To jest dobry artykuł

SMS Dresden (1918)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
SMS Dresden
SMS Dresden
Historia
Stocznia Howaldtswerke, Kilonia
Wodowanie 25 kwietnia 1917
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 28 marca 1918
Los okrętu samozatopiony 21 czerwca 1919
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 7486 t
Długość 155,5 m
Szerokość 14,2 m
Zanurzenie 6,01 m
Napęd
turbiny parowe, 31 000 KM
Prędkość 27,5 węzła
Zasięg 5500 Mm przy 12 w.
Uzbrojenie
8 dział kal. 150 mm
3 działa plot. kal. 88 mm
4 wyrzutnie torped kal. 600 mm
do 200 min morskich

SMS Dresden – niemiecki krążownik lekki (według oryginalnej nomenklatury mały krążownik – kleiner Kreuzer) z okresu I wojny światowej, drugi i ostatni okręt typu Cöln, który został ukończony i włączony do służby w Kaiserliche Marine. Jednostki tego typu były powiększoną i ulepszoną wersją krążowników typu Königsberg. Stępkę okrętu położono w 1916, zwodowano go 25 kwietnia 1917. Wszedł do służby w Hochseeflotte 28 marca 1918. Okręt wraz z siostrzanym "Cöln" były jedynymi jednostkami tego typu, których budowę ukończono. Osiem innych okrętów zostało złomowanych na różnych etapach budowy.

"Dresden" wszedł do służby we flocie niemieckiej osiem miesięcy przed zakończeniem I wojny światowej. W rezultacie jego służba była krótka i nie brał udziału w działaniach bojowych. Uczestniczył w operacjach floty w pobliżu Norwegii, mających na celu zaatakowanie brytyjskich konwojów do Skandynawii, podczas których nie doszło do spotkania wroga i jednostki wróciły do portu. Krążownik miał uczestniczyć w ostatniej próbie nawiązania walki w ostatnich dniach wojny, ale bunt marynarzy zmusił admirałów Reinharda Scheera i Franza von Hippera do odwołania operacji. Okręt został internowany w Scapa Flow i na rozkaz kontradmirała Ludwiga von Reutera został samozatopiony przez niemiecką załogę wraz z innymi okrętami 21 czerwca 1919.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Krążowniki lekkie typu Cöln.

"Dresden" miał 155,5 m długości całkowitej (149,8 m na konstrukcyjnej linii wodnej), szerokość 14,2 m oraz zanurzenie 6,01 m na dziobie a 6,43 m na rufie, przy wyporności pełnej 7486 ton[1]. Jego system napędowy składał się z dwóch zespołów turbin parowych typu Marine o łącznej mocy 31 000 KM zasilanych przez osiem kotłów typu Marine opalanych węglem oraz sześć podobnych, opalanych paliwem płynnym. Zapewniał on prędkość maksymalną 27,5 węzła i zasięg około 5500 mil przy prędkości ekonomicznej 12 węzłów[2].

Krążownik był uzbrojony w osiem dział 15 cm SK L/45 na pojedynczych podstawach. Dwa działa były umieszczone obok siebie na przednim pokładzie, cztery były ulokowane na śródokręciu – po dwa na burcie, dwa w superpozycji na rufie[3]. Działa te strzelały pociskami o wadze 45,3 kg z prędkością wylotową 820 m/s. Przy maksymalnym kącie podniesienia 30° miały donośność 17 600 m[4]. Zapas amunicji wynosił 1040 pocisków, po 130 na działo. "Dresden" był także uzbrojony w trzy działa przeciwlotnicze 8,8 cm L/45 zamontowane na śródokręciu za kominami, jedno z nich zostało zdemontowane w 1918[1]. Uzbrojenie jednostki uzupełniały cztery (po dwie na burcie) zainstalowane na pokładzie na śródokręciu pojedyncze obrotowe wyrzutnie torpedowe kal. 60 cm z zapasem ośmiu torped[2]. Okręt mógł także przewozić do 200 (według innego źródła 120[2]) min morskich. Krążownik był zabezpieczony burtowym pasem pancernym o grubości 60 mm na śródokręciu. Wieża dowodzenia miała ściany pancerne o grubości 100 mm. Płyty pokładu pancernego miały grubość 60 mm[1].

Służba[edytuj | edytuj kod]

"Dresden" został zamówiony pod tymczasową nazwą "Ersatz Dresden" (jako następca zatopionego w 1915 roku krążownika pancernopokładowego "Dresden"). Jego stępkę położono w stoczni Howaldtswerke w Kilonii w 1916 (numer stoczniowy 601)[1]. Został zwodowany 25 kwietnia 1917, później kontynuowano prace wyposażeniowe. Wszedł do służby we flocie niemieckiej 28 marca 1918[1].

Po wejściu do linii "Dresden" dołączył do grupy okrętów eskortowo-rozpoznawczych Hochseeflotte. Był ostatnim krążownikiem lekkim, który wszedł do służby w Kaiserliche Marine[5]. Okręt został przydzielony do II Grupy Rozpoznawczej, wraz z krążownikami "Königsberg", "Pillau", "Graudenz", "Nürnberg" oraz "Karlsruhe"[6]. Okręty brały udział w operacji głównych sił floty w rejonie Norwegii w dniach 23-24 kwietnia 1918. I i II Grupy Rozpoznawcze, wraz z 2 Flotyllą Torpedowców, miały zaatakować silnie broniony brytyjski konwój do Norwegii, reszta floty niemieckiej płynęła w odwodzie[7]. Niemcom nie udało się zlokalizować konwoju, który w rzeczywistości przepłynął akwen dzień przed wyjściem z portów floty niemieckiej. W rezultacie admirał Reinhard Scheer przerwał operację i wrócił do portu[8].

W październiku "Dresden" wraz z resztą II Grupy Rozpoznawczej miał prowadzić ostatni atak na brytyjską flotę. "Dresden", "Cöln", "Pillau" i "Königsberg" miały atakować statki handlowe w estuarium Tamizy, podczas gdy reszta Grupy w celu odciągnięcia brytyjskiej Grand Fleet miała bombardować cele we Flandrii[6]. Dowódca floty, Großadmiral Reinhard Scheer, zamierzał nie zważając na ewentualne straty zadać jak najwięcej ciosów brytyjskiej flocie by uzyskać lepszą pozycję negocjacyjną dla Niemiec[9]. Rankiem 29 października 1918 został wydany rozkaz wypłynięcia z Wilhelmshaven kolejnego dnia. W nocy 29 października marynarze z pancernika "Thüringen", a później z innych okrętów zbuntowali się przeciwko tej, w istocie samobójczej, misji[10]. Niepokoje zmusiły Hippera i Scheera do anulowania operacji[11].

W czasie rewolty marynarzy "Dresden" otrzymał rozkaz przepłynięcia do Eckernförde. W atmosferze ciągłych niepokojów doszło do incydentu. Pancernik "Markgraf" znajdował się na kursie krążownika, a jego zbuntowana załoga odmówiła zejścia z drogi "Dresden". Pancernik wycelował jedną ze swoich wież artylerii kal. 30,5 cm w kierunku krążownika, ale później jego załoga ustąpiła i pozwoliła krążownikowi opuścić port[12]. Okręt przeszedł następnie do Swinemünde, gdzie załoga częściowo zatopiła okręt po usłyszeniu pogłosek, że zbuntowane jednostki są w drodze by zaatakować stacjonujące w porcie krążowniki. Po tym jak plotki okazały się nieprawdziwe krążownikowi przywrócono pływalność i wrócił do stanu pozwalającego na wyjście w morze. Wiązało się to z usunięciem amunicji do wszystkich dział i pozwoleniem na wyschnięcie na powietrzu[13].

Na mocy rozejmu w Compiègne kończącego I wojnę światową, okręty Kaiserliche Marine miały zostać rozbrojone i poddane kontroli sprzymierzonych. U-Booty miały zostać wydane ostatecznie i bez prawa do zwrotu, natomiast jednostki nawodne poddane internowaniu na czas trwania rozmów pokojowych[14]. Prezydent Stanów Zjednoczonych Woodrow Wilson proponował przekazanie rozbrojonej floty niemieckiej pod nadzór któregoś z państw neutralnych, ale rządy zarówno Hiszpanii jak i Norwegii, które miały techniczne możliwości przyjęcia tak dużej ilości jednostek w swoich portach, odmówiły. W tej sytuacji aktualna stała się oferta brytyjska, wskazująca na kotwicowisko Royal Navy w Scapa Flow na Orkadach jako miejsce postoju internowanej Hochseeflotte. W wyniku negocjacji pomiędzy przedstawicielami marynarek wojennych Wielkiej Brytanii i Niemiec ustalono listę internowanych okrętów[11]. Znalazł się wśród nich także "Dresden", ale z powodu złego stanu jednostki dotarł do brytyjskiego portu z silnymi przeciekami dopiero 6 grudnia[15].

Flota pozostawała zakładnikiem w czasie negocjacji, które zakończyły się traktatem wersalskim. W trakcie pobytu na internowaniu Ludwig von Reuter coraz wyraźniej zdawał sobie sprawę, że powrót choćby części powierzonych mu okrętów do kraju jest niemożliwy. W związku z tym i w obliczu zbliżającego się dnia wygaśnięcia obowiązywania zawieszenia broni, niemiecki dowódca zdecydował się postąpić zgodnie z rozkazem cesarza, mówiącym, że żaden niemiecki okręt nie może się dostać w ręce wroga[16]. Rankiem 21 czerwca brytyjska flota opuściła Scapa Flow by przeprowadzić manewry. O 11:20 Reuter przekazał rozkaz do swoich jednostek[17]. "Dresden" zatonął wczesnym popołudniem, około 13.50[18]. Jego wrak leży do dziś na dnie Scapa Flow na południowy wschód od wyspy Cava, na głębokości 30–38 metrów. Jest popularnym obiektem wśród nurków[19]. Erich Gröner podaje – błędnie[18] – że "Dresden" został opanowany przez brytyjskich marynarzy, którzy nie dopuścili do jego zatonięcia i osadzili go na mieliźnie, a w następnych latach rozebrany[1].

Przypisy

  1. a b c d e f Gröner, s. 142–143
  2. a b c Trubicyn, s. 62–63
  3. Gardiner & Gray, s. 163
  4. Gardiner & Gray, s. 140
  5. Herwig, s. 205
  6. a b Woodward, s. 116
  7. Halpern, s. 418
  8. Halpern, s. 419
  9. Tarrant, ss. 280–281
  10. Tarrant, ss. 281–282
  11. a b Tarrant, s. 282
  12. Woodward, s. 164
  13. Woodward, s. 165–166
  14. Carolan, s. 133–134
  15. van der Vat, s. 129
  16. Freivogel, cz. I
  17. Herwig, s. 256
  18. a b Freivogel, cz. II
  19. Wood, s. 82–84

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Victoria Carolan: WW1 at Sea. Harpenden, Herts: Pocket Essentials, 2007. ISBN 978-1-84243-212-9.
  • Zvonimir Freivogel. Koniec potęgi morskiej Cesarskich Niemiec. Samozatopienie Hochseeflotte w Scapa Flow. „Okręty Wojenne”. 41 (6/2000) i 46 (1/2001). ISSN 1231-014X. 
  • Robert Gardiner, Randal Gray (red.): Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921. London: 1986. ISBN 0-85177-245-5.
  • Erich Gröner, Dieter Jung, Martin Maass: Die deutschen Kriegsschiffe 1815−1945. Band 1: Panzerschiffe, Linienschiffe, Schlachtschiffe, Flugzeugträger, Kreuzer, Kanonenboote. München: Bernard & Graefe Verlag, 1982. ISBN 3-7637-4800-8.
  • Paul G. Halpern: A Naval History of World War I. Abingdon: Routledge, 2003. ISBN 1-85728-498-4.
  • Holger Herwig: "Luxury" Fleet: The Imperial German Navy 1888–1918. Abingdon, NY: Humanity Books, 1980. ISBN 1-57392-286-2.
  • Hans H. Hildebrand, Albert Röhr, Hans-Otto Steinmetz: Die Deutschen Kriegsschiffe. Band 2. Ratingen: Mundus Verlag, 1993.
  • V. E. Tarrant: Jutland: The German Perspective. A New View of the Great Battle, 31 May, 1916. London: 2001. ISBN 0-304-35848-7.
  • С. Б. Трубицын: Легкие крейсера Германии. (S. B. Trubicyn: Liegkije kriejsiera Giermanii). Sankt-Petersburg: 1997.
  • Dan Van der Vat: The Grand Scuttle: The Sinking of the German Fleet at Scapa Flow in 1919. Edinburgh: Birlinn Ltd., 2007. ISBN 978-1-84341-038-6.
  • Lawson Wood: The Bull & The Barriers: The Wrecks of Scapa Flow. Stroud: Tempus Publishing, 2002. ISBN 0-7524-1753-3.
  • David Woodward: The Collapse of Power: Mutiny in the High Seas Fleet. London: Arthur Baker Ltd., 1973. ISBN 0-213-16431-0.