SY Zawisza Czarny (1902)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy SY Zawisza Czarny wodowanego w 1902 roku. Zobacz też: SY Zawisza Czarny (1952).
Zawisza Czarny
Ilustracja
Model Zawiszy Czarnego w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku
Poprzednie nazwy

Petrea, Harcerz, Zawisza Czarny, Schwarzer Husar

Bandera  Rzeczpospolita Polska
Numer na żaglu PZ-1
Call sign SOAB
Port macierzysty Gdynia
Armator ZHP
Dane podstawowe
Materiał drewno
Historia
Stocznia I.E. Holma, A.K. Gustafssonsa, Råå, Szwecja
Data budowy 1902 [1]
Data zatonięcia 1949
Dane techniczne
Wyporność 470[2] t
Liczba członków załogi 52 w tym 37 studentów[3]
Długość całkowita (L) 30,98[2] m
Szerokość (B) 8,1[2] m
Zanurzenie (D) 3,1 m
Ożaglowanie
Typ ożaglowania szkuner
Powierzchnia ożaglowania 432[2]
Wysokość masztów 27
Liczba masztów 3
Napęd mechaniczny
Silnik Säffle-Diesel[2]
Moc silnika 80 KM
Liczba śrub napędowych 1

SY Zawisza Czarny – nazwa dwóch kolejnych dużych jachtów morskich należących do Związku Harcerstwa Polskiego. Pierwszy z nich, zbudowany w 1902 roku, został zakupiony w 1934 roku i używany do czasu wybuchu II wojny światowej, drugi – obecny – zakupiony został w 1961 roku. Nazwa pochodzi od rycerza Zawiszy Czarnego z Garbowa, będącego wzorem cnót rycerskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym "Zawiszą Czarnym" był jacht zakupiony przez ZHP w 1934 roku w Danii. Był to drewniany szkuner szwedzkiej produkcji "Petrea", zbudowany w 1902 roku – solidny żaglowiec, dostosowany do żeglugi podbiegunowej. Został zakupiony w całości ze składek społecznych, wyremontowany i przerobiony systemem gospodarczym na statek szkolny – prawie w całości przez harcerzy i studentów, którzy również później na nim pływali. Głównym inicjatorem powstania "Zawiszy" był Witold Bublewski – kierownik Harcerskich Drużyn Żeglarskich, a komendantem aż do wojny był gen. Mariusz Zaruski.[2] "Zawisza" był wówczas największym skautowym żaglowcem i wzbudzał zazdrość i podziw nawet w kolebce skautingu, w Anglii.[4]

W czasie wojny, do 1943 r. używany przez Niemców jako "Schwarzer Husar", został przez nich w końcu porzucony i niszczał. Po odnalezieniu po wojnie, sprowadzony do Gdyni nie nadawał się już do remontu i w 1949 r. został odholowany i zatopiony na wodach Zatoki Puckiej. [2][5]

W połowie lat 90. statek do badań podwodnych Centralnego Muzeum Morskiego zlokalizował dokładną pozycję wraku54°40′42″N 18°34′06″E/54,678333 18,568333, na głębokości ok. 8 metrów.[6] W 2011 roku została zorganizowana pierwsza harcerska wyprawa nurkowa, której celem był wrak pierwszego "Zawiasa". Płetwonurkowie wypłynęli jachtem s/y Zjawa IV. Po ponad 60 latach, na pierwszym Zawiszy Czarnym znowu pojawili się harcerze. Wrak jak na swój wiek i płytkie wody jest w nie najgorszym stanie. Z piasku wystają niestety tylko nieliczne elementy. Podczas wyprawy udało się także wydobyć na powierzchnię drobne elementy, które później zostały przekazane Centralnemu Muzeum Morskiemu.[7]

"Zawisza Czarny" był drewnianym trzymasztowym szkunerem gaflowym, o powierzchni żagli 432 m², dł. całk. 30,98 m, szer. 8,1 m, wys. 27 m, zan. 3,1 m, 168 BRT, załoga 52 osoby.[2]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • N.N.: Kurs na słońce. Opowieść o Zawiszy Czarnym, Nadzieja Drucka, Wydawnictwo Harcerskie Horyzonty, 1973.
  • M. Zaruski: Z harcerzami w świat.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lloyd's of London (1930): Navires a Vapeur et a Moteurs
  2. a b c d e f g h Erich Gröner, Dieter Jung, Martin Maass: Die deutschen Kriegsschiffe 1815-1945, Bd.5 Hilfsschiffe II: Lazarettschiffe, Wohnschiffe, Schulschiffe, Forschungsfahrzeuge, Hafenbetriebsfahrzeuge, Koblencja: Bernard & Graefe Verlag, 1988, s. 119, 120, ​ISBN 3-7637-4804-0​.
  3. Kuba Bartosiak: S/Y Zawisza Czarny I (30.12.2009)
  4. Asnykowcy na Zawiszy Czarnym. O "Zawiszy" i gen. Mariuszu Zaruskim
  5. Otmar Schäuffelen, Herbert Böhm: Die letzten großen Segelschiffe, Bielefeld: Delius Klasing Verlag, 2010, s. 207, ​ISBN 978-3-7688-3191-8​.
  6. balticwrecks.com: Zawisza Czarny
  7. Fragmenty Zawiszy podniesione z dna

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]