Słownik języka polskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Słownik języka polskiego – wydawnictwo należące do słowników ogólnych jednojęzycznych. Jego podstawowym zadaniem jest dostarczenie wiedzy o znaczeniu ujętych w nim słów poprzez opisowe wyjaśnienie. W zależności od objętości zawiera elementy fleksji, ortografii, etymologii oraz przykłady użycia. Słowa (hasła) w słowniku są uszeregowane alfabetycznie, zgodnie z przyjętym porządkiem liter. Często słownik posiada jako oddzielne związane wydawnictwo indeks a tergo.

Strona tytułowa pierwszego tomu słownika "warszawskiego"

Historia jednojęzycznych słowników języka polskiego sięga początku XIX wieku[1] i prac Samuela Bogumiła Lindego, który wydał pierwszy taki słownik w Warszawie w latach 1807–14 w sześciu tomach (drugie wydanie we Lwowie, 1854–60). Kolejnymi słownikami tego typu były dwutomowa publikacja Erazma Rykaczewskiego (1866, kolejne wydanie m.in. Chicago 1905) oraz ośmiotomowa Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego (Warszawa 1900–27, tzw. słownik warszawski).

Do końca XX wieku najpełniejszym słownikiem języka polskiego była wydana pod redakcją Witolda Doroszewskiego w latach 1958-69 publikacja składająca się z podstawowej części w 10 tomach oraz jedenastego tomu suplementu[1]. Zawiera ona około 135 tysięcy wyrazów zebranych z korpusu liczącego około 5 milionów słów piśmiennictwa datowanego od połowy wieku XVIII do połowy wieku XX. Hasła w słowniku są obrazowane przykładami zastosowania wyrazów, co ma znaczenie nie tylko naukowe, ale i praktyczne. Słownik ten miał tylko jedno wydanie, natomiast w latach 1996–97 wydano jego reprint.

Z późniejszych słowników języka polskiego należy wymienić Mały słownik języka polskiego (1968) Stanisława Skorupki, 3-tomowy Słownik języka polskiego (1978–1981) Mieczysława Szymczaka, słowniki Elżbiety Sobol, Bogusława Dunaja, a także Inny słownik języka polskiego (2000) pod redakcją Mirosława Bańki.

Najobszerniejszym słownikiem języka polskiego jest 50-tomowy Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny (1994–2005) pod red. Haliny Zgółkowej.

Ze względu na aktualny stan techniki, w szczególności dostępności komputerów oraz Internetu, coraz bardziej popularne są słowniki języka polskiego w postaci elektronicznej, dostępne lokalnie lub zdalnie.

Pierwszymi współczesnymi słownikami języka polskiego tworzonymi od początku i specjalnie w wydaniu internetowym są naukowy Wielki słownika język polskiego PAN (wymaga do korzystania posiadania konta) oraz w części bezpłatny popularnonaukowy Dobrysłownik.pl[potrzebny przypis].

Przypisy

  1. a b Piotr Żmigrodzki: Wprowadzenie do leksykografii polskiej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2003, s. 138–139.

Linki zewnętrzne[edytuj]