SZD-43 Orion

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SZD-43 Orion
Ilustracja
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Szybowcowy Zakład Doświadczalny
Konstruktor Jerzy Śmielkiewicz, Tadeusz Łabuć i Jan Knapik
Typ szybowiec
Konstrukcja Górnopłat
Załoga 1
Historia
Data oblotu 30 grudnia 1971
Egzemplarze 2
Liczba wypadków
 • w tym katastrof
1
1
Dane techniczne
Wymiary
Rozpiętość 15 m
Wydłużenie 19,4
Długość 7,31 m
Wysokość 1,6 m
Powierzchnia nośna 11,6 m²
Profil skrzydła FX 61-168 na FX 60-1261
Masa
Własna 215 kg
Użyteczna 140 kg
Startowa 373 (442 z balastem wodnym) kg
Osiągi
Prędkość minimalna 69 km/h
Prędkość dopuszczalna 250 km/h
Prędkość min. opadania 0,60 m/s przy 75 km/h
Doskonałość maks. 40 przy 92 km/h
Współczynnik obciążenia konstrukcji +5,25 / -3,0 g
Dane operacyjne
Użytkownicy
Polska

SZD-43 Orion – polski, jednomiejscowy wysokowyczynowy szybowiec klasy standard zaprojektowany w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W związku z XIII Szybowcowymi Mistrzostwami Świata w Jugosławii w 1972 r. w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej postanowiono opracować nowy szybowiec dla polskiej kadry. Zespół pod kierownictwem inż. Jerzego Śmielkiewicza, Tadeusza Łabucia i Jana Knapika, w oparciu o niektóre rozwiązania konstrukcyjne szybowców Jantar, SZD-32 Foka 5 i SZD-36 Cobra 15 , w ciągu 3 miesięcy opracował projekt nowego szybowca o konstrukcji drewniano-metalowo-laminatowej[1]. Pierwszy prototyp o nr rejestracyjnym SP-2635 został oblatany przez Adama Zientka w dniu 30 grudnia 1971 r., oblot drugiego prototypu (SP-2639) nastąpił cztery miesiące później[2].

Próby w locie oraz zmiany konstrukcyjne zostały ukończone w pierwszym półroczu 1972 r. i szybowce zostały przekazane Aeroklubowi PRL. Jan Wróblewski i Franciszek Kępka, w ramach treningu przed Mistrzostwami Świata, wystartowali na nich w Szybowcowych Mistrzostwach Polski. Szybowce potwierdziły swe doskonałe właściwości lotne, przewyższające SZD-36 Cobra 15.

Na Mistrzostwach Świata w Szybownictwie w Vršacu w Jugosławii Jan Wróblewski zajął pierwsze, a Franciszek Kępka trzecie miejsce w klasie standard[3].

Produkcja seryjna nie została podjęta ze względu na powstanie w tym samym czasie lepszego, w pełni kompozytowego szybowca Jantar.

W okresie późniejszym szybowce były użytkowane przez Aeroklub PRL. Egzemplarz SP-2639 uległ katastrofie i był eksponowany jako pomnik w Lesznie. Egzemplarz SP-2635 przekazano do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie[4].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Skrzydło dwudzielne, o obrysie trapezowym. Konstrukcja półskorupowa, dźwigarowa z pokryciem sklejkowym formowanym w betonowym foremniku negatywowym, z pokryciem zewnętrznym z laminatu epoksydowego. Lotki laminatowe, bezszczelinowe. Hamulce aerodynamiczne laminatowe, na górnej i dolnej powierzchni skrzydła. W przedniej przykadłubowej części kesonu umieszczono laminatowe zbiorniki na balast wodny o łącznej pojemności 70 litrów[5].

Kadłub kijankowy - przednia część o konstrukcji drewnianej z pokryciem z laminatu epoksydowego, w części zaskrzydłowej bezwręgowa rura duralowa z metalowym statecznikiem kierunku. Zaczep holowniczy zabudowany w okolicach sterownicy. Kabina zakryta.

Usterzenie w układzie T. Stery kierunku i wysokości laminatowe. Ster wysokości dwuczęściowy.

Podwozie jednotorowe, główne chowane w locie, z tyłu małe kółko z pełnej gumy.

Szybowiec był przystosowany do zabudowy aparatury tlenowej SAT-5 oraz radiostacji RS-3A.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Janusz Babiejczuk, Jerzy Grzegorzewski: Polski przemysł lotniczy 1945-1973. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974, s. 128-129. (pol.)
  2. Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, ​ISBN 978-83-932826-0-9​, s. 142
  3. 13 Szybowcowe Mistrzostwa Świata, Vršac, Jugosławia 1972 (pol.). [dostęp 2018-06-04].
  4. Szybowiec SZD-43 Orion (pol.). [dostęp 2018-06-04].
  5. SZD-43 "Orion", 1971 (pol.). [dostęp 2018-06-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Knapik Jan, Kublańca Jerzy, Szybowiec wysokowyczynowy SZD-43 Orion, Technika Lotnicza i Astronautyczna nr 7/1973,
  • Babiejczuk Janusz, Grzegorzewski Jerzy, Polski przemysł lotniczy 1945-1973, Wydawnictwo MON, Warszawa, 1974

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]