SY Zjawa IV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zjawa IV
Ilustracja
SY Zjawa IV na Zatoce Gdańskiej
Poprzednie nazwy

Szkwał

Bandera  Polska
Numer na żaglu POL 11
Call sign SQMS
Port macierzysty Gdynia
Właściciel Związek Harcerstwa Polskiego
Armator Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni
Dane podstawowe
Materiał drewno
Historia
Stocznia Djupviks Batvarv w Djupvik, Szwecja
Data budowy 1949/1983
Data wodowania 1950
Dane techniczne
Długość całkowita (L) 18,70 m
Szerokość (B) 5,64 m
Zanurzenie (D) 2,0 m
Masa całkowita 60
Ożaglowanie
Typ ożaglowania kecz bermudzki
Liczba żagli 5
Powierzchnia ożaglowania 162 m²
Liczba masztów 2
Napęd mechaniczny
Silnik sześciocylindrowy silnik diesla
PZM Puck „Delfin”
Moc silnika 150
Prędkość maks. 7 w
Gala flagowa na SY Zjawie IV w Gdyni

S/Y Zjawa IV – polski jacht żaglowy, kecz bermudzki. Dawniej polski kuter ratowniczy o nazwie „Szkwał”. Po wycofaniu ze służby ratowniczej został przekazany ZHP i przebudowany na jacht żaglowy. Obecnie pływa głównie w rejsy stażowo-szkoleniowe, przeważnie z młodzieżą harcerską.

Nazwa[edytuj]

Nazwa jachtu stanowi nawiązanie do serii „Zjaw” (I, II, III), na których w latach 1932–1939 pierwszy Polak, Władysław Wagner, opłynął kulę ziemską. Rejs Wagnera został przerwany z powodu wojny w Great Yarmouth w Anglii, a w 2012 roku dokończony przez „Zjawę IV”[a].

Historia[edytuj]

W 1949 roku w Szwecji według projektu konstruktora Hjalmara Johanssona zbudowano dla Polskiego Ratownictwa Okrętowego kutry ratownicze „Sztorm” (stocznia Hjalmar Johansons Batvarv w Göteborgu) i „Szkwał” (stocznia Djupviks Batvarv w Djupvik). Kutry miały poszycie dębowe na szkielecie z daglezji (czyli tzw. sosny oregońskiej). Pokład z drewna tekowego. Napęd – dwucylindrowy silnik June-Munktell o mocy 150 KM. Napęd pomocniczy – żagle.

Chrzest statków odbył się w styczniu 1950 roku. Matką chrzestną była Margaret Hansson, a w imieniu Polski kutry odbierał konsul RP w Göteborgu Marian von Börtzell-Szuch. Oba kutry używane były przez Polskie Ratownictwo Okrętowe do 1975 roku („Sztorm” bazował w Helu, „Szkwał” – w Świnoujściu). Po wycofaniu ze służby w PRO „Szkwał” został przekazany ZHP i w 1983 roku przebudowany na jacht, któremu nadano nazwę SY „Zjawa IV”.

Zadania, do jakich kuter był przewidziany, stawiały bardzo wysokie wymagania techniczne dla jego konstrukcji. Kadłub „Zjawy” jest niezwykle mocny i wytrzymały. Wyjątkowo solidny szkielet i grube poszycie powodują, że jacht nie rozwija dużych szybkości, ale gwarantują wysokie bezpieczeństwo na morzu w każdych warunkach. Statek ratowniczy wykazywał się dużą dzielnością: miał pływać głównie w ekstremalnie ciężkich warunkach, wtedy, gdy inne jednostki ratownicze nie mogły już realizować swoich zadań. Mocne dębowe drewno przez lata dawało poczucie bezpieczeństwa w sztormach.

W ramach przebudowy w 1983 roku jednostce zmieniono takielunek, podwyższono maszty, przebudowano wnętrze. Konstrukcja kadłuba pozostała niezmieniona, dzięki czemu Zjawa nadal doskonale spisuje się w ciężkich warunkach.

Po przebudowie, pod harcerską banderą Zjawa zmieniła swą rolę na jacht wyprawowy. Już w pierwszych latach odbyła pierwszy daleki rejs – na Morze Czarne.

Ostatni remont miał miejsce w latach 2013 - 2015. Wymieniono pokład, nadbudówki, zbiorniki, instalację elektryczną, rurociągi. Wymieniony został szandek i część planek. Przebudowano wnętrze tworząc na rufie jedną kabinę 6 osobową i otwierając kambuz na mesę. Ponadto przeprowadzono generalny remont silnika. Jacht wyposażono w agregat, komputer nawigacyjny, dodatkowe pompy zenzowe. Po zakończeniu remontu, w sierpniu 2015 roku, jacht otrzymał klasę oceaniczną i wyruszył w wyprawę dookoła Atlantyku.

Ważniejsze rejsy[edytuj]

Do najsłynniejszych wypraw Zjawy należą:

  • (lata 80. XX wieku) – rejs na Morze Czarne;
  • 2001 – rejs na Spitsbergen (uhonorowany III Nagrodą za Rejs Roku za rok 2001);
  • 2003–2004 – rejs dookoła Ameryki Południowej, z opłynięciem Przylądka Horn i z wizytą na Antarktydzie (uhonorowany III Nagrodą za Rejs Roku za rok 2004);
  • 2005 – rejs do Zatoki Hudsona, z wizytą w Churchill, podczas tego rejsu dokonano pierwszego polskiego lądowania na Ziemi Baffina;
  • w 2012 roku, Roku Władysława Wagnera harcerska załoga symbolicznie dokończyła rejs Zjaw dookoła świata. Władysław Wagner z powodu wojny musiał przerwać swój rejs w Great Yarmouth i chociaż opłynął świat dookoła, to do Polski już nigdy nie wrócił. Ten ostatni, brakujący odcinek z Anglii do Polski przepłynęła „Zjawa IV” (kapitan: Piotr Cichy). Za ten symboliczny rejs jury konkursu na Rejs Roku przyznało Zjawie nagrodę Prezydenta Gdańska „Bursztynową Różę Wiatrów”;
  • 2013 – rejs na północny kraniec Morza Bałtyckiego (kapitan: Piotr Cichy).
  • 2015 – „OnkoRejs”: 31 maja 12 kobiet, które doświadczyły choroby nowotworowej, wyruszyło w rejs do Visby i Kalmaru. 1 czerwca kadłub jachtu rozszczelnił się i zaczął nabierać wody. Załogę uwakuowano, a jacht został odholowany do portu portu we Władysławowie[1]
  • 2015 - Wyprawa OdySea Władka Wagnera Dookoła Atlantyku. Jacht wystartował 15 sierpnia 2015 z Gdyni i udał się przez Kanał Kiloński, Amsterdam, Brest, Lizbonę, Vigo do Maroka, na Maderę i na Wyspy Zielonego Przylądka. Stamtąd rozpoczął przekraczanie Atlantyku i w grudniu 2015 roku wylądował na Barbados. Wyprawa ma na celu upamiętnienie Władysława Wagnera.

Na co dzień w sezonie letnim „Zjawa IV” regularnie pływa w rejsach bałtyckich, głównie harcerskich i stażowo-szkoleniowych, oraz uczestniczy w imprezach typu The Tall Ships’ Races, zlotach Baltic Sail w Gdańsku, czy Zlotach Oldtimerów w Szczecinie.

SY Zjawa IV opuszcza Gdynię

Uwagi

  1. 15 września 2012 roku Odyseja Wagnera została symbolicznie dokończona przez harcerzy zorganizowanych przy Centrum Wychowania Morskiego ZHP. 5 września 2012 roku z Great Yarmouth, gdzie 73 lata temu zakończył swój rejs Władysław Wagner, wypłynął s/y Zjawa IV ze swoim kapitanem Piotrem Cichym. Symboliczną zgodę na odbycie rejsu do Gdyni wyraził Konsul Generalny RP.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]