Zjawa IV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z SY Zjawa IV)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zjawa IV
Ilustracja
s/y Zjawa IV na Zatoce Gdańskiej
Poprzednie nazwy

Szkwał

Bandera

 Polska

Numer na żaglu

POL 11

Znak wywoławczy

SQMS

Port macierzysty

Gdynia

Właściciel

Związek Harcerstwa Polskiego

Armator

Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni

Dane podstawowe
Materiał

drewno

Historia
Stocznia

Djupviks Batvarv w Djupvik, Szwecja

Data budowy

1949/1983

Data wodowania

1950

Dane techniczne
Długość całkowita (L)

18,70 m

Szerokość (B)

5,64 m

Zanurzenie (D)

2,0 m

Masa całkowita

60

Ożaglowanie
Typ ożaglowania

kecz bermudzki

Liczba żagli

5

Powierzchnia ożaglowania

162 m²

Liczba masztów

2

Napęd mechaniczny
Silnik

sześciocylindrowy silnik diesla
PZM Puck „Delfin”

Moc silnika

150

Prędkość maks.

7 w.

Gala flagowa na Zjawie IV w Gdyni

Zjawa IV – polski jacht żaglowy, kecz bermudzki. Dawniej polski kuter ratowniczy o nazwie „Szkwał”. Po wycofaniu ze służby ratowniczej został przekazany ZHP i przebudowany na jacht żaglowy.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa jachtu stanowi nawiązanie do serii „Zjaw” (I, II, III), na których w latach 1932–1939 Władysław Wagner opłynął kulę ziemską. Rejs Wagnera został przerwany z powodu II wojny światowej w Great Yarmouth w Anglii, a w 2012 roku dokończony przez „Zjawę IV”[a].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1949 roku w Szwecji według projektu konstruktora Hjalmara Johanssona zbudowano dla Polskiego Ratownictwa Okrętowego kutry ratownicze „Sztorm” (stocznia Hjalmar Johansons Batvarv w Göteborgu) i „Szkwał” (stocznia Djupviks Batvarv w Djupvik). Kutry miały poszycie dębowe na szkielecie z daglezji (czyli tzw. sosny oregońskiej). Pokład z drewna tekowego. Napęd – dwucylindrowy silnik June-Munktell o mocy 150 KM. Napęd pomocniczy – żagle.

Chrzest statków odbył się w styczniu 1950 roku. Matką chrzestną była Margaret Hansson, a w imieniu Polski kutry odbierał konsul RP w Göteborgu Marian von Börtzell-Szuch. Oba kutry używane były przez Polskie Ratownictwo Okrętowe do 1975 roku („Sztorm” bazował w Helu, „Szkwał” – w Świnoujściu). Po wycofaniu ze służby w PRO „Szkwał” został przekazany ZHP i w 1983 roku przebudowany na jacht, któremu nadano nazwę „Zjawa IV”.

Zadania, do jakich kuter był przewidziany, stawiały bardzo wysokie wymagania techniczne dla jego konstrukcji. Kadłub „Zjawy” jest niezwykle mocny i wytrzymały. Wyjątkowo solidny szkielet i grube poszycie powodują, że jacht nie rozwija dużych szybkości, ale gwarantują wysokie bezpieczeństwo na morzu w każdych warunkach. Statek ratowniczy wykazywał się dużą dzielnością: miał pływać głównie w ekstremalnie ciężkich warunkach, wtedy, gdy inne jednostki ratownicze nie mogły już realizować swoich zadań. Mocne dębowe drewno przez lata dawało poczucie bezpieczeństwa w sztormach.

W ramach przebudowy w 1983 roku jednostce zmieniono takielunek, podwyższono maszty, przebudowano wnętrze. Konstrukcja kadłuba pozostała niezmieniona, dzięki czemu Zjawa nadal doskonale spisuje się w ciężkich warunkach.

Po przebudowie, pod harcerską banderą Zjawa zmieniła swą rolę na jacht wyprawowy. Już w pierwszych latach odbyła pierwszy daleki rejs – na Morze Czarne.

Ostatni remont miał miejsce w latach 2013 - 2015. Wymieniono pokład, nadbudówki, zbiorniki, instalację elektryczną, rurociągi. Wymieniony został szandek i część planek. Przebudowano wnętrze tworząc na rufie jedną kabinę 6 osobową i otwierając kambuz na mesę. Ponadto przeprowadzono generalny remont silnika. Jacht wyposażono w agregat, komputer nawigacyjny, dodatkowe pompy zenzowe. Po zakończeniu remontu, w sierpniu 2015 roku, jacht otrzymał klasę oceaniczną i wyruszył w wyprawę dookoła Atlantyku.

Niektóre wydarzenia z historii jachtu[edytuj | edytuj kod]

  • (lata 80. XX wieku) – rejs na Morze Czarne;
  • 2001 – rejs na Spitsbergen (uhonorowany III Nagrodą za Rejs Roku za rok 2001);
  • 2003–2004 – rejs dookoła Ameryki Południowej, z opłynięciem Przylądka Horn i z wizytą na Antarktydzie (uhonorowany III Nagrodą za Rejs Roku za rok 2004);
  • 2005 – rejs do Zatoki Hudsona, z wizytą w Churchill, podczas tego rejsu dokonano pierwszego polskiego lądowania na Ziemi Baffina;
  • w 2012 roku, Roku Władysława Wagnera harcerska załoga symbolicznie dokończyła rejs Zjaw dookoła świata. Władysław Wagner z powodu wojny musiał przerwać swój rejs w Great Yarmouth i chociaż opłynął świat dookoła, to do Polski już nigdy nie wrócił. Ten ostatni, brakujący odcinek z Anglii do Polski przepłynęła „Zjawa IV” (kapitan: Piotr Cichy). Za ten symboliczny rejs jury konkursu na Rejs Roku przyznało Zjawie nagrodę Prezydenta Gdańska „Bursztynową Różę Wiatrów”;
  • 2013 – rejs na północny kraniec Morza Bałtyckiego (kapitan: Piotr Cichy);
  • 2015 – „OnkoRejs”: 31 maja 12 kobiet, które doświadczyły choroby nowotworowej, wyruszyło w rejs do Visby i Kalmaru. 1 czerwca kadłub jachtu rozszczelnił się i zaczął nabierać wody. Załogę ewakuowano, a jacht został odholowany do portu portu we Władysławowie[1];
  • 2015 – Wyprawa OdySea Władka Wagnera Dookoła Atlantyku. Jacht wystartował 15 sierpnia 2015 z Gdyni i udał się przez Kanał Kiloński, Amsterdam, Brest, Lizbonę, Vigo do Maroka, na Maderę i na Wyspy Zielonego Przylądka. Stamtąd rozpoczął przekraczanie Atlantyku i w grudniu 2015 roku wylądował na Barbados. Wyprawa ma na celu upamiętnienie Władysława Wagnera;
  • 5 grudnia 2016 – Zjawa osiadła na mieliźnie niedaleko półwyspu Falsterbo (wybrzeże Szwecji). Cała załoga została podjęta przez SAR i bezpiecznie przetransportowana na brzeg. 16 grudnia 2016 jacht został wyjęty z wody dźwigiem i przewieziony do duńskiego portu Dragør[2];
  • 27 marca 2017 – Zjawa została przewieziona na pontonie transportowym do Polski, do portu w Darłówku;
  • sierpień 2019 – Związek Harcerstwa Polskiego po sprowadzenia Zjawy IV do Polski w 2017 roku, zakończył w sierpniu 2019 roku procedurę własnościową, co otworzyło drogę do ewentualnego remontu jachtu;
  • 5 marca 2021 – Związek Harcerstwa Polskiego oraz Dom Armatorski POLsail Sp. z o.o., utworzyły nowy podmiot prawny, spółkę Zjawa IV Sp. z o.o. KRS (0000894726). Celem spółki jest przeprowadzenie remontu, a następnie eksploatacja jachtu. Spółka planuje przeprowadzenie niezbędnych prac kadłubowych w Darłowie, a następnie transport jachtu drogą morską do Gdańska, gdzie na przystani POLsail przy Twierdzy Wisłoujście toczyć się będzie dalszy remont. Przewidywany koniec remontu to najwcześniej koniec 2024 roku[3][4].

Na co dzień w sezonie letnim „Zjawa IV” regularnie pływała w rejsach bałtyckich, głównie harcerskich i stażowo-szkoleniowych, oraz uczestniczyła w imprezach typu The Tall Ships’ Races, zlotach Baltic Sail w Gdańsku, czy Zlotach Oldtimerów w Szczecinie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zjawa IV opuszcza Gdynię

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 15 września 2012 roku Odyseja Wagnera została symbolicznie dokończona przez harcerzy zorganizowanych przy Centrum Wychowania Morskiego ZHP. 5 września 2012 roku z Great Yarmouth, gdzie 73 lata temu zakończył swój rejs Władysław Wagner, wypłynął s/y Zjawa IV ze swoim kapitanem Piotrem Cichym. Symboliczną zgodę na odbycie rejsu do Gdyni wyraził Konsul Generalny RP.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]