Salut 7

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Salut 7
Salyut 7 and Cosmos 1686 drawing.png
Szkic stacji kosmicznej Salut 7 (z prawej) z przycumowanym statkiem Kosmos 1686
Inne nazwy DOS 6
Indeks COSPAR 1982-033A
Zaangażowani  ZSRR
Rakieta nośna Proton K
Miejsce startu Bajkonur, Kazachska SRR
Orbita (docelowa, początkowa)
Perygeum 219 km
Apogeum 278 km
Okres obiegu 89,2 min
Nachylenie 51,6°
Czas trwania
Początek misji 19 kwietnia 1982 (19:45 UTC)
Powrót do atmosfery 7 lutego 1991
Wymiary
Wymiary długość 14,4 m, rozpiętość paneli słonecznych 17,0 m[1]
Masa całkowita z paliwem 19 824 kg,
bez paliwa 18 624[1] kg

Salut 7 (DOS 6) – ostatnia załogowa stacja kosmiczna wysłana na orbitę w ramach programu Salut. Żywotność Saluta 6 trwała znacznie dłużej niż oczekiwali konstruktorzy bazy i znacznie wcześniej przygotowali następcę - Saluta 7[2].

Misja[edytuj | edytuj kod]

Wkrótce po zakończeniu wypraw do bazy satelitarnej Salut 6, ale jeszcze przed zakończeniem jej istnienia, na orbitę została wprowadzona baza satelitarna Salut 7. Jej budowa i wyposażenie były podobne do Saluta 6. Stacja wystartowała z Ziemi 19 kwietnia 1982 roku. Początkowe parametry charakteryzujące jej orbitę to: perygeum 219 km, apogeum 278 km, nachylenie orbity 51,6° i okres obiegu 89,2 min.

  • 14 maja 1982 na pokładzie zameldowała się pierwsza załoga podstawowa – Anatolij Bieriezowoj i Walentin Lebiediew. Kosmonauci spędzili w kosmosie 211 dni ustanawiając nowy rekord. W czasie swej misji podejmowali dwie załogi odwiedzające. Przyjęli także cztery statki towarowe i w dniu 30 sierpnia 1982 odbyli spacer kosmiczny. Powrócili na Ziemię 10 grudnia 1982[2].
  • 28 czerwca 1983 na pokładzie Saluta melduje się druga załoga podstawowa – Władimir Lachow i A. Aleksandrow. Ich misja trwała 150 dni i nie byli odwiedzani przez inne załogi. Start Sojuza T-10-1 nie powiódł się i Lachow i Aleksandrow pozostali na stacji dłużej, by wykonać prace zaplanowane dla całej czwórki. Najważniejszą z nich było założenie dodatkowych baterii słonecznych po obu stronach jednej z płaszczyzn. Dokonali tego w czasie dwóch spacerów. Oprócz Kosmosa 1443 rozładowali jeszcze dwa Progressy i 23 listopada powrócili w swoim statku na Ziemię (wymiana statku nie była konieczna, bowiem Sojuz-T miał znacznie dłuższy „okres służby” niż Sojuz)[2].
  • 9 lutego 1984 Sojuz T-10 dostarcza na pokład Saluta 7 trzecią podstawową załogę w składzie Leonid Kizim, Władimir Sołowjow i lekarz Oleg Atkow. Pracowali do 2 października 1984 roku, spędzając w kosmosie bez mała 237 dni. W trakcie rekordowej misji przyjęli cztery statki towarowe oraz dwie załogi odwiedzające. Najważniejsze osiągnięcia trzeciej załogi to prace wykonane w otwartej przestrzeni kosmicznej. Wymienili nieszczelny węzeł w układzie paliwowym oraz założyli dodatkowe baterie słoneczne[2].
  • Czwarta załoga melduje się na pokładzie 8 czerwca 1985 roku z zadaniem naprawy stacji. 7 marca 1985 zanikł kontakt radiowy z Salutem, tym samym Ziemia utraciła kontrole nad stacją. 16 czerwca udało się usunąć awarię i kosmonauci Władimir Dżanibekow i Wiktor Sawinych stali się czwartą załogą podstawową. Przyjęli dwa statki towarowe – Progres 24 i Kosmos 1669. W czasie spaceru kosmicznego założyli dodatkowe baterie słoneczne[2].
  • Ostatnia stała załoga przybywa na pokład stacji kosmicznej 18 września 1985 roku. Misja Wasjutina, Sawinycha i Wołkowa nie trwa jednak długo. Z powodu choroby dowódcy załogi kosmonauci powrócili już 21 listopada 1985 po 65 dniach lotu (Sawinych spędził na pokładzie w sumie 168 dni)[2].

Budowa stacji[edytuj | edytuj kod]

W konstrukcji bazy wprowadzono kolejne ulepszenia. Najważniejsze z nich to:

  1. zastosowanie w konstrukcji węzła cumowniczego elementów frezowanych zamiast spawanych
  2. zainstalowanie diafragram i zasłon na iluminatorach (dla zmniejszenia erozji ich zewnętrznych powierzchni)
  3. ulepszenie foteli roboczych
  4. zainstalowanie na zewnątrz luków wyjściowych uchwytów, poręczy i uchwytów po zewnętrznej stronie stacji
  5. zainstalowanie na płytach z fotoogniwami słonecznymi uchwytów umożliwiających zamontowanie dodatkowych sekcji baterii słonecznych.

Ulepszono urządzenia bazy, w tym skafandry. Pozwoliło to przedłużyć czas pobytu w otwartej przestrzeni kosmicznej z 3,5 do 5 godzin i ułatwiło wykonywanie prac na zewnątrz bazy. W stacji zainstalowano system precyzyjnej nawigacji Delta i system ostrzegania przeciwpożarowego Signal-B. Zwiększono wyposażenie naukowe: dodano piece Kristałł, Magma F i Korund, przeznaczone do doświadczeń z topieniem i uzyskiwaniem ultraczystych kryształów. Na pokładzie zainstalowano francuski aparat fotograficzny Piramig.

Loty stałych załóg[edytuj | edytuj kod]

Loty załóg odwiedzających[edytuj | edytuj kod]

Loty statków bezzałogowych[edytuj | edytuj kod]

  • Progress 13 – start 23 maja 1982, połączenie z Salutem od 25 maja do 4 czerwca; 6 czerwca 1982 likwidacja w atmosferze,
  • Progress 14 – start 10 lipca 1982, połączenie z bazą od 12 lipca do 11 sierpnia; 13 sierpnia 1982 likwidacja,
  • Progress 15 – start 18 września 1982, przyłączenie do stacji 20 września, rozładunek do 14 października, likwidacja 16 października 1982
  • Progress 16 – start 31 października 1982, połączenie od 2 listopada do 13 grudnia, 14 grudnia zniszczenie w atmosferze
  • Kosmos 1443 (TKS-3) – start 2 marca 1983, cumowanie 10 marca. 14 sierpnia nastąpiło odłączenie od stacji, a 23 sierpnia 1983 jego lądownik powrócił na Ziemię z 350 kg ładunku.
  • Progress 17 – start 17 sierpnia 1983, połączenie z Salutem 19 sierpnia, wspólny lot do 17 września, 18 września 1983 likwidacja
  • Progress 18 – start 20 października 1983, połączenie od 22 października do 13 listopada, 16 listopada wtargnięcie do atmosfery i likwidacja
  • Progress 19 – start 21 lutego 1984, cumowanie do bazy 23 lutego. W dniu 25 i 26 lutego wykorzystany do podniesienia wysokości lotu Saluta 7 do wartości 305/327 km; odłączenie 31 marca i likwidacja 1 kwietnia 1984 roku,
  • Progress 20 – start 20 kwietnia 1984, lot z bazą do 6 maja. Korzystając z silników statku wykonano kolejną korektę parametrów orbity Saluta,
  • Progress 21 – start 8 maja 1984, odłączony 26 maja 1984 r.
  • Progress 22 – start 28 maja 1984, 30 maja połączenie z bazą i wspólny lot do 15 lipca. W tym czasie trzykrotnie wykorzystany do podniesienia Saluta na pułap 318/358 km. Po raz pierwszy odłączenie nastąpiło za pomocą sprężyn. Zanieczyszczanie spalinami powierzchni baterii słonecznych powodowało zmniejszenie ilości wytwarzanej energii elektrycznej,
  • Progress 23 – start 14 sierpnia 1984, połączenie z bazą od 16 do 26 sierpnia, kolejna korekta parametrów orbity do wartości 351/387 km, zniszczenie 28 sierpnia 1984
  • Progress 24 – start 21 czerwca 1985, 23 czerwca połączenie. W składzie kompleksu pozostał do 15 lipca 1985. Progress dostarczył dodatkowe panele z bateriami słonecznymi, które kosmonauci Władimir Dżanibekow i Wiktor Sawinych 2 sierpnia 1985 roku zamontowali na zewnątrz bazy satelitarnej na ostatniej, najtrudniej dostępnej płaszczyźnie.
  • Kosmos 1669 (zmodyfikowana wersja Progressa) – start 20 lipca 1985, 21 lipca przyłączony do Saluta od strony części przejściowej. Statek dostarczył nowe skafandry w których kosmonauci pracowali 2 sierpnia 1985. W dniu 28 sierpnia 1985 roku silnik rakietowy satelity został wykorzystany do przeprowadzenia korekty wysokości orbity. Następnego dnia odłączony i skierowany w dolne warstwy atmosfery.
  • Kosmos 1686 (TKS-4) – start 27 września 1985 , przyłączenie do bazy 2 października od strony przejściowej. Po raz pierwszy cumowanie dokonano w obecności załogi. Lądownik tym razem nie był przeznaczony do powrotu na Ziemię, urządzono w nim stanowisko pracy kosmonauty-badacza. Kosmos 1686 dostarczył do stacji 5 ton ładunku (w tym 500 kg żywności i 500 kg wody), a w swych zbiornikach miał 3 tony paliwa. W dniach 19-22 sierpnia 1986 wykorzystany do podniesienia wysokości orbity do 492/474 km, (okres obiegu - 94 minuty)[1]Był to prototyp dużego wojskowego załogowego statku kosmicznego, który miał być wykorzystywany jako statek dostawczy do wojskowej bazy satelitarnej typu Ałmaz.

Koniec misji[edytuj | edytuj kod]

Wysokość orbity w wyniku znacznie wyższej niż oczekiwano aktywności słonecznej uległa szybszemu niż to zakładano obniżeniu[1]. Opuszczona baza satelitarna wraz z przycumowanym statkiem Kosmos 1686 weszła w dolne warstwy atmosfery 7 lutego 1991 o 03:25 UTC i uległa zniszczeniu nad Ameryką Południową; część odłamków spadła na powierzchnię Ziemi na terenie Argentyny i Chile[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Mark Wade: Salyut 7 (ang.). Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2013-09-20].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Jacek Kruk. Epopeja Salutów. „Astronautyka”. 148 (6), s. 5-10, 1986. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. ISSN 0004-623X. 
  3. Robert Christy: Annual Diaries: Events of 1991 (ang.). Zarya. [dostęp 2013-09-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]