Służebność przesyłu

Służebność przesyłu – ograniczone prawo rzeczowe należące do służebności, którego przedmiotem jest korzystanie z urządzeń służących do przesyłu energii, substancji itp.

W prawie polskim

W polskim systemie prawa służebność przesyłu została unormowana w art. 305¹-305⁴ Kodeksu cywilnego. Pojęcie służebności przesyłu wprowadzono do polskiego prawodawstwa z dniem 3 sierpnia 2008 r. na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z 30 maja 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 731) zmieniającej ustawę – Kodeks cywilny. Jest to prawo polegające na obciążeniu nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własnością są urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1. Prawo to uprawnia przedsiębiorcę do korzystania, w oznaczonym zakresie, z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń.

Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

Powstanie służebności przesyłu

Służebność przesyłu może powstać w drodze umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości a właścicielem sieci władnącej, z mocy orzeczenia sądowego lub na skutek zasiedzenia. Zasiedzenie służebności przesyłu powoduje utratę przez właściciela prawa do dochodzenia odszkodowania za wcześniejsze korzystanie z nieruchomości. Zgodnie z orzecznictwem i praktyką prawną, przedsiębiorstwa przesyłowe nabywają służebność przesyłu po upływie 20 lat w dobrej wierze lub 30 lat w złej wierze, jeśli korzystanie miało charakter trwały i widoczny.

Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

Analogicznie, jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Wygaśnięcie służebności przesyłu

Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa. Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z nieruchomości. Jeżeli usunięcie tych urządzeń powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.

Umowa służebności przesyłu

Obecnie przedsiębiorca przesyłowy, aby uniknąć roszczeń odszkodowawczych właściciela gruntu z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości (w przypadku istniejącej instalacji), jak i uregulować na przyszłość kwestie korzystania z nieruchomości (w przypadku planowanej instalacji), powinien zawrzeć z właścicielem umowę o ustanowienie służebności przesyłu urządzeń, które obciążają lub mają „obciążać” konkretną nieruchomość.

Z uwagi na fakt, że oświadczenie woli osoby ustanawiającej służebność przesyłu wymaga dla swojej ważności formy aktu notarialnego (art. 245 § 2 kc), umowę taką należy sporządzić przed notariuszem. Powinna ona zawierać w szczególności zakres i sposób korzystania z nieruchomości (treść służebności), a także określać ewentualne wynagrodzenie z tego tytułu.

Linki zewnętrzne

• Na czym polega służebność przesyłu