Sadziec konopiasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sadziec konopiasty
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

astrowce

Rodzina

astrowate

Podrodzina

Asteroideae

Rodzaj

sadziec

Gatunek

sadziec konopiasty

Nazwa systematyczna
Eupatorium cannabinum L.
Sp. Pl. 2:838, 1753

Sadziec konopiasty[3][4] (Eupatorium cannabinum L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae Dum.). Znany też jako sadziec konopnica[4]. Rośnie dziko na dużej części Azji, w całej niemal Europie oraz w Algierii i Maroku[5]. W Polsce dość pospolity gatunek rodzimy.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Prosta, wzniesiona, bruzdowana, wysokości 50-170 cm, górą krótko owłosiona.
Liście
Naprzeciwległe, dłoniasto trójdzielne, odcinki lancetowate, długości 5-15 cm, szerokości 1-4 cm, zaostrzone, nieregularnie, ostro ząbkowane, dolne krótkoogonkowe, górne niekiedy siedzące.
Kwiaty
Obupłciowe, rurkowate, cylindryczne, drobne, długości 5-6 mm, szerokości 1,5-2,5 mm, zebrane w 3-7 kwiatowe koszyczki, tworzące gęste baldachogrona. Listki okrywy koszyczka w dwóch lub trzech szeregach, dachówkowato ustawione, błoniasto owłosione, wewnętrzne lancetowate, zewnętrzne jajowato, delikatnie orzęsione. Słupek z podługowatą zalążnią, szyjka głęboko rozwidlona. Korona kwiatu brudnoróżowa, czasem biała, dość głęboka, z pięcioma lejkowatymi ząbkami. Kielich w postaci puchu (pappus), długości 3-5 mm, włoski ustawione w jednym szeregu.
Owoce
Niełupka barwy czerwonobrunatnej, długości 2-3 mm, szerokości 0,5-1 mm.
Pokrój kwitnących roślin
Owoce
Kwiatostany odmiany ozdobnej

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do września. Nasiona są rozsiewane przez wiatr (anemochoria). Siedlisko: rośnie nad brzegami wód i rowów, na wilgotnych łąkach oraz na skrajach wilgotnych lasów, w zaroślach i zrębach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla zespołu (Ass.) Calystegio-Eupatorietum i wyróżniający dla związku (All.) Atropion belladonnae[6]. Liczba chromosomów 2n = 20.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się dwa podgatunki:

  • Eupatorium cannabinum L. subsp. cannabinum
  • Eupatorium cannabinum L. subsp. corsicum (Req. ex Loisel.) P.Fourn.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na ładne kwiatostany bywa uprawiany jako rośliny ozdobne. Oprócz formy typowej uprawiane są wyhodowane przez ogrodników bardziej ozdobne kultywary. Jest odporny na mróz (strefy mrozoodporności 5-9)[7]. Wymaga żyznej i przepuszczalnej gleby oraz słonecznego stanowiska. Rozmnaża się z sadzonek wytwarzanych latem, przez wysiew nasion wiosna lub przez podział jesienią. Po przekwitnięciu obcina się kwiatostany.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. a b Jakub Mowszowicz: Pospolite rośliny naczyniowe Polski. Wyd. czwarte. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 480. ISBN 83-01-00129-1.
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-29].
  6. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  7. Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski: Rośliny wodne i bagienne. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007. ISBN 978-83-7073-248-6.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.