ← według Jana Otrębskiego od pierwotnego *Slověne z Ѣ, zachowana też w formach słowackich, gdzie obok Slovák - Słowak, występuje forma żeńska Slovenka, a przymiotnik "słowacki" brzmi slovenský. Forma Słowacy znana jest od co najmniej XV wieku. W XVI wieku i następnych nazwa Słowak używana była w szerokim znaczeniu: Słowianin, np. u Hieronima Spiczyńskiego w O ziołach tutejszych i zamorskich i mocy ich z 1556 r.: ... bowiem byś też wszystek świat chciał skrzyżować, wszędzie najdziesz temu językowi [tj. polskiemu] Słowaka - towarzysza. Jeszcze w słowniku Lindego z 1812 r. Słowak było formą oboczną do Słowianin, zaś w języku czeskim nazwa Słowacy w znaczeniu Słowianie występuje w Biblii kralickiej z 1579 r. Nazwa Słowak bywała w języku polskim i czeskim stosowana też do Słoweńców i Chorwatów np. nazwę Słowak w tym znaczeniu stosował prymas Stanisław Karnkowski (1593 r.) i ks. Stanisław Dominik Kleczewski (1763 r.) oraz Václav Hájek w swej kronice z 1541 roku. Maciej Stryjkowski pisał w swej Kronice polskiej, litewskiej, żmudzkiej i wszystkiej Rusi z 1582 r.: Słowaków tam naszych przodków wszędzie pełno w Tracyjskich i Bułgarskich ziemiach szeroko między Bałchanami górami mieszkających. Istniała też forma oboczna Sławak (prawdopodobnie przez skojarzenie z wyrazem sława), w dziele Zrdcadlo slawného margkrabstij Morawského (1593 r.) Bartosz Paprocki pisał: Slavácy to jest národ sláwy weliký. Wyraz Słowak ma zdaniem Otrębskiego tę samą budowę co staropolski wyraz swak (obecnie szwagier), pochodzący od prasłowiańskiego źródłosłowu *svěn. Słowacy mówiący narzeczem wschodniosłowackim (o silnych elementach polskich) używają też formy Słowiak, na polskim obszarze językowym ta forma używana jest m.in. na Spiszu, Orawie, Podhalu i Żywiecczyźnie. Postać Słowiak jest jednak również używana w stosunku do Rusnaków tj. węgierskich Rusinów[2].

Sławni Słowacy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. (2010 census)
  2. Jan Otrębski, Słowianie. Rozwiązanie odwiecznej zagadki ich nazw, Poznań 1947, s. 66-67
  3. Memoirs and Travels of Mauritius Augustus Count de Benyowsky: Consisting of His Military Operations in Poland, His Exile into Kamchatka, His Escape and Voyage from that Penins..., www.wdl.org [dostęp 2017-11-27] (ang.).