Słoweńskie Muzeum Historii Naturalnej
46°03′08″N 14°29′58″E/46,052222 14,499444 Siedziba muzeum (2006) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres |
Prešernova cesta 20, Lublana[1] |
| Data założenia |
1821 |
| Zakres zbiorów |
zbiory botaniczne, zoologiczne, geologiczne |
| Dyrektor | |
| Oddziały | |
|
alpinarium Juliana w Trencie | |
Położenie na mapie Lublany  | |
Położenie na mapie Słowenii  | |
Położenie na mapie gminy miejskiej Lublana  | |
| 46°03′08″N 14°29′58″E/46,052222 14,499444
| |
| Strona internetowa | |
Słoweńskie Muzeum Historii Naturalnej[2], Muzeum Przyrodnicze[1] (słoweń. Prirodoslovni muzej Slovenije[3]) – muzeum historii naturalnej znajdujące się w Lublanie, w Słowenii, wywodzące się z Prowincjonalnego Muzeum Krainy, założonego w 1821 roku; od 1945 roku mające status muzeum narodowego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Prowincjonalne Muzeum Krainy, z którego wywodzi się dzisiejsze muzeum[4], zostało założone w 1821 roku[2]; jest to najstarsza tego typu słoweńska instytucja[3] po Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Lublańskiego, działająca nieprzerwanie od czasu swojego powstania[5.1]. Początkowo dominowała orientacja przyrodnicza (florystyczno–faunistyczna), z uwagi na fakt, że pierwsi kustosze byli przyrodnikami[5.1]. Muzeum było miejscem spotkań i wykładów przyrodników w XIX wieku[5.1].
Uzyskało status muzeum narodowego w 1921 roku[3]. Placówka zaczęła działać intensywniej za czasów zoologa Frana Kosa, który objął stanowisko kustosza w 1921 roku i utworzył 5 działów: morfologii i systematyki, ekologii i biologii, entomologii systematycznej i stosowanej, hydrobiologii oraz ornitologii[5.1]. W 1944 roku wydano biuletyn „Prirodoslovna Izvestja”, ukazał się tylko jeden numer[5.1]. Obecna nazwa instytucji została ustanowiona w 1945 roku[5.1][5.1]. Po II wojnie światowej przeorganizowano dawne wystawy z układu systematycznego na prezentacje w formie dioram[5.1]. Do wystaw włączono nagrania zwierząt z wykorzystaniem taśm magnetofonowych, było to pierwsze tego typu rozwiązanie w Jugosławii[5.1]. W 1963 roku wprowadzono możliwość zwiedzania wystaw z przewodnikiem, lekcje muzealne oraz warsztaty artystyczne[5.1]. W 1978 roku rozpoczęto wydawanie biuletynu „Scopolia”[5.2]. W połowie lat 80. XX wieku dokonano kolejnej reorganizacji oraz odnowienia wystaw[5.1]. W 1987 roku powstało muzealne centrum komputerowe, wykorzystywane także przez inne instytucje muzealne i galerie[5.1]. Od 1995 roku instytucja jest współwydawcą Acta Entomologica Slovenica[5.2]. Zatrudniano 27 osób w 1995 roku[5.2].
Muzeum znajduje się w Rudolfinum[6], wzniesionym w 1888 roku[7], w tym samym budynku mieści się również Słoweńskie Muzeum Narodowe, znajduje się ono w centrum Lublany[3]; wejście do muzeum znajduje się od strony ulicy Muzejskiej 1[1]. Przed budynkiem znajduje się pomnik historyka Janeza Vajkarda Valvasora[1]. Placówka zmaga się z brakiem miejsca, dlatego co najmniej od 2007 roku planowano budowę nowego gmachu, ale plany te nie zostały zrealizowane[6].
Oddział Alpinarium Juliana, zarządzane przez muzeum od 1962 roku[5.1], znajduje się w Trencie[3]; jest to najstarszy słoweński ogród botaniczny, założony w 1926 roku przez Alberta Bois de Chesne[8].
Dyrektorem muzeum jest geolog Miha Jeršek[9].
Zbiory i działalność
[edytuj | edytuj kod]Instytucja gromadzi zbiory z zakresu botaniki, mineralogii, geologii[1], zoologii, w tym entomologii i paleontologii[2]. Wybrane kolekcje i eksponaty: niemal kompletny szkielet[1] mamuta włochatego sprzed około 20 000 lat, odkryty w Nevlju w 1938 roku[2] (symbol muzeum[10]; mamut znajduje się w jego logo[3]), mioceński szkielet wieloryba fiszbinowego, skamieliny ryb sprzed 210 mln lat[2], kolekcja książek i minerałów Žigi Zoisa[2][3] (włączona do zbiorów w 1826 roku[5.1]), kolekcja muszli mięczaków Karla von Hohenwarta[3] (włączona do zbiorów w 1831 roku[5.1]), historyczne zielniki – najstarszy pochodzi z XVII wieku[1] (z 1696 roku; prowadził go Janez Krstnik Flysserj[5.1]), kolekcja entomologiczna F. Schmidta z 1. połowy XIX wieku[5.1].
Instytucja zajmuje się także badaniem flory, fauny i geologii Słowenii, a także innych krajów, w tym państw spoza Europy[5.1]. Dokumentuje również zbiory przyrodnicze spoza muzeum[5.2]. Muzealna biblioteka liczy około 12 000 jednostek katalogowych[5.1]. W muzealnym atrium odbywają się wystawy czasowe oraz koncerty[11]. Instytucja przyznaje nagrody im. Zoisa dla współpracowników spoza muzeum[5.2].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Szkielet mamuta -
Wystawa o ewolucji -
Ekspozycja muszli -
Wystawa fluorytów -
Wystawa czaszek -
Węże w słojach -
Alpinarium Juliana
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Krzysztof Bzowski, Słowenia, Wydanie II, Travelbook, Gliwice: Bezdroża, 2023, s. 67, ISBN 978-83-289-0163-6.
- ↑ a b c d e f Lublana – Słowenia – Przewodnik Turystyczny [online], Navtur [dostęp 2026-04-29] (pol.).
- ↑ a b c d e f g h Slovenian Museum of Natural History – Culture of Slovenia [online], www.culture.si, 25 października 2025 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
- ↑ O muzeju [online], Prirodoslovni muzej Slovenije [dostęp 2026-04-29] (słoweń.).
- ↑ Marjan Javornik, Enciklopedija Slovenije, Ljubljana: Mladinska knjiga, 1987, ISBN 978-86-11-14288-3 (słoweń.).
- ↑ a b Skoraj 20 let risanja novega muzeja [online], rtvslo.si [dostęp 2026-04-29] (słoweń.).
- ↑ National Museum of Slovenia – NMS [online], www.nms.si [dostęp 2026-04-29].
- ↑ Prirodoslovni muzej Slovenije [online], Prirodoslovni muzej Slovenije [dostęp 2026-04-29] (ang.).
- ↑ dr. Miha JERŠEK [online], Prirodoslovni muzej Slovenije [dostęp 2026-04-29] (słoweń.).
- ↑ Slovenian Museum of Natural History: Mammoth Skeleton [online], www2.pms-lj.si [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2013-09-27] (ang.).
- ↑ Marjan Krušič (red.), Slovenija: turistični vodnik ; [celovit vodnik za odkrivanje naravnih in kulturnih lepot], wyd. Ponatis, Ljubljana: Mladinska Knjiga, 2006, s. 140, ISBN 978-86-11-14387-3 (słoweń.).