SM U-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z SM U-1 (1906))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
SM U-1
SM U-1
Klasa okręt podwodny
Historia
Stocznia Germaniawerft, Kilonia
Wodowanie 4 sierpnia 1906
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 14 grudnia 1906
Wycofanie ze służby 1919
Los okrętu obiekt muzealny w Deutsches Museum w Monachium
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

238 ton
283 ton
Długość 42,39 metra
Szerokość 3,75 metra
Zanurzenie 3,17 metra
Zanurzenie maksymalne
(bądź zgniecenia)
30 metrów
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

10,8 wezła
8,7 węzła
Załoga 12 oficerów i marynarzy
Uzbrojenie
1 wyrzutnia torpedowa 450 mm
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

SM U-1 − niemiecki okręt podwodny, pierwsza jednostka tej klasy w historii Kaiserliche Marine. Zbudowany w Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, wszedł do służby 14 grudnia 1906 roku. Jego eksploatacja pozwoliła na zebranie doświadczeń niezbędnych przy projektowaniu kolejnych, udoskonalonych konstrukcji. Podczas I wojny światowej był uznany za przestarzały i używany do celów szkoleniowych. Po wycofaniu ze służby w 1919 roku został odkupiony przez macierzystą stocznię i przekazany do Deutsches Museum w Monachium, w którego ekspozycji pozostaje.

Geneza i przebieg budowy[edytuj | edytuj kod]

Początki eksperymentów z okrętami podwodnymi w Niemczech sięgają roku 1850, kiedy bawarski konstruktor Wilhelm Bauer przeprowadził nieudane próby napędzanej siłą mięśni jednostki „Brandtaucher”. Jednak ani one, ani kolejne próby z jednostkami zdolnymi do pływania podwodnego, przeprowadzone w ostatniej dekadzie XIX wieku, ani doświadczenia innych flot, nie wzbudziły początkowo entuzjazmu decydentów dla nowej broni[1]. W 1902 roku należąca do koncernu Kruppa stocznia Germaniawerft w Kilonii zatrudniła hiszpańskiego inżyniera Raimondo Lorenzo d'Equevilley-Montjustina, który współpracował wcześniej z francuskim pionierem budowy okrętów podwodnych, Maximem Laubeufem. Jeszcze w tym samym roku zaprojektował on eksperymentalny okręt „Forelle”, który po licznych próbach i pokazach dla oficerów Kaiserliche Marine, został w 1904 roku sprzedany Rosji[2]. Równocześnie Rosjanie złożyli zamówienie na trzy następne jednostki, znane później jako typ Karp[3].

Skupiająca się dotąd na wyścigu zbrojeń w dziedzinie okrętów nawodnych Kaiserliche Marine była jedyną spośród dużych flot, która w pierwszych latach XX wieku nie posiadała okrętów podwodnych[1]. Niechętny dotąd nowej klasie okrętów admirał Alfred von Tirpitz[2] zdecydował się w 1904 roku powierzyć istniejącemu w ramach Urzędu Marynarki Rzeszy wydziałowi broni torpedowej (niem. Torpedoinspektion), kierowanemu przez kontradmirała Zeye[4], opracowanie wymagań taktyczno-technicznych dla pierwszego niemieckiego okrętu podwodnego. Budowę powierzono mającej już doświadczenie stoczni Germaniawerft, która równolegle konstruowała trzy kolejne jednostki na zamówienie rosyjskie[2]. Oparła ona projekt na liniach teoretycznych typu Karp, wprowadzając nieznaczne modyfikacje konstrukcji i zwiększając wymiary[5]. Opierając się na negatywnych doświadczeniach innych flot, niemieccy projektanci zrezygnowali z napędu okrętu silnikami benzynowymi, instalując w zamian silniki spalinowe systemu Körtinga zasilane kerozyną, uważaną wówczas za bezpieczniejszy od benzyny rodzaj paliwa. Ich wadą taktyczną okazały się w trakcie eksploatacji gęste, widoczne z daleka spaliny[6], wymagające przy tym wysokich, składanych przewodów wydechowych, kłopotliwych w użytkowaniu na okręcie podwodnym[7].

Stępkę pod budowę położono na początku 1905 roku[8]. Wodowanie pierwszego U-Boota Kaiserliche Marine nastąpiło 4 sierpnia[9], zaś przejęcie go przez marynarkę 14 grudnia 1906 roku[10].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

U-1 był dwukadłubowym przybrzeżnym okrętem podwodnym o długości całkowitej 42,39 m i szerokości maksymalnej 3,75 m[11] (kadłub wewnętrzny odpowiednio 32,5 m i 2,8 m), konstrukcji nitowanej, podzielonym na siedem przedziałów wodoszczelnych[5]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 238 ton, w zanurzeniu 283 tony[11], średnie zanurzenie w położeniu nawodnym 3,17 m, wysokość kadłuba wraz z kioskiem 6,35 m. Dopuszczalną głębokość zanurzenia określono na 30 metrów. Okręt dysponował dwoma peryskopami w kiosku i jednym w przednim luku[5].

Napęd dwa sześciocylindrowe, dwusuwowe silniki spalinowe Körtinga o mocy po 200 KM, zasilane kerozyną, oraz dwa silniki elektryczne o identycznej mocy, wyprodukowane przez Deutschen Elektromotoren-Werke z Aachen[5], pełniące jednocześnie funkcję generatorów[11]. Poruszały one dwie trójłopatowe śruby średnicy 1,3 m[5]. Prędkość maksymalna w marszu na powierzchni wynosiła 10,8 węzła, w zanurzeniu 8,7 węzła[8]. Zasięg maksymalny na powierzchni wynosił 1500 mil morskich przy prędkości 10 węzłów i zapasie 20 ton paliwa[9], w zanurzeniu 50 mil morskich przy prędkości 5 węzłów[11]. U-1 miał pojedynczy ster kierunku zamontowany przed śrubami napędowymi[12] oraz cztery, klasycznie rozmieszczone stery głębokości[5].

Uzbrojenie U-1 stanowiła jedna dziobowa wyrzutnia torpedowa kalibru 450 mm, z zapasem trzech torped[5] typu C45/91, o prędkości maksymalnej 27 węzłów i głowicy bojowej zawierającej, w zależności od wersji, od 87,5 do 141 kg materiału wybuchowego[12]. Okręt nie posiadał uzbrojenia artyleryjskiego[5].

Załoga okrętu składała się początkowo z dwóch oficerów oraz dziesięciu podoficerów i marynarzy, w późniejszym okresie służby zwiększono ją do trzech oficerów oraz maksymalnie 19 podoficerów i marynarzy[11]. Dysponowali oni jedną łodzią ratunkową[5].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Centrala U-1, w ekspozycji Deutsches Museum

Pierwszym dowódcą U-1 został kapitan Erich von Boehm-Bezing[10]. Okręt został wykorzystany do pierwszych niemieckich eksperymentów z operacyjnym użyciem okrętów podwodnych, szczególnie intensywnych w pierwszych osiemnastu miesiącach służby. Zdobyte wtedy doświadczenia były podstawą do opracowania kolejnych, większych i doskonalszych jednostek[8]. W 1907 roku U-1 i jego załoga udowodnili swą wartość bojową, przeprowadzając w trakcie manewrów zaskakujący i skuteczny atak torpedowy (torpedami ćwiczebnymi) na mały krążownik „München”. W tym samym roku okręt został zaprezentowany podczas Tygodnia Kilońskiego, a jesienią przepłynął samodzielnie z Wilhelmshaven przez Cieśniny Duńskie do Kilonii, dając dowód niezłych właściwości morskich[13].

Po wybuchu I wojny światowej był już uważany za całkowicie przestarzały, zbyt słabo uzbrojony i nie był wykorzystywany bojowo[13]. Jako okręt szkolny nie podlegał ustaleniom rozejmu w Compiègne i nie został wydany zwycięzcom[8]. W 1919 roku był początkowo przeznaczony do złomowania, ale został odkupiony przez stocznię Germaniawerft i w 1921 roku przekazany jako zabytek techniki monachijskiemu Deutsches Museum[11]. Uszkodzony podczas bombardowań miasta w czasie II wojny światowej, został następnie odrestaurowany[5] i jest eksponowany do dnia dzisiejszego[14].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 David Miller: U-boats: History, Development and Equipment. s. 8.
  2. 2,0 2,1 2,2 Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. s. 173.
  3. Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats. s. 15.
  4. Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. s. 3.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Erich Gröner, Dieter Jung, Martin Maass: Die deutschen Kriegsschiffe 1815−1945. Band 3. s. 26.
  6. David Miller: U-boats: History, Development and Equipment. s. 10.
  7. Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. s. 4.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. s. 5.
  9. 9,0 9,1 Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. s. 174–175.
  10. 10,0 10,1 Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century. s. 30.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats. s. 16.
  12. 12,0 12,1 Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. s. 20.
  13. 13,0 13,1 Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century. s. 35.
  14. Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century. s. 36.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Gardiner, Randal Gray (red.): Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. London: Conway Maritime Press, 1986. ISBN 0-85177-245-5.
  • Erich Gröner, Dieter Jung, Martin Maass: Die deutschen Kriegsschiffe 1815−1945. Band 3: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. Koblenz: 1985. ISBN 3-7637-4802-4.
  • David Miller: U-Boats: History, Development and Equipment, 1914–1945. London: Conway Maritime Press, 2000. ISBN 0-85177-790-2.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3.
  • Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2.
  • Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2002. ISBN 1-84176-362-4.