Przejdź do zawartości

SM UB-75

To jest dobry artykuł
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy okrętu podwodnego UB-75 z 1917 roku. Zobacz też: inne okręty o tej samej lub podobnej nazwie.
SM UB-75
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-75
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Blohm & Voss, Hamburg Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1916

Wodowanie

5 maja 1917

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-75

Wejście do służby

11 września 1917

Zatonął

10 grudnia 1917

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


516 ton
648 ton

Długość

55,3 metra

Szerokość

5,8 metra

Zanurzenie

3,68 metra

Zanurzenie testowe

50 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13,6 węzła
7,8 węzła

Zasięg

na powierzchni: 8680 Mm przy 8 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-75 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 648 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-75 został zwodowany 5 maja 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 11 września 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył dwa patrole bojowe, podczas których zatopił sześć statków o łącznej pojemności 10 777 BRT, a ponadto uszkodził jeden statek o pojemności 1477 BRT. SM UB-75 zatonął wraz z całą załogą 10 grudnia 1917 roku po wejściu na minę nieopodal Scarborough.

Projekt i budowa

[edytuj | edytuj kod]

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii[1]. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych zabierała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie[1][2]. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować[3]. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym[4][5]. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej[6][7].

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II[2][4]. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk[4]. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadła prędkość podwodna i zasięg[4]. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund[8][9]. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku[4].

UB-75 zamówiony został 23 września 1916 roku jako jedna z liczącej 16 jednostek II serii okrętów typu UB III[10][11]. Powstał w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni[12]. UB-75 otrzymał numer stoczniowy 304 (Werk 304)[10][13]. Stępkę okrętu położono w 1916 roku[13], a zwodowany został 5 maja 1917 roku[14][15]. Koszt budowy okrętu wyniósł 3338 tys. marek[16].

Dane taktyczno-techniczne

[edytuj | edytuj kod]
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110(inne języki)

SM UB-75 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej[7][17]. Długość całkowita wynosiła 55,3 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,68 metra[7][16]. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości[16][18]. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy[19]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra[16][18]. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych[20]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 648 ton[7][16].

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min[7][21]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda[9]. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości[22]. Okręt osiągał prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu[7][16]. Zasięg wynosił 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[7][16]. Zbiorniki mieściły 73 tony paliwa[13][16][a], a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi[22]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[13][23], zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund[8][24].

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped[5][9]. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi[9][13]. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy[20]. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa[9].

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy[8][22][b].

Służba

[edytuj | edytuj kod]

SM[c] UB-75 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 11 września 1917 roku[10][14]. Dowódcą jednostki został mianowany por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Franz Walther, dowodzący wcześniej UB-21[25]. Po okresie szkolenia U-Boot 24 października wszedł w skład 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte z bazą w Bremerhaven[10][26].

4 listopada w odległości 2,5 Mm na północ od Scarborough UB-75 storpedował i uszkodził zbudowany w 1899 roku brytyjski parowiec „Lucida” o pojemności 1477 BRT, płynący z Newcastle upon Tyne do Londynu z ładunkiem węgla (w wyniku ataku na pokładzie statku zginęły cztery osoby)[27]. 9 listopada w odległości 3,5 Mm na północny wschód od Flamborough Head okręt podwodny zatopił zbudowany w 1904 roku norweski parowiec „Frithjof Eide” (1207 BRT), transportujący ładunek saletry ze Skien do Londynu (śmierć poniosło 11 członków załogi)[28].

5 grudnia w odległości 2 Mm na północny wschód od Robin Hood’s Bay U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1917 roku brytyjski uzbrojony parowiec „Aigburth” (824 BRT), transportujący węgiel z Newcastle upon Tyne do Le Tréport, a na jego pokładzie zginęło 11 członków załogi wraz z kapitanem[29][30]. Nazajutrz na pozycji 54°12′N 0°08′W/54,200000 -0,133333 okręt podwodny zatopił zbudowany w 1898 roku holenderski parowiec „Leda” o pojemności 1140 BRT, płynący z ładunkiem węgla z Methil do Amsterdamu[31]. 7 grudnia w odległości 2,5 Mm na wschód od Robin Hood’s Bay UB-75 storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1899 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Highgate” (1780 BRT), przewożący węgiel z Newcastle upon Tyne do Londynu (nikt nie zginął)[29][32]. Następnego dnia w odległości 3 Mm na północ od Whitby U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1889 roku brytyjski uzbrojony parowiec „Lampada” o pojemności 2230 BRT, także płynący z Newcastle upon Tyne do Londynu z ładunkiem węgla (w wyniku ataku na pokładzie statku zginęło pięciu załogantów)[29][33]. 9 grudnia na tych samych wodach (na pozycji 54°32′N 0°39′W/54,533333 -0,650000) okręt zatopił w przeprowadzonym bez ostrzeżenia ataku torpedowym zbudowany w 1898 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Venetia” o pojemności 3596 BRT, który wypłynął z Newcastle upon Tyne z ładunkiem węgla (obyło się bez strat w ludziach)[29][34].

10 grudnia 1917 roku nieopodal Scarborough SM UB-75 wszedł na minę i zatonął wraz z całą, liczącą w tym rejsie 34 osoby załogą na pozycji 54°27′N 0°16′E/54,450000 0,266667[10][d].

Podsumowanie działalności bojowej

[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny SM UB-75 odbył łącznie dwa patrole bojowe, podczas których zatopił sześć statków o łącznej pojemności 10 777 BRT i uszkodził jeden statek o pojemności 1477 BRT[10][35]. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło co najmniej 31 osób, w tym po 11 na pokładach norweskiego parowca „Frithjof Eide” i brytyjskiego „Aigburth”[28][30][35]. Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela[35]:

Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż[e] Los jednostki
4 listopada 1917 „Lucida”  Wielka Brytania 1477 uszkodzony
9 listopada 1917 „Frithjof Eide”  Norwegia 1207 zatopiony
5 grudnia 1917 „Aigburth”  Wielka Brytania 824 zatopiony
6 grudnia 1917 „Leda”  Holandia 1140 zatopiony
7 grudnia 1917 „Highgate”  Wielka Brytania 1780 zatopiony
8 grudnia 1917 „Lampada”  Wielka Brytania 2230 zatopiony
9 grudnia 1917 „Venetia”  Wielka Brytania 3596 zatopiony
RAZEM zatopione: 6
uszkodzone: 1

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  2. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.
  3. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  4. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 54 i Perepeczko 2000 ↓, s. 382 podają, że okręt zatonął na pozycji 54°05′N 0°10′E/54,083333 0,166667, zaś Möller i Brack 2004 ↓, s. 50, że stało się to na wodach kanału La Manche.
  5. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Rössler 1989 ↓, s. 56.
  2. ↑ a b Kaack 2023 ↓, s. 44.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
  4. ↑ a b c d e Rössler 1989 ↓, s. 57.
  5. ↑ a b Perepeczko 2000 ↓, s. 362.
  6. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
  7. ↑ a b c d e f g Möller i Brack 2004 ↓, s. 50.
  8. ↑ a b c Kaack 2023 ↓, s. 45.
  9. ↑ a b c d e Gröner 1985 ↓, s. 53.
  10. ↑ a b c d e f UB 75 ↓.
  11. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 66.
  12. ↑ Blohm & Voss ↓.
  13. ↑ a b c d e Gogin 2025 ↓.
  14. ↑ a b Gröner 1985 ↓, s. 54.
  15. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
  16. ↑ a b c d e f g h Gröner 1985 ↓, s. 52.
  17. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
  18. ↑ a b UB III ↓.
  19. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
  20. ↑ a b Williamson 2016 ↓, s. 29.
  21. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
  22. ↑ a b c Rössler 1989 ↓, s. 53.
  23. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
  24. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  25. ↑ Franz Walther ↓.
  26. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 139.
  27. ↑ Lucida ↓.
  28. ↑ a b Frithjof Eide ↓.
  29. ↑ a b c d Wwlossesbrms 3 2011 ↓.
  30. ↑ a b Aigburth ↓.
  31. ↑ Leda ↓.
  32. ↑ Highgate ↓.
  33. ↑ Lampada ↓.
  34. ↑ Venetia ↓.
  35. ↑ a b c uboatsucc ↓.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • British Merchant Ships Lost to Enemy Action Part 3 of 3 – September 1917-November 1918 in date order. naval-history.net, 2011-02-08. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
  • R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-074-4.
  • Ivan Gogin: UB48 (UB III) medium submarines (1917 - 1918). Navypedia. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
  • Guðmundur Helgason: Aigburth. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Blohm & Voss, Hamburg. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Frithjof Eide. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Highgate. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Lampada. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Leda. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Lucida. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Franz Walther. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Ships hit by UB 75. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: UB 75. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: UB III. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Venetia. uboat.net. [dostęp 2025-07-02]. (ang.).
  • Bodo Herzog: Deutsche U-Boote 1906–1966. Erlangen: Karl Müller Verlag, 1993. ISBN 3-86070-036-7. (niem.).
  • Ulf Kaack: Niemieckie okręty podwodne: pełna historia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2023, seria: Panorama Techniki Wojskowej. ISBN 978-83-7020-879-0.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
  • Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: Lampart, 2000. ISBN 83-86776-51-X.
  • Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
  • Gordon Williamson: U-booty Kajzera. Niemieckie okręty podwodne I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-73-7.
Okręty podwodne typu UB III

Kaiserliche Marine

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=SM_UB-75&oldid=78213196”