Sambar sundajski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sambar sundajski
Rusa timorensis[1]
(Blainville, 1822)
Sambar sundajski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Podrodzina jelenie
Rodzaj sambar
Gatunek sambar sundajski
Synonimy
  • Cervus timorensis Blainville, 1822
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Sambar sundajski (Rusa timorensis) – gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych (Cervidae)[3].

Występowanie[edytuj]

Naturalnie występuje w Indonezji (Bali i Jawa). W wyniku introdukcji pojawia się także w Australii, Brazylii, Malezji, Nowej Kaledonii, Papui-Nowej Gwinei, Reunion, Timorze Wschodnim i Tajlandii[4].

Charakterystyka ogólna[edytuj]

Podstawowe dane[5][edytuj]

Długość ciała Wysokość w kłębie Długość ogona Masa ciała Dojrzałość płciowa Ciąża Liczba młodych
w miocie
Długość życia
140–185 cm 83–110 cm ok. 20 cm 50–115 kg ok. 1,5-2
roku życia
8 miesięcy 1-2 poniżej 20 lat

Morfologia[edytuj]

Sambar sundajski posiada poroże, które ma do 110 cm z licznymi rozgałęzieniami oraz uperlonymi łodygami. Wyróżnia się obszerna okrywą włosową. Cechą charakterystyczną tego gatunku są spore uszy i jasne kępki włosów nad oczami. W przeciwieństwie do innych jeleniowatych nie trzyma podniesionego ogona podczas ucieczki. W porównaniu z innymi jeleniowatymi młode nie mają jasnych plamek na ciele[5].

Rozród[edytuj]

Osobniki tego gatunku uzyskują dojrzałość płciową po koło 1,5-2 latach życia. W zależności od miejsca różnie wygląda okres godowy. W Australii trwa cały rok, ale momentem szczytowym jest czerwiec- sierpień[4]. Na Bali czasem o nasilonych godach są czerwiec-sierpień, a na Jawie lipiec-sierpień.  Ciąża trwa 8 miesięcy, w miocie zazwyczaj 1–2 młode[5].  Cyklicznie prowadzone pomiary dowiodły, że przed rozrodem w ciele samca odkłada się tkanka tłuszczowa, którą traci podczas i po okresie godowym, zaś samica utrzymuje dodatkową tkankę tłuszczową aż do laktacji[6].   Samiec aby zaimponować samicy i odstraszyć konkurentów przystraja swoje poroże trawą i gałęziami[5].

Pożywienie[edytuj]

Rusa timorensis żywi się głównie trawami, ale także krzewami, korzeniami bylin i ziołami[7]. Rzadko kiedy pije wodę, gdyż dzięki spożywanym roślinom jest dobrze nawodniony[5].

Choroby[edytuj]

Badania prowadzone w Narodowym Parku Królewskim w Sutherland Shire obok Sydney w Australii dowiodły, że jedynymi pasożytami zewnętrznymi sambara sundajskiego są kleszcze. Morfologia wykazała słabą odporność na choroby takie jak gorączka Q, gorączka efemeryczna, krętkowice czy wirusa akabane[6].

 Wpływ na gospodarkę i znaczenie dla ochrony środowiska[edytuj]

Rusa timorensis ze względu na fakt, iż jest roślinożerny przyczynia się do znacznej defoliacji roślin, a niekiedy nawet do poważnych zniszczeń powodujących obumarcie rośliny[8]. Działa niekorzystnie na uprawy zjadając plony i rozsiewając chwasty[9]. Sambar sundajski jest cennym obiektem dla gospodarki ze względu na mięso i skóry używane do rękodzieła. Jest także surowcem produktów medycznych. Jest to gatunek bardzo bliski znalezieniu się na liście zagrożonych. W Indonezji objęty ochroną[4].

 Podgatunki[10][edytuj]

1. Rusa timorensis djonga Van Bemmel, 1949
2. Rusa timorensis floresiensis Heude, 1896
3. Rusa timorensis macassaricus Heude, 1896
4. Rusa timorensis moluccensis Quoy and Gaimard, 1830
5. Rusa timorensis renschi Sody, 1932
6. Rusa timorensis russa Müller and Schlegel, 1845
7. Rusa timorensis timorensis Blainville, 1822

 Aktualny kierunek badań naukowych[edytuj]

Najnowsze badania nad Rusa timorensis odnoszą się do spermy. Pobrane w okresie godowym kwiecień-lipiec 2012 i kwiecień- czerwiec 2013 próbki spermy przedstawicieli tego gatunku zbadano pod skaningowym mikroskopem elektronowym. Pomimo odmiennych okresów płodnych nie wyróżniono różnic w rozmiarze, kształcie i strukturze powierzchni plemników różnych samców[11].

Przypisy

  1. Rusa timorensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Hedges, S., Duckworth, J.W., Timmins, R., Semiadi, G. & Dryden, G. 2015. Rusa timorensis. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-09-06]
  3. KomosińskaK. H. KomosińskaK., PodsiadłoP. E. PodsiadłoP., Ssaki kopytne., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.
  4. a b c Rusa timorensis (Javan Deer, Javan Rusa, Rusa, Rusa Deer, Sunda Sambar, Timor Deer), www.iucnredlist.org [dostęp 2017-03-23].
  5. a b c d e Rusa, Sunda sambar, www.ultimateungulate.com [dostęp 2017-03-23].
  6. a b Moriarty A.M.A. J. Moriarty A.M.A., Ecology and Environmental Impact of Javan Rusa Deer (Cervus timorensis russa) in the Royal National Park., 2004.
  7. Bentley, An introduction to deer in Australia: with special reference to Victoria., Melbourne: Hawthorn Press, 1979.
  8. KeithK. D. KeithK., PellowP. B. PellowP., Effects of Javan rusa deer (Cervus timorensis) on native plant species in the Jibbon-Bundeena Area, Royal National Park, New South Wales, 2005.
  9. WodzickiW. K. WodzickiW., Introduced Mammals of New Zeland., New Zeland: Wellington, 1950.
  10. ITIS Standard Report Page: Rusa timorensis, www.itis.gov [dostęp 2017-03-22].
  11. Azlan C.A.C. A. Azlan C.A.C., Jaji A.J.A. Z. Jaji A.J.A., Jesse F. F.J.F.F. A. Jesse F. F.J.F.F., Khumran A.K.A. M. Khumran A.K.A., Mahre M.M.M. B. Mahre M.M.M., RosninaR. Y. RosninaR., WahidW. H. WahidW. i inni, Sperm attributes and morphology on Rusa timorensis: Light and scanning electron microscopy., „Animal Reproduction Science”, 148, 2014, s. 245–250.

Bibliografia[edytuj]

  1. Azlan C. A., Jaji A. Z., Jesse F. F. A., Khumran A. M., Mahre M. B., Rosnina Y., Wahid H., 2014. Sperm attributes and morphology on Rusa timorensis: Light and scanning electron microscopy. Animal Reproduction Science. 148: 245-250
  2. Bentley, 1979. An introduction to deer in Australia: with special reference to Victoria. Second edition. Hawthorn Press, Melbourne.
  3. Dryden G., Duckworth J. W., Hedges S., Priyono A., Semiadi G., Timmins R. J., 2015. Rusa timorensis. IUCN Red List of Threatened Species.
  4. Huffman B., 1999. Sunda Sambar, Rusa deer. http://www.ultimateungulate.com/Artiodactyla/Rusa_timorensis.html
  5. ITIS, 2016. https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=898214#null
  6. Keith D., Pellow B., 2005. Effects of Javan rusa deer (Cervus timorensis) on native plant species in the Jibbon-Bundeena Area, Royal National Park, New South Wales. University of Wollongong Australia.
  7. Komosińska H., Podsiadło E., 2002. Ssaki kopytne. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  8. Moriarty A. J., 2004. Ecology and Environmental Impact of Javan Rusa Deer (Cervus timorensis russa) in the Royal National Park. College of Science Technology and Environment School of Science Food and Horticulture University of Western Sydney.
  9. Wodzicki K., 1950. Introduced Mammals of New Zeland. Wellington, New Zeland. Department of Scientific and Industrial Research.