To jest dobry artykuł

Pesa Link

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z SA139)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pesa Link
Dwa SA139 na stacji Kostrzyn
Dwa SA139 na stacji Kostrzyn
Producent Polska Pesa Bydgoszcz
Lata budowy od 2012
Szerokość 2900 mm
Wysokość 4185 mm
Wysokość wejścia 600 mm
(od główki szyny)
Prędkość konstrukcyjna 140-160 km/h
Maksymalna prędkość
eksploatacyjna
120-160 km/h
[1][2][3][4][5]
Portal Portal Transport szynowy

Pesa Link – rodzina normalnotorowych spalinowych pojazdów pasażerskich oferowana przez Pesa Bydgoszcz. Dotychczas wyprodukowano pojazdy 1-, 2- i 3-członowe, ale producent przewiduje również wersję 4-członową. Linki eksploatowane są w Czechach i Polsce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Link to trzecia generacja spalinowych pojazdów pasażerskich w ofercie Pesy Bydgoszcz. Wcześniej (2001) powstał spalinowy wagon silnikowy Partner 214M[6], a w 2004 jego wersja dwuczłonowa 218M[7]. W 2008 Pesa wyprodukowała kolejny model, Atribo, w trójczłonowej wersji 219M[8]. Pierwszy link powstał w 2012.

SA106 Legnica Piekary.jpg
214M
Partner
SA131-001-Gdynia-1.jpg
218M
 
ATR220 025 Sofia Iseo 20090409.jpg
219M
Atribo
844 001 ČD Cerhenice1.jpg
223M
Link

Zamówienia[edytuj | edytuj kod]

Prezentacje promocyjne[edytuj | edytuj kod]

Linki na targach Trako

18 września 2012 na targach InnoTrans w Berlinie został zaprezentowany dwuczłonowy link (223M-001[21]/600-001[* 1]) w barwach Oberpfalzbahn (Kolej Górnego Palatynatu (niem.) – marka Regentalbahn). Pojazd nie był jednak przeznaczony dla tego przewoźnika. Po targach przeznaczono go do przebudowy i sprzedaży województwu zachodniopomorskiemu[22]. W dniach 18-20 czerwca 2013 na targach Czech Raildays w Ostrawie zaprezentowano linka 844-017[23]. We wrześniu 2013 na targach Trako w Gdańsku zaprezentowano jednocześnie dwa egzemplarze (600-003 dla Oberpfalzbahn oraz SA139-002 dla zachodniopomorskiego)[24]. Natomiast na targach InnoTrans we wrześniu 2014 Pesa wspólnie z Deutsche Bahn zaprezentowali jednoczłonowego Linka - pierwszy pojazd w barwach DB[25].

Wprowadzanie do eksploatacji w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2012 rozpoczęły się jazdy próbne pierwszego egzemplarza wyprodukowanego dla niemieckiego przewoźnika - dwuczłonowego zespołu dla Regentalbahn. Pojazd przeznaczono do ponad rocznych testów, w szczególności homologacyjnych na terenie Niemiec[26]. 5 lutego 2013 pojazd 600-001 przyjechał na tor testowy w Żmigrodzie[27], a w kwietniu i przez część maja jeździł w Niemczech. Pod koniec maja wrócił do Żmigrodu. W czerwcu dołączyły do niego drugi oraz trzeci egzemplarz i testowano jazdę zespołu złożonego z trzech jednostek[28].

Pesa uzyskiwała pozwolenia na jazdy bez pasażerów po sieci DB, np. 28 września 2014 dla jednostek 632-004 i -005, i rozpoczęła szkolenie niemieckich maszynistów[29], nie udało się jednak uzyskać pełnego dopuszczenia do eksploatacji w 2014[30]. Producent tłumaczył opóźnienia zmianą niemieckich przepisów dotyczących oceniania zestawów kołowych, która nastąpiła w czasie starania się o homologację[31].

Równocześnie w drugiej połowie 2014 Pesa wyprodukowała przeznaczone do testów jednostki jednoczłonową i trójczłonową[29]. Pierwszy egzemplarz trójczłonowy (633-001) widziany był w październiku w Görlitz (po ukończeniu testów do certyfikacji TÜV Süd Rail)[32], a w grudniu został wysłany do testów w komorze klimatycznej w ośrodku testowym Rail Tec Arsenal w Wiedniu. Od kwietnia 2015 ma rozpocząć się dla nich (631-001 i 633-001) proces dopuszczenia do sieci PKP PLK i DB[29].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

W ramach rodziny Link zaprojektowano wagon spalinowy Link I i dwu- oraz trójczłonowe spalinowe zespoły trakcyjne (odpowiednio Link II i Link III)[33]. Później w ofercie pojawiły się także zespoły czteroczłonowe.

Liczba
członów
Typ Układ osi Liczba i moc silników Długość całkowita Liczba miejsc siedzących Pojemność
1 B'2' 1×565 kW 28,65 m
(28,05 m)
70 – 80 150
2 223M B'2'B' 2×390 kW 43,73 m
(43,75 m)
100 – 150 250
3 B'2'2'B' 2×565 kW 57,13 m
(60,77 m)
150 – 190 350
4 B'2'2'2'B' 2×565 kW 70,53 m 450
źródło:[4][3], w nawiasach podano dane według drugiego źródła

Wejścia i przestrzeń pasażerska[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze

Pojazdy są częściowo niskopodłogowe i mają wejścia (szerokości 1300 mm) na wysokości 600 mm nad poziomem główki szyny (możliwa jest także wersja 760 mm[3]). Dodatkowy schodek umożliwia wsiadanie z peronów wysokości od 230 mm nad PGS. Dostęp z tej wysokości jest także możliwy dla osób na wózkach inwalidzkich poprzez przenośną rampę. W części niskopodłogowej znajduje się przestrzeń dla podróżujących na wózkach inwalidzkich i przystosowana dla nich toaleta oraz miejsce do przewożenia wózków dziecięcych oraz rowerów[34]. Poziom hałasu jest zgodny z Techniczną specyfikacją interoperacyjności (TSI) Hałas[3].

Napęd i zawieszenie[edytuj | edytuj kod]

Wózek napędowy

Dwuczłonowe Linki są napędzane przez dwa silniki spalinowe o mocy 390 kW każdy. Silniki są produkowane przez MTU i spełniają normę emisji spalin Euro III B[35][1]. Dla jednostek napędowych MTU przewidziana jest przekładnia ZF. Producent przewiduje także możliwość zamontowania silników firmy MAN z przekładnią firmy Voith[3]. W dwuczłonie zbiorniki paliwa mieszczą 2 × 780 l (wersja dla Kolei Wielkopolskich[36]).

Pojazdy w wersji podstawowej przeznaczone są do jazdy z prędkością do 120 km/h, ale istnieje możliwość przystosowania do prędkości 140 km/h[3] albo 160 km/h[5].

Linki mogą pracować w trybie trakcji ukrotnionej (do trzech pojazdów[3]), także ze starszymi modelami pojazdów spalinowych Pesy (np. 214Ma, 219M)[37].

Pojazdy poruszają się na klasycznych wózkach napędowych typu 32MNb i tocznych w systemie Jacobsa typu 42ANb. Pierwszym stopniem usprężynowania wózków są sprężyny śrubowe z tłumikami hydraulicznymi, a drugim sprężyny pneumatyczne[38].

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Kabina maszynisty

Konstrukcja Linka spełnia wymagania normy wytrzymałościowej EN-12663 (kat. P II) i normy dla zderzeń EN-15227 (kat. C-1)[1], przewidującej cztery scenariusze zdarzeń[4]. Wymagania pierwszej z tych norm Link spełnia z zapasem - konstrukcja ze stali wysokowytrzymałej ma zapewniać odporność na ściskanie osiowe 6000 kN (wymagane 1500 kN)[39]. Drugą z wymienionych norm Link spełnił jako pierwszy spalinowy zespół trakcyjny na świecie[2]. Dla założeń normy EN-15227 zastosowano (podobnie jak w Elfie) klatkę kabiny maszynisty, przed nią absorbery energii z systemem antywspinającym i blok aluminium komorowego, a pod spodem zgarniacz o wytrzymałości 300 kN[3]. Szkielet Linka ma pozostać nieodkształcony w czasie kolizji wg założeń scenariusza trzeciego przy prędkości zderzenia do 110 km/h[39]. Dodatkowo materiały użyte do wyposażenia spełniają wymagania normy pożarowej EN-13501, a pojazd posiada sygnalizację pożarową[3].

Podzespoły[edytuj | edytuj kod]

Ładowarki do baterii typu SMARTcharger do linków dla Oberpfalzbahn i České dráhy dostarczy niemiecka firma SMA Railway Technology[40][41]. Systemy hamulcowe dla pojazdów tych przewoźników dostarcza Knorr-bremse[42].

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Odbiorca Liczba
członów
Seria Liczba miejsc Wyposażenie
dodatkowe
Masa Wysokość
wejścia
(nad główką szyny)
Liczba
i moc silników
Typ silników Rodzaj
przekładni
Maksymalna
prędkość
eksploatacyjna
siedzących ogółem
1
klasa
2
klasa
České dráhy 2 844 9 96+15 240 Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg Wi-Fi Logo.svg  84,4 t
(własna)
600/760 mm
(różne źródła)
2 × 390 kW MTU 6H 1800 R85L hydromechaniczna 120 km/h [43][44]
[45][46]
Zachodnio-
pomorskie
2 SA139 103 240 Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Wi-Fi Logo.svg  84,5 t
(własna)
600 mm 2 × 390 kW MTU 6H 1800 R84P 120 km/h [47][38][3][48][49]
Lubuskie 2 SA139 108+26 Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg  120 km/h [50][51][52]
Koleje Wielkopolskie 2 SA139 126 206 89 t
(własna)
2 × 390 kW MTU 6H 1800 R85L ZF Ecolife 120 km/h [36]
Regentalbahn 2 600 103+21 252
(4 os./m²)
Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png  600 mm 2 × 390 kW MTU 6H 1800 R85L 140 km/h [1][43][53][54][55]
Niederbarnimer Eisenbahn 2 140 Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg  MTU 140 km/h [18]
3 200 Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg  MTU 140 km/h [18]
Deutsche Bahn
Hessen
2 BR632 8 102 Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg  600 mm 2 × 390 kW 140 km/h [56]
3 BR633 12 148 Snowflake.svg BSicon BICYCLE.svg  600 mm 2 × 565 kW 140 km/h [56]
Snowflake.svg – klimatyzacja części pasażerskiej   BSicon BICYCLE.svg – stojaki na rowery   Ikona gniazdko elektryczne.png – gniazdka elektryczne   Wi-Fi Logo.svg – bezprzewodowy dostęp do internetu

seria 844 České dráhy[edytuj | edytuj kod]

Czeskie linki mają być wyposażone w klimatyzację, toalety w systemie zamkniętym, kamery monitoringu, system informacji pasażerskiej i posiadać wydzielone przestrzenie na większy bagaż, wózki i rowery[57]. W tej wersji zastosowano zestawy kołowe czeskiego producenta Bonatrans[58].

Zachodniopomorskie[edytuj | edytuj kod]

Dwa pojazdy zamówione przez województwo zachodniopomorskie będą dwuczłonowe i mają mieścić co najmniej 100 pasażerów na miejscach siedzących (w układzie 2+2) i 140 na stojących[59]. Do wyposażenia dodatkowego ma należeć m.in. punkt dostępu Wi-Fi do internetu[60]. Zespoły miały uzyskać do sierpnia 2014 roku dopuszczenie do jazdy po torach w Niemczech[59].

Deutsche Bahn[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy dla tego przewoźnika mają mieć od jednego do trzech członów i rozwijać prędkości do 120 km/h (zadanie pierwsze umowy), bądź do 140 km/h (zadanie drugie umowy)[13]. Linki do obsługi połączeń w regionie Sauerland mają rozwijać prędkość 140 km/h i każdy z nich ma posiadać 2 miejsca dla niepełnosprawnych, 36 miejsc dla rowerów, biletomaty oraz gniazdka elektryczne dla pasażerów[14]. W Hesji jeździć będą 2 i 3-członowe pojazdy rozwijające prędkość 140 km/h[56].

Wersje dla tego niemieckiego przewoźnika mają być napędzane silnikami MTU. Na mocy umowy ramowej maksymalnie 940 jednostek napędowych tej marki będzie dostarczonych do bydgoskich fabryk do 2021. Dla jednostek jedno- i trójczłonowych mają być przeznaczone silniki 12V 1600 R70 mocy 565 kW, a dla zespołów dwuczłonowych wersji 6H 1800 R85L mocy 390 kW[61].

Niederbarnimer Eisenbahn[edytuj | edytuj kod]

Dla Niederbarnimer Eisenbahn Pesa przygotowała wersje dwu i trzyczłonową; w przestrzeni pasażerskiej, oprócz miejsc siedzących i dla niepełnosprawnych, mają być przystosowania do przewożenia odpowiednio 12 lub 24 rowerów[18].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Prezentacja Linka na Dworcu Głównym w Brnie
Premiera Linka I dla DB
Trójczłonowy Link dla DB
Link w malowaniu Niederbarnimer Eisenbahn
Link w malowaniu Oberpfalzbahn na InnoTrans 2012
SA139-003 podczas debiutanckiego kursu
SA139-001 podczas prezentacji 6 grudnia 2012
Kraj Przewoźnik Liczba
według liczby członów
Oznaczenie
według liczby członów
Lata dostaw Liczba sztuk
w danym kraju
1 2 3 1 2 3
Czechy
Czechy
České dráhy 31 844 2012-2013 31
Niemcy
Niemcy
Deutsche Bahn 0 0 z 22 0 z 49 631 632 633 do 2021 0 z 80
max 479
Regentalbahn 12 600 od 2014
anulowano
Niederbarnimer Eisenbahn 0 z 7 0 z 2 od 2016
Polska
Polska
Przewozy Regionalne Oddział Lubuski 4 SA139 2013 10
Przewozy Regionalne Oddział Zachodniopomorski 2 2012-2013
Koleje Wielkopolskie 3 z 4 2015
Łączna liczba sztuk: 40 z 109
max 530

České dráhy[edytuj | edytuj kod]

17 marca 2011 podpisano umowę na dostarczenie 31 sztuk pojazdów szynowych Pesa Link dla przewoźnika České dráhy[9]. Dostawy mają nastąpić w latach 2012–2013. SZT Link będą przeznaczone do obsługi tras regionalnych w krajach: karlowarskim, pilzneńskim, usteckim i zlińskim[9]. Linki mają zastąpić stare pojazdy serii 810, 842 i 854 oraz część składów lokomotyw z wagonami[35].

Prototyp 844-001 przyjechał 10 maja 2012 na miesięczne testy na torze w czeskim Velimiu[62]. Po publikacji pierwszych zdjęć pojazd otrzymał wśród miłośników kolei przydomek rekin, co skłoniło zarząd ČD do nadania czeskim Linkom oficjalnej nazwy RegioShark[63]. Nazwa nawiązuje do przydomków czeskich elektrycznych zespołów trakcyjnych CityElefant i RegioPanter[64].

10 września 2012 pierwsze dwie jednostki (001 i 002) dotarły do lokomotywowni Česká Třebová. Jednostkę 844-003 dostarczono w to samo miejsce 14 września[65]. Uroczysta inauguracja jazd z pasażerami odbyła się 21 września 2012 na trasie PilznoDomažlice[66]. 16 stycznia 2014 dostarczono ostatnią jednostkę[67].

Deutsche Bahn[edytuj | edytuj kod]

19 września 2012 zawarto ramową umowę na dostawy Linków dla Deutsche Bahn. Na jej mocy przewoźnik będzie mógł zamówić do 2018 roku do 470 pojazdów i zlecić producentowi ich utrzymanie przez maksymalnie 10 lat. Pesa będzie miała do trzech lat na dostarczenie pojazdu od momentu złożenia konkretnego zamówienia[68]. Do października 2015 mają zostać dostarczone dwie pierwsze sztuki (jedno- i trójczłonowy) wraz ze świadectwami dopuszczenia na niemiecką sieć kolejową[69]. W lipcu 2013 pojazdy te były już w trakcie produkcji, a do końca roku planowane było ich ukończenie[70].

22 listopada 2013 podpisano umowę na 36 Linków w związku z wygranym przez DB przetargiem na obsługę połączeń w regionie Sauerland. Niemiecki przewoźnik zamówił 20 dwuczłonowych i 16 trójczłonowych pojazdów o prędkości maksymalnej 120-140 km/h, których eksploatacja ma rozpocząć się pod koniec 2016 roku[14][71]. 12 marca 2014 podpisano umowę na dostawę kolejnych 9 Linków (2 dwuczłonowych i 7 trójczłonowych) do obsługi połączeń w Hesji[15]. Od 30 grudnia 2016 mają kursować na trasie Dreieichbahn(niem.) (nr 61) łącząc Frankfurt nad Menem z Dieburgiem[32]. 24 września 2014, w czasie targów InnoTrans w Berlinie podpisano umowę na dostawę 26 trójczłonowych Linków do obsługi połączeń w Bawarii[16]. Linki mają w tym landzie obsługiwać dokładnie region Allgäu od grudnia 2017[32].

W czasie Innotrans 2014 miał też premierę jednoczłonowy link w malowaniu DB[25] - czyli taki wariant, jakiego wtedy Deutsche Bahn jeszcze nie zamówił[32]. W październiku zakończyła się także budował prototypowego trójczłonu[29].

Niederbarnimer Eisenbahn[edytuj | edytuj kod]

24 września 2013 zawarto umowę na dostawę 7 dwuczłonowych i 2 trójczłonowych linków dla Niederbarniemer Eisenbahn do obsługi połączeń na trasie z Berlin Ostkreuz/Lichtenberg w kierunku Templina i dalej Kostrzyna Wielkopolskego[18]. Pojazdy mają być dostarczone do grudnia 2015[72].

Regentalbahn[edytuj | edytuj kod]

20 grudnia 2011 niemiecki przewoźnik Regentalbahn zamówił 12 sztuk dwuczłonowych pojazdów Link. Dostawa pierwszego pojazdu miała nastąpić 9 czerwca 2014[10]. Od grudnia 2014 linki miały obsługiwać połączenie RatyzbonaMarktredwitzSchirnding[73].

Producentowi nie udało się dostarczyć w terminie zamówionych pojazdów z powodu braku wymaganego dopuszczenia do ruchu kolejowego w Niemczech. 14 grudnia 2014 Oberpfalzbahn rozpoczął obsługę nowych w swojej ofercie połączeń (dla których zamówił Linki) taborem zastępczym Siemens Desiro i Stadler Regio-Shuttle[30]. Ostatecznie przewoźnik anulował zamówienie w Pesie[74] i 25 lutego 2015 ogłosił, że, aby uniknąć dalszych opóźnień we wprowadzaniu fabrycznie nowego taboru na tory, zamówił pojazdy Alstom Coradia Lint 41, które mają zostać dostarczone między marcem i czerwcem 2016[11].

Przewozy Regionalne Oddział Lubuski[edytuj | edytuj kod]

15 marca 2013 podpisano w Zielonej Górze umowę na dostawę czterech 2-członowych linków dla województwa lubskiego do 13 grudnia 2013[17].

Pierwszy pojazd dotarł 31 października[75], a 24 listopada miał miejsce inauguracyjny przejazd na trasie Zieloną GórąGorzowem Wielkopolskim, będący jednocześnie inauguracją bezpośredniego połączenia kolejowego obu stolic województwa[76]. 2 z zamówionych linków mają obsługiwać to połączenie, a 2 pozostałe dwa pojazdy będą obsługiwać relację KostrzynKrzyż (do czasu uzyskania homologacji na terenie Niemiec). Po tym okresie jeden z pojazdów trafi na trasę KrzyżGorzów Wielkopolski -KostrzynBerlin, drugi zaś na trasę Zielona GóraFrankfurt nad Odrą[75].

Przewozy Regionalne Oddział Zachodniopomorski[edytuj | edytuj kod]

2 lipca 2012 podpisano umowę na dostawę 2 dwuczłonowych Linków dla województwa zachodniopomorskiego. Pierwszy pojazd miał zostać dostarczony do 5 grudnia 2012[12] i dokładnie w tym dniu przeprowadzono jego odbiór techniczny[77]. Dzień później najpierw oficjalnie go zaprezentowano na stacji Szczecin Główny[78], a potem rozpoczął obsługę liniową relacji Szczecin – Kołobrzeg[79]. Drugi z zamówionych Linków miał dotrzeć do zachodniopomorskiego do 5 grudnia 2013[59]. Dostarczono go jednak wcześniej i już 8 sierpnia odbyły się podobne uroczystości jak poprzednio, również zakończone przejazdem do Kołobrzegu, ale tym razem obu linków w trakcji podwójnej[80].

Koleje Wielkopolskie[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 2014 Koleje Wielkopolskie ogłosiły przetarg na dostarczenie i dzierżawę 4 dwuczłonowych spalinowych zespołów trakcyjnych, przeznaczonych do obsługi trasy Poznań Główny - Gołańcz. W warunkach przetargu znalazł się zapis o konieczności dopuszczenia na sieci Deutsche Bahn. Przetarg wygrała spółka Pesa Rental z ofertą 4 dwuczłonowych linków[81]. Zgodnie z umową linki mają jeździć w barwach KW 18-24 miesiące, z możliwością późniejszego wykupienia składów przez Koleje Wielkopolskie. 9 lutego umowa na realizację tego zamówienia została podpisana[19][20]. W pierwszej połowie marca 2015 roku Pesa dostarczył samorządowemu przewoźnikowi pierwsze 3 pojazdy[82], a 31 marca rozpoczęły one służbę[83]. Czwarty ma do nich dołączyć w sierpniu 2015[72]. Przewoźnik otrzymuje jednostki pierwotne wykonane dla Regentalbahn[84].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Po przeciwnych stronach składu były inne oznaczenia.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Neufahrzeuge für die nördliche Oberpfalz (ang.). alex.info, 2011-12-20. [dostęp 2012-06-18].
  2. 2,0 2,1 mg: Link, czyli... Rekin (pol.). Rynek Kolejowy, 2012-06-28. [dostęp 2012-06-28].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Pesa Bydgoszcz: Prezentacja Link PL Zachodniopomorskie II (pol.). wzp.pl. [dostęp 2012-08-03].
  4. 4,0 4,1 4,2 Spalinowe zespoły trakcyjne (pol.). pesa.pl. [dostęp 2012-10-16].
  5. 5,0 5,1 Link (pol.). pesa.pl. [dostęp 2015-02-22].
  6. Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2002. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2002, s. 78. ISBN 978-83-901902-6-6.
  7. Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 170-172. ISBN 978-83-920757-7-6.
  8. Ryszard Piech: Pesa na InnoTrans 2008 (pol.). InfoRail.pl, 2008-10-14. [dostęp 2013-06-24].
  9. 9,0 9,1 9,2 Link łączy – wizyta gości z Czech w PESA Bydgoszcz SA (pol.). pesa.pl, 2011-06-28. [dostęp 2013-05-06].
  10. 10,0 10,1 PESA podbiła Niemcy. 2011-12-21. [dostęp 2012-01-22].
  11. 11,0 11,1 Die Länderbahn bestellt neue Fahrzeuge für die oberpfalzbahn – Einsatz ab Frühjahr 2016 (niem.). laenderbahn.com, 2015-02-26. [dostęp 2015-03-01].
  12. 12,0 12,1 Supernowoczesne Linki przyjadą do nas (pol.). wzp.pl, 2012-07-02. [dostęp 2012-07-02].
  13. 13,0 13,1 DB kupią pół tysiąca Linków w ciągu 5 lat (pol.). KurierKolejowy.eu, 2012-09-19. [dostęp 2012-09-19].
  14. 14,0 14,1 14,2 Pierwsze Linki dla DB w 2016 roku! (pol.). InfoRail.pl, 2013-09-06. [dostęp 2013-09-07].
  15. 15,0 15,1 Spalinowe Linki zamówione przez DB dla Hesji (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2014-03-12. [dostęp 2014-03-12].
  16. 16,0 16,1 Deutsche Bahn und polnischer Hersteller PESA stellen ersten Dieseltriebzug LINK für DB vor (niem.). deutschebahn.com, 2014-09-24. [dostęp 2014-09-24].
  17. 17,0 17,1 jm: Umowa na Linki dla lubuskiego podpisana (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-03-15. [dostęp 2013-03-15].
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Polska duma. Sukcesy Pesy w 2013 roku (pol.). biznes.onet.pl. [dostęp 2014-01-03].
  19. 19,0 19,1 Umowa na Linki podpisana (pol.). inforail.pl, 2015-02-13. [dostęp 2015-02-13].
  20. 20,0 20,1 Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia – zamówienia sektorowe. „Suplement do Dziennika Urzędowego Unii Europejskie”. 2015/S 031-052955, 2015-02-11. ted.europa.eu (pol.). 
  21. TCB: Re: [DE Morgen: DB zeichnet 'letter of intent’ 490 Pesa ELF Triebzuege] (niem.). drehscheibe-foren.de, 2012-09-18. [dostęp 2013-02-09].
  22. jm, Rynek Kolejowy: Pesa pokazała Linka dla Oberpfaltzbahn (pol.). Rynek Kolejowy, 2012-09-18. [dostęp 2012-09-18].
  23. Czech Raildays na zdjęciach i filmie. 2013-06-22. [dostęp 2013-06-25].
  24. Targi TRAKO już jutro. Zobacz wystawę taboru (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-09-23. [dostęp 2013-09-24].
  25. 25,0 25,1 InnoTrans: PESA prezentuje Linka i podpisuje kolejną umowę z DB (pol.). InfoRail.pl, 2014-09-24. [dostęp 2014-09-24].
  26. jm: Prawdziwy Link dla Oberpfaltzbahn już w testach (pol.). Rynek Kolejowy, 2012-11-29. [dostęp 2012-11-29].
  27. A German LINK At Żmigród (ang.). railvolution.net, 2013-02-07. [dostęp 2013-02-09].
  28. Oberpfalzbahn’s LINKs On Test (ang.). railvolution.net, 2013-06-28. [dostęp 2013-07-01].
  29. 29,0 29,1 29,2 29,3 RailwayCube Berlin (čast 2). „Železniční magazín”. 11/2014, s. 18. M-presse plus. ISSN 1212-1851 (cz.). 
  30. 30,0 30,1 Jakub Mardjas, Artur Bogdanowicz: Linki dla Netinery czekają na niemieckie dopuszczenia (pol.). Rynek Kolejowy, 2014-12-23. [dostęp 2014-12-23].
  31. Konrad Majszczyk: Pesa w tarapatach. Polski producent poległ na niemieckim rynku (pol.). forsal.pl, 2015-03-09. [dostęp 2015-04-03].
  32. 32,0 32,1 32,2 32,3 Uwe Miethe. Die Messe der Superlative. „Bahn Extra”. 1-2/2015, s. 64-65. GeraMond Verlag GmbH. ISSN 0937-7174 (niem.). 
  33. České dráhy, Pesa Bydgoszcz, Josef Petrák: Bude to LINK – PESA podepsala kontrakt na 31 jednotek pro ČD (cz.). zelpage.cz, 2011-03-17. [dostęp 2012-06-18].
  34. Spalinowe zespoły trakcyjne (pol.). pesa.pl. [dostęp 2013-06-26].
  35. 35,0 35,1 CD orders Pesa regional mutiple-units (ang.). Railway Gazette, 2011-04-11. [dostęp 2012-06-18].
  36. 36,0 36,1 Nasze pojazdy (pol.). koleje-wielkopolskie.com.pl. [dostęp 2015-03-31].
  37. Marek Synowiecki: Zachodniopomorskie: A jednak Linki? (pol.). Rynek Kolejowy, 2012-06-24. [dostęp 2012-06-28].
  38. 38,0 38,1 Dariusz Kalinowski, Ryszard Rusak. Targi InnoTrans 2012. „Świat Kolei”. 10/2012, s. 12-13. Emi-press. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  39. 39,0 39,1 Pesa Bydgoszcz S.A. (ang.). steelprize.com. [dostęp 2015-05-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-02)].
  40. SMARTcharger for Netinera Deutschland GmbH (ang.). sma-railway.com, 2014-09-24. [dostęp 2012-05-09].
  41. SMARTcharger for Czech Railways (ang.). sma-railway.com, 2011-12-21. [dostęp 2014-09-24].
  42. Orders from Germany for PESA. „Informer”. 32, s. 6, maj 2012. knorr-bremse.com (ang.). 
  43. 43,0 43,1 Power für polnische Triebwagen (niem.). news.mtu-online.com. [dostęp 2012-11-02].
  44. Filip Karosiński. PESA na czeskich torach. „Świat Kolei”. 08/2012, s. 3, 2012-06-28. Emi-press. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  45. Michał Grobelny. Rekin na czeskie tory. „Rynek Kolejowy”. 8-9/2012, s. 62-63. Zespół Doradców Gospodarczych „Tor”. ISSN 1644-1958 (pol.). 
  46. Jerzy Gościński: Czechy: Internet pierwsza klasa (pol.). Rynek Kolejowy, 2013-01-17. [dostęp 2013-01-18].
  47. Spalinowy zespół trakcyjny Link dla województwa zachodniopomorskiego (pol.). wzp.pl. [dostęp 2014-09-02].
  48. Zdjęcie burty SA139-002
  49. Ewa Ostapowicz: „Super, ładny i elegancki”. Link jest już w Szczecinie (pol.). radioszczecin.pl, 2012-12-08. [dostęp 2012-12-08]. (napis z V max widoczny jest na zdjęciu kabiny).
  50. ZOPR krytykuje połączenia Gorzów – Zielona Góra (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-12-03. [dostęp 2013-12-03].
  51. Opis przedmiotu zamówienia – WYMAGANIA TECHNICZNE (pol.). bip.lubuskie.pl, 2012-11-14. [dostęp 2013-12-03].
  52. Świadectwo Nr/T/2012/0849 (pol.). swiadectwa.utk.gov.pl, 2012-12-05. [dostęp 2015-04-01].
  53. Ambasadorowie z 24 krajów na koniec wizyty zobaczyli Pesę (pol.). bydgoszcz.gazeta.pl, 2013-09-29. [dostęp 2013-10-01].
  54. Die Länderbahn. Die Länderbahn gewinnt Ausschreibung „Regionalzüge Ostbayern” – einsatz neuer Fahrzeuge vom typ „Link” des Polnischen Herstellers PESA in der Oberpfalz. , s. 1-3. mobil-mit-alex.de (niem.). 
  55. G0KU: [Bydgoszcz PESA #9486] (pol.). skyscrapercity.com, 2013-09-25. [dostęp 2013-12-19]. (kontakty widoczne na zdjęciach).
  56. 56,0 56,1 56,2 Neue Diesel-Triebwagen fur die Dreieichbahn: DB Regio beschaft 9 Link der Firma Pesa. . deutschebahn.com (niem.). 
  57. Pesa Link II diesel multiple-unit on test (ang.). Railway Gazette, 2012-05-14. [dostęp 2012-05-31].
  58. jm: Opóźnienia w dostawie Linków dla Czech. Będą kary dla Pesy (pol.). Rynek Kolejowy, 2013-02-20. [dostęp 2013-02-24].
  59. 59,0 59,1 59,2 Marek Jaszczyński: Nasze województwo kupi dwa nowoczesne szynobusy (pol.). gs24.pl, 2012-06-14. [dostęp 2012-07-14].
  60. Marek Jaszczyński: Jak powstają nowoczesne szynobusy budowane dla nas [film] (pol.). gs24.pl, 2012-07-03. [dostęp 2012-07-14].
  61. Rolls-Royce to supply PESA with up to 940 MTU PowerPacks for Link DMUs for Deutsche Bahn (ang.). think-railways.com, 2014-11-06. [dostęp 2014-11-08].
  62. jm: Link przyjechał do Czech. Teraz miesiąc testów (pol.). Rynek Kolejowy, 2012-05-12. [dostęp 2012-05-12].
  63. Karol Wach: Czeski Rekin z polskiej fabryki PESY czyli RegioShark dla Ceskich Drahów (pol.). inforail.pl, 2012-07-02. [dostęp 2015-02-28].
  64. Panthers and Sharks Head Out into the Regions Hunting for Passengers (ang.). ceskedrahy.cz. [dostęp 2015-02-28].
  65. First Three Batch-Built LINK DMUs In Czech Republic (ang.). railvolution.net, 2012-09-14. [dostęp 2012-09-15].
  66. MW: Pierwszy Link trafił na czeskie tory (pol.). KurierKolejowy.eu, 2012-09-22. [dostęp 2012-09-23].
  67. Last RegioShark Delivered (ang.). railvolution.net, 2014-01-17. [dostęp 2014-01-27].
  68. jm, Rynek Kolejowy: Jakie pociągi zamawia w Pesie Deutsche Bahn? (pol.). Rynek Kolejowy, 2012-09-19. [dostęp 2012-09-19].
  69. Die Deutsche Bahn hat beim polnischen Fahrzeughersteller Pesa nach Angaben von DB Aktuell zwei Fahrzeuge des Typs „Link” bestellt (niem.). eurailpress.de, 2013-03-12. [dostęp 2013-03-17].
  70. Dziennik Gazeta Prawna: Pesa ruszyła z produkcją pierwszych Linków dla Deutsche Bahn (pol.). Rynek Kolejowy, 2013-07-30. [dostęp 2013-09-07].
  71. Jest pierwsze zamówienie DB u Pesy. 120 mln euro za 36 Linków dla Dortmundu (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-11-22. [dostęp 2013-12-01].
  72. 72,0 72,1 Agnieszka Domka-Rybka: Rząd rusza na pomoc Pesie w sfinalizowaniu kontraktu z Rosją (pol.). strefabiznesu.pomorska.pl, 2015-04-02. [dostęp 2015-04-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)].
  73. Pesa, KW: KfW IPEX-Bank finances Regentalbahn DMUs (ang.). railwaygazette, 2013-04-25. [dostęp 2013-06-09].
  74. jm: Pesa nie dostarczy pociągów do Netinery (pol.). Rynek Kolejowy, 2015-02-27. [dostęp 2015-03-01].
  75. 75,0 75,1 Bonusowy pociąg spalinowy dotarł do woj. lubuskiego (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-11-06. [dostęp 2013-11-07].
  76. Premiera lubuskiego Linka (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-11-25. [dostęp 2013-11-26].
  77. Szczecin: Jest pierwszy Link (pol.). InfoRail.pl, 2012-12-06. [dostęp 2012-12-06].
  78. Aktualności (pol.). wzp.pl, 2012-12-06. [dostęp 2012-12-06].
  79. Pesa Bydgoszcz: Zachodniopomorskie: zadebiutował drugi Link (pol.). kurierkolejowy.eu, 2013-08-08. [dostęp 2013-08-08].
  80. jm: Cztery Linki dla Kolei Wielkopolskich (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2014-12-19. [dostęp 2015-03-04].
  81. Linki Pesy trafiły do Kolei Wielkopolskich (pol.). kurierkolejowy.eu, 2015-03-13. [dostęp 2015-03-14].
  82. Pierwszy wielkopolski Link już jeździ z pasażerami (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-03-31. [dostęp 2015-03-31].
  83. jm: Cztery Linki zmieniają barwy na wielkopolskie. Są chętni na pozostałe? (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-03-03. [dostęp 2015-03-04].