Słowo (dziennik wileński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Słowo
Slowo - 1927, nr 66 - Stanislaw Mackiewicz - Powtarzamy stale.jpg
Częstotliwość dziennik
Rodzaj czasopisma społeczno-polityczny
Pierwsze wydanie 1 sierpnia 1922
Ostatnie wydanie 1939
Redaktor naczelny Stanisław Mackiewicz
Redakcja „Słowa”: Bolesław Wit-Święcicki, Witold Tatrzański, Józef Mackiewicz, Kazimierz Luboński, Hartung

Słowo” („Słowo” wileńskie) – lokalny, opiniotwórczy dziennik wydawany w latach 1922–1939 w Wilnie[1], uznawany za organ prasowy monarchistów, konserwatystów i litewskiego ziemiaństwa skupionych w Stronnictwie Prawicy Narodowej, a następnie po 1926 roku w Organizacji Zachowawczej Pracy Państwowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gazeta powstała w 1922 z inicjatywy „żubrów kresowych”, tj. grupy zamożnego ziemiaństwa dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, i miała za zadanie propagować wartości konserwatywne, a w późniejszym czasie stać w trwałej opozycji do planów wprowadzenia reformy rolnej. Przez niemal cały okres swego istnienia była finansowana głównie z prywatnych funduszy księcia Janusza Franciszka Radziwiłła.

Od samego początku aż do napaści ZSRR na Polskę redaktorem naczelnym „Słowa” był Stanisław „Cat” Mackiewicz (który następnie stał się jego właścicielem). Młody publicysta z czasem na tyle uniezależnił się od swoich patronów, by już 1926 r. prowadzić coraz mniej zachowawczą politykę pisma. Wyraził to m.in. swoim pozytywnym stosunkiem względem przewrotu majowego, co uznane zostało przez środowisko konserwatystów za tzw. wyjście przed szereg. „Słowo” patronowało także mającemu miejsce w tym samym roku zjazdowi w Nieświeżu, które zaowocowało trwałym pojednaniem litewskiego ziemiaństwa z Józefem Piłsudskim.

Na łamach gazety prezentowano bardzo konkretne poglądy odnoszące się do prowadzonej polityki międzynarodowej, m.in. koncepcję sojuszu z Niemcami i odzyskanie utraconych ziem na wschodzie. Publicyści „Słowa” w latach '30 stali w daleko posuniętej opozycji względem Józefa Becka. Był on nieustannie krytykowany za niestałą politykę w stosunku do Niemiec, która doprowadziła we wrześniu 1939 do napaści III Rzeszy na Polskę. Efektem opozycyjnej działalności redakcji było osadzenie na 17 dni 22 marca 1939 redaktora naczelnego pisma Stanisława Mackiewicza w obozie internowania w Berezie Kartuskiej.

„Słowo” przez niemal cały okres istnienia rywalizowało z endeckim „Dziennikiem Wileńskim”. Konflikt niekiedy przywierał na sile, a jego kulminacją były liczne pojedynki redaktorów naczelnych obu pism. Ostatni numer „Słowa” ukazał się 18 września 1939 r. W związku okupacją Wilna przez ZSRR, a następnie Republikę Litewską siedzibę redakcji pisma przeniesiono do Londynu, gdzie od 1940 r. wznowiono wydawanie periodyku w formule tygodnika.

Publicyści „Słowa”[edytuj | edytuj kod]

W ciągu 17 lat istnienia wileńskiego „Słowa” na łamach pisma regularnie publikowano teksty znanych autorów. Wśród nich byli:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wileńska Kuria nie chce tablicy upamiętniającej polskich intelektualistów. kurierwilenski.lt, 30 września 2009. [dostęp 2015-04-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maciej Wojtacki: „Słowo” Stanisława Cata-Mackiewicza, dziennik konserwatystów wileńskich w latach 1922–1939: monografia pisma. Toruń: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej, 2009.
  • Jacek Gzella: Między Sowietami a Niemcami. Koncepcje polskiej polityki zagranicznej konserwatystów wileńskich zgrupowanych wokół „Słowa” (1922–1939). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2011. ISBN 978-83-231-2627-0.
  • Stanisław Cat-Mackiewicz: Historia Polski od 11 listopada 1918 do 17 września 1939. Kraków: Universitas, 2012, s. 546. ISBN 97883-242-1714-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]