Salmopol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Szczyrku Salmopol
Część miasta Szczyrku
Ilustracja
Kościół ewangelicki
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat bielski
Miasto Szczyrk
W granicach Szczyrku 1927
SIMC 0926424
Tablice rejestracyjne SBI
Położenie na mapie Szczyrku
Mapa lokalizacyjna Szczyrku
Salmopol
Salmopol
Położenie na mapie powiatu bielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bielskiego
Salmopol
Salmopol
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Salmopol
Salmopol
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Salmopol
Salmopol
Ziemia49°40′50″N 18°57′55″E/49,680583 18,965361
Portal Portal Polska

Salmopol – cześć miasta Szczyrk, leżąca w wąskiej dolinie źródłowego potoku Żylicy, najwyżej położonymi domostwami sięgająca na grzbiety w otoczeniu Przełęczy Salmopolskiej.

Nazwę Salmopol zanotowano po raz pierwszy w 1688 r. Określano nią wówczas nową wieś założoną w górskim ustroniu na terenie ówczesnego tzw. państwa żywieckiego (a więc już na terenie Rzeczypospolitej) przez osadników wyznania luterańskiego, którzy w okresie kontrreformacji zbiegli z terenu Księstwa Cieszyńskiego przed prześladowaniami religijnymi.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w 33 budynkach w Salmopolu mieszkało 169 osób, z czego wszyscy byli polskojęzyczni, 50 (29,6%) było katolikami a 119 (70,4%) innych wyznań[1] (tu praktycznie: ewangelikami).

Tak pisał o Salmopolu w przewodniku po Beskidach Kazimierz Sosnowski na początku XX w.:

Quote-alpha.png
Mimo najcięższych warunków bytu gmina to jednak wzorowa; nędza i niechlujstwo są tu nieznane, moralność, oświata i pracowitość stoją wysoko. Chaty pouczepiane po zboczach, skrawki pól w braku koni orzą ludzie sami, żniwa w późnej jesieni. W środku wioski stylowa szkoła drewniana, służąca zarazem za kościół ewangelicki.

Szkoła owa, wzniesiona w 1897 r., była jedyną w tym czasie polską szkołą ewangelicką w Galicji posiadającą prawa szkoły publicznej.

W 1927 r. gminę Salmopol włączono do Szczyrku. Jej szybki rozwój rozpoczął się z końcem lat 60. XX w., kiedy to oddano do użytku nową drogę ze Szczyrku przez Przełęcz Salmopolską do Wisły (obecnie jest to droga wojewódzka nr 942), a następnie uruchomiono kilka wyciągów narciarskich (z Soliska na Polanę Pośrednie i pod samą Przełęczą Salmopolską).

Salmopol posiada komunikację autobusową z Bielskiem-Białą przez centrum Szczyrku. Autobusy PKS z Bielska-Białej jadące w kierunku Salmopola mają tablice Szczyrk-Salmopol, lecz ich ostatnim przystankiem na trasie jest de facto parking przy dolnej stacji wyciągów narciarskich w Szczyrku-Solisku. Dalej w kierunku Przełęczy Salmopolskiej obecnie kursują autobusy przewoźników prywatnych. Niegdyś również autobusy PKS, kurs Szczyrk-Salmopol, jeździły przez Szczyrk-Solisko dalej w kierunku przełęczy, lecz ich trasę skrócono.

Przez Salmopol biegnie znakowany żółtym kolorem szlak turystyczny ze Szczyrku Soliska na Przełęcz Salmopolską. W budynku dawnej szkoły przed II wojną światową istniała stacja turystyczna Beskidenverein[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XII. Galizien. Wien: 1907.
  2. Tomasz Biesik: Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Mały i Beskid Śląski. Bielsko-Biała: Wyd. „Logos” Agnieszka Korzec-Biesik, 2013, s. 181–18243. ISBN 978-83-925599-3-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]