SM UC-26

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SM UC-26
Ilustracja
SM UC-56, okręt bliźniaczy UC-26
Klasa okręt podwodny
Typ UC II
Projekt 41
Historia
Stocznia Vulcan, Hamburg
Położenie stępki 1915
Wodowanie 22 czerwca 1916
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 18 lipca 1916
Zatopiony 8/9 maja 1917
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

400 ton
480 ton
Długość 49,4 m
Szerokość 5,22 m
Zanurzenie 3,68 m
Zanurzenie testowe 50 m
Rodzaj kadłuba dwukadłubowy
Materiał kadłuba stal
Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 500 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 460 KM
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

11,6 węzła
6,7 w.
Zasięg powierzchnia: 9250 Mm przy 7 w.
zanurzenie: 55 Mm przy 4 w.
Uzbrojenie
18 min UC/200, 1 działo kal. 88 mm L/30, 7 torped
Wyrzutnie torpedowe 3 × 500 mm
Załoga 26

SM UC-26niemiecki podwodny stawiacz min z okresu I wojny światowej, jedna z 64 zbudowanych jednostek typu UC II. Zwodowany 22 czerwca 1916 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, został przyjęty do służby w Kaiserliche Marine 18 lipca 1916 roku. Włączony w skład Flotylli Flandria, w czasie służby operacyjnej okręt odbył dziewięć misji bojowych, w wyniku których zatonęło 36 statków o łącznej pojemności 60 213 BRT i trzy okręty o łącznej wyporności 1267 ton, zaś pięć statków o łącznej pojemności 17 784 BRT zostało uszkodzonych. SM UC-26 został zatopiony w nocy z 8 na 9 maja 1917 roku nieopodal Calais przez brytyjski niszczyciel HMS „Milne”.

Projekt i budowa[edytuj | edytuj kod]

Sukcesy pierwszych niemieckich podwodnych stawiaczy min typu UC I, a także niedostatki tej konstrukcji skłoniły dowództwo Cesarskiej Marynarki Wojennej z admirałem von Tirpitzem na czele do działań mających na celu budowę nowego, znacznie większego i doskonalszego typu okrętów podwodnych. Opracowany latem 1915 roku projekt okrętu, oznaczonego później jako typ UC II, tworzony był równolegle z projektem przybrzeżnego torpedowego okrętu podwodnego typu UB II[1]. Głównymi zmianami w stosunku do poprzedniej serii były: instalacja wyrzutni torpedowych i działa pokładowego, zwiększenie mocy i niezawodności siłowni oraz wzrost prędkości i zasięgu jednostki, kosztem rezygnacji z możliwości łatwego transportu kolejowego (ze względu na powiększone rozmiary)[1][2].

SM[a] UC-26 zamówiony został 29 sierpnia 1915 roku jako jedenasta jednostka z I serii okrętów typu UC II (numer projektu 41, nadany przez Inspektorat Okrętów Podwodnych[3]), w ramach wojennego programu rozbudowy floty[4][5]. Został zbudowany w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 21 okrętów typu UC II zamówionych w tej wytwórni[4][6][7]. Stocznia oszacowała czas budowy okrętu na 8 miesięcy[4]. UC-26 otrzymał numer stoczniowy 65 (Werk 65)[5][8]. Stępkę okrętu położono w 1915 roku[8], został zwodowany 22 czerwca 1916 roku[9][10], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 18 lipca 1916 roku[5].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

SM UC-26 był średniej wielkości dwukadłubowym przybrzeżnym okrętem podwodnym. Długość całkowita wynosiła 49,4 metra[b], szerokość 5,22 metra i zanurzenie 3,68 metra (wykonany ze stali kadłub sztywny miał 39,3 metra długości i 3,65 metra szerokości)[12]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 7,46 metra[12]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 400 ton[c], a w zanurzeniu 480 ton[6][10][11]. Jednostka posiadała wysoki, ostry dziób przystosowany do przecinania sieci przeciwpodwodnych, a do jej wnętrza prowadziły trzy luki, zlokalizowane przed kioskiem, w kiosku i w części rufowej, prowadzący do maszynowni[13]. Cylindryczny kiosk miał średnicę 1,4 metra i wysokość 1,8 metra, obudowany był opływową osłoną[13]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki Diesla MAN S6V23/34 o łącznej mocy 500 KM, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 460 KM[4][6][14]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby wykonane z brązu manganowego (o średnicy 1,9 metra i skoku 0,9 metra)[13]. Okręt osiągał prędkość 11,6 węzła na powierzchni i 6,7 węzła w zanurzeniu[6][11]. Zasięg wynosił 9250 Mm przy prędkości 7 węzłów w położeniu nawodnym[d] oraz 54 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[1][2]. Zbiorniki mieściły 63 tony paliwa[2], a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów 26 MAS po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi[4][15]. Okręt posiadał siedem zewnętrznych zbiorników balastowych[13]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[12][16], zaś czas zanurzenia 40 s[17].

Głównym uzbrojeniem okrętu było 18 min kotwicznych typu UC/200 w sześciu skośnych szybach minowych o średnicy 100 cm, usytuowanych w podwyższonej części dziobowej jeden za drugim w osi symetrii okrętu, pod kątem do tyłu (sposób stawiania – „pod siebie”)[2][18]. Układ ten powodował, że miny trzeba było stawiać na zaplanowanej przed rejsem głębokości, gdyż na morzu nie było do nich dostępu (co znacznie zmniejszało skuteczność okrętów)[19][20]. Uzbrojenie uzupełniały dwie zewnętrzne wyrzutnie torped kalibru 500 mm (umiejscowione powyżej linii wodnej na dziobie, po obu stronach szybów minowych), jedna wewnętrzna wyrzutnia torped kal. 500 mm na rufie (z łącznym zapasem 7 torped) oraz umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kal. 88 mm L/30, z zapasem amunicji wynoszącym 130 naboi[2][12][21]. Okręt posiadał trzy peryskopy Zeissa[13]. Wyposażenie uzupełniała kotwica grzybkowa o masie 272 kg[13].

Załoga okrętu składała się z 3 oficerów oraz 23 podoficerów i marynarzy[14][17][e].

Służba[edytuj | edytuj kod]

18 lipca 1916 roku pierwszym i jedynym dowódcą UC-26 został por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Matthias Graf von Schmettow, wcześniej dowodzący mniejszym podwodnym stawiaczem min – UC-6[22]. Po okresie szkolenia okręt został 12 września przydzielony do Flotylli Flandria[5]. Obszarami działalności operacyjnej okrętu były najczęściej zachodnia część kanału La Manche, Zatoka Biskajska i wschodnie wybrzeże Wielkiej Brytanii)[23]. Do końca 1916 roku okręt mógł się poszczycić sporymi osiągnięciami, topiąc 22 statki o łącznym tonażu 38 274 BRT i okręt o wyporności 99 ton, w tym w dniu 28 października brytyjski statek szpitalny HMHS[f]Galeka” o (6772 BRT), który wszedł na minę na pozycji 49°34′N 0°05′E/49,566667 0,083333[23][24].

W 1917 roku UC-26 nadal działał bardzo aktywnie, co zaowocowało zatopieniem 14 statków (o łącznym tonażu 21 939 BRT) oraz dwóch okrętów o łącznej wyporności 1168 ton[23]. Wśród ofiar znalazł się kolejny statek szpitalny – HMHS „Salta” (7284 BRT), który zatonął 10 kwietnia po wejściu na minę w pobliżu Hawru (życie straciło 86 przebywających na jego pokładzie osób)[25] oraz niszczyciel HMS „Derwent” o wyporności 555 ts, który 2 maja wszedł na minę na pozycji 49°31′N 0°02′W/49,516667 -0,033333 i zatonął ze stratą 58 członków załogi[26].

Kariera wojenna okrętu zakończyła się w nocy z 8 na 9 maja 1917 roku, kiedy to nieopodal Calais (na pozycji 51°03′N 1°40′E/51,050000 1,666667) został staranowany, a następnie obrzucany bombami głębinowymi przez brytyjski niszczyciel HMS „Milne”[5][27]. UC-26 zatonął i osiadł na dnie na głębokości 40 metrów, po czym wrak zdołało opuścić ośmiu członków załogi. Niszczyciel „Milne” uratował tylko dwóch rozbitków[g], co oznaczało, że w katastrofie zginęło 26 członków załogi U-Boota[5][28].

Podsumowanie działalności bojowej[edytuj | edytuj kod]

SM UC-26 wykonał łącznie dziewięć misji bojowych, podczas których za pomocą min, torped i ładunków wybuchowych zatopił 36 statków o łącznej pojemności 60 213 BRT i trzy okręty o łącznej wyporności 1267 ton, zaś pięć statków o łącznej pojemności 17 784 BRT zostało uszkodzonych[23]. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela[23]:

Data Nazwa Państwo Tonaż[h] Zatopienie
23 września 1916 „Prinsessan Ingeborg”  Szwecja 3670 N
30 września 1916 „Maywood”  Wielka Brytania 1188 T
30 września 1916 „William George”  Wielka Brytania 151 T
1 października 1916 „Vanellus”  Wielka Brytania 1797 T
1 października 1916 „Villebois Mareuil”  Francja 32 T
3 października 1916 „Ada”  Norwegia 1111 T
4 października 1916 „Risholm”  Norwegia 2550 T
5 października 1916 „Isle of Hastings”  Wielka Brytania 1575 T
13 października 1916 „Mercator”  Wlk. Ks. Finlandii 2827 T
27 października 1916 „Blanc Nez”  Marine nationale 247 T
28 października 1916 HMHS „Galeka”  Royal Navy 6772 T
30 października 1916 „Saint Hubert”  Marine nationale 216 T
1 listopada 1916 Nr 300  Marine nationale 99 T
15 listopada 1916 „Saint Leonards”  Wielka Brytania 4574 N
16 listopada 1916 HMT „Anthony Hope”  Royal Navy 288 T
16 listopada 1916 „Joachim Brinch Lund”  Norwegia 1603 T
16 listopada 1916 „San Nicolao”  Portugalia 2697 T
17 listopada 1916 „Monmouth”  Wielka Brytania 4078 N
19 listopada 1916 „Finn”  Norwegia 3806 T
21 listopada 1916 „Cap Lihou”  Francja 252 T
22 listopada 1916 „Brierton”  Wielka Brytania 3255 T
22 listopada 1916 „Trym”  Norwegia 1801 T
23 listopada 1916 „Dansted”  Dania 1499 T
25 listopada 1916 „Alfred De Courcy”  Francja 164 T
25 listopada 1916 „Malvina”  Francja 112 T
10 grudnia 1916 „Strathalbyn”  Wielka Brytania 4331 T
28 stycznia 1917 „Egret”  Imperium Rosyjskie 4055 T
28 stycznia 1917 „Argo”  Norwegia 1261 T
28 stycznia 1917 „Heimland I”  Norwegia 505 T
6 lutego 1917 „Mona’s Queen”  Wielka Brytania 1200 N
7 lutego 1917 „Noella”  Marine nationale 277 T
10 kwietnia 1917 HMS P 26  Royal Navy 613 T
10 kwietnia 1917 HMHS „Salta”  Royal Navy 7284 T
11 kwietnia 1917 HMT „Amy”  Royal Navy 270 T
11 kwietnia 1917 „Branksome Hall”  Wielka Brytania 4262 N
11 kwietnia 1917 „Duchess of Cornwall”  Wielka Brytania 1706 T
13 kwietnia 1917 „Gambetta”  Francja 39 T
14 kwietnia 1917 „Tom”  Hiszpania 2413 T
18 kwietnia 1917 „Surcouf”  Francja 195 T
19 kwietnia 1917 „Senator Dantziger”  Wielka Brytania 164 T
2 maja 1917 „Certo”  Norwegia 1629 T
2 maja 1917 HMS „Derwent”  Royal Navy 555 T
3 maja 1917 „Ussa”  Wielka Brytania 2066 T
8 maja 1917 „Iris”  Wielka Brytania 75 T
RAZEM zatopione: 39
uszkodzone: 5

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  2. Od 1917 roku: 51,12 metra[6][11].
  3. Wyporność jednostek niemieckich i francuskich podano w tonach metrycznych, okrętów brytyjskich w długich tonach (ts), dla statków handlowych podano pojemność w tonach rejestrowych brutto.
  4. Opracowania znacznie różnią się wartościami zasięgu na powierzchni: Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313 podają, że wynosił on 6910 mil morskich przy prędkości 7 węzłów, zaś Hutchinson 2001 ↓, s. 52 – 6430 Mm przy prędkości 7 węzłów.
  5. W momencie zatopienia na pokładzie UC-26 przebywało 28 ludzi[5].
  6. HMHS – His Majesty’s Hospital Ship – Okręt/Statek Szpitalny Jego/Jej Mości.
  7. Porucznik Petersen i mat maszynista Ackel[28].
  8. Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto, a w przypadku okrętów podana jest wyporność w tonach standardowych (okręty brytyjskie) lub metrycznych (pozostałe).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)
  • R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-074-4.
  • Ivan Gogin: UC II type coastal submarine minelayers (1916-1917) (ang.). Navypedia. [dostęp 2018-11-02].
  • Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
  • Guðmundur Helgason: Galeka (ang.). uboat.net. [dostęp 2018-11-02].
  • Guðmundur Helgason: HMS Derwent (ang.). uboat.net. [dostęp 2018-11-02].
  • Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Matthias Graf von Schmettow (ang.). uboat.net. [dostęp 2018-11-02].
  • Guðmundur Helgason: Salta (ang.). uboat.net. [dostęp 2018-11-02].
  • Guðmundur Helgason: Ships hit by UC 26 (ang.). uboat.net. [dostęp 2018-11-02].
  • Guðmundur Helgason: UC 26 (ang.). uboat.net. [dostęp 2018-11-02].
  • Guðmundur Helgason: UC II (ang.). uboat.net. [dostęp 2018-11-02].
  • Robert Hutchinson: Jane’s Submarines: War Beneath the Waves from 1776 to the Present Day. Londyn: HarperCollins, 2001. ISBN 978-0-00-710558-8. (ang.)
  • Peta Knott: UC-6 Thames Estuary: Archaeological Report (ang.). historicengland.org.uk. [dostęp 2018-11-02].
  • John Moore (red.): Jane’s Fighting Ships of World War I. London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. (ang.)
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: Lampart, 2000. ISBN 83-86776-51-X.
  • Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.)
  • Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.)
  • Gordon Williamson: U-booty Kajzera. Niemieckie okręty podwodne I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-73-7.
  • Igor Witkowski: U-booty. Historia niemieckich okrętów podwodnych. Warszawa: WIS-2, 2009. ISBN 978-83-88259-45-6.