Sambor (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sambor
Самбір
Ilustracja
Widok z ratusza na centrum miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Burmistrz Jurij Hamar
Powierzchnia 24 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

35 002
1458 os./km²
Nr kierunkowy +380-3236
Kod pocztowy 81412
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Sambor
Sambor
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sambor
Sambor
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Sambor
Sambor
Ziemia 49°27′N 22°57′E/49,450000 22,950000
Portal Portal Ukraina
Galeria: zabytki Sambora
Ratusz
Rynek, pocztówka, 1901 r.
Ratusz
Uniwersytet
Kolegium Misjonarzy
Kościół św. Stanisława
Kościół św. Jana Chrzciciela
Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy
Gmach dawnej C.K. dyrekcji skarbu

Sambor (ukr. Самбір, Sambir; węg. Szambor; ros. Самбор) – miasto na Ukrainie, nad rzeką Dniestr, w obwodzie lwowskim, w rejonie samborskim. Według spisu powszechnego z roku 2001 w mieście żyło 36 200 ludzi, w tym 900 Rosjan i 1200 Polaków.

Historia[edytuj kod]

W dokumentach pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1241 r. W 1390 roku miasto założył na prawie magdeburskim wojewoda krakowski Spytko z Melsztyna, właściciel m.in. samborszczyzny. Od XV w. aż do rozbiorów, Sambor był miejscem, w którym zbierały się szlacheckie sądy grodzkie[1]. W latach 30. XVI w. wykupione przez królową Bonę. W 1604 w pałacu wojewody Jerzego Mniszcha przebywał car Dymitr Samozwaniec I, który poślubił jego córkę Marynę Mniszech. Stąd 28 września 1604 wyruszyła jego wyprawa na Moskwę.

Jako powiat Sambor był jednostką administracyjną w okresie I Rzeczypospolitej. Od 1772 w zaborze austriackim. Od 1919 do 1939 polskie miasto powiatowe w II RP. W 1872 r. przez Sambor przechodzi linia kolejowa z Chyrowa do Stryja. W 1903 r. Sambor otrzymuje połączenie kolejowe ze Lwowem, a w 1905 r. z Użhorodem.

W lecie 1941 roku z powodu przepełnienia lwowskich Brygidek NKWD skierowało do Sambora dużą liczbę aresztowanych. Byli oni przesłuchiwani i torturowani przez samborskie NKWD. W dniu wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej 22 czerwca 1941 roku zaprzestano przesłuchań i oprawcy z NKWD przystąpili do likwidacji więźniów. Wieczorem zamordowano około 300 więzionych. Tylko dzięki szybkiemu tempu posuwania się wojsk niemieckich i słowackich enkawudyści nie dokończyli swojego planu całkowitej likwidacji więźniów w Samborze. Po ucieczce strażników części więźniów udało się wyłamać drzwi i opuścić cele.

Według innej relacji, w Samborze, tuż po wybuchu niemiecko-sowieckiego konfliktu, NKWD również zaczęło rozstrzeliwać więźniów. Początkowo mordowano ich małymi grupkami, aby następnie, nocą z 24 na 25 czerwca, wyprowadzić na dziedziniec więzienia duża grupę i zmasakrować ogniem karabinów maszynowych i granatami. Jeden z więźniów wydostał się z masakry i krzykiem zaalarmował pozostałych. Ci uwolnili się z cel i, korzystając z ucieczki części enkawudzistów, podjęli próbę wydostania się poza więzienie. Ostrzeliwani przez pozostałych jeszcze strażników, zdołali jednak rozbić bramę główną i zbiec. Świadkowie polscy podają przeważnie liczbę ponad pięciuset ofiar, znalezionych w samym więzieniu, oraz sto szesnaście zwłok w wykopach nad Dniestrem. Ta ostatnia liczba została potwierdzona w wyniku przeprowadzonej ekshumacji. Akcją mordowania więźniów kierować mieli: sowiecki prokurator Stupakow i naczelnik więzienia Milczenko[2]. Tablica upamiętnia 116 ofiar[3].

Szybka Grupa (Rýchla Skupina) zmechanizowanych wojsk słowackich, która poruszała się za nacierającymi jednostkami niemieckimi dotarła w okolice Sambora. 2 lipca 1941 połączyła się z dowództwem armii słowackiej, które przeniosło się do Sambora. Właśnie w Samborze dowództwo armii decydowało o dalszych działaniach Słowaków w wojnie niemiecko-sowieckiej. Pod okupacją niemiecką wymordowano miejscowych Żydów. Sambor 7 sierpnia 1944 r. został zdobyty przez wojska radzieckie 1 Frontu Ukraińskiego[4] oraz przez 11 Karpacką Dywizję Piechoty AK w ramach Akcji Burza.

20 listopada 2011 w dzień świąteczny w Samborze odsłonięto pomnik Stepana Bandery. Poświęciło go jedenastu kapłanów z miejscowych cerkwi, stanął na placu Pamięci obok ulicy Stepana Bandery z inicjatywy Samborskiej Rady Miejskiej, Samborskiej Rady Rejonowej, Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów (KUN) oraz mera (burmistrza) Sambora Tarasa Kopylaka[5].

W Samborze działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej[6], Dom Polski oraz Szkoła Języka Polskiego im. Jana Pawła II.

W dniu 25 października 2015 r. odbyły się wybory na nowego burmistrza, a został nim Юрій Гамар.

Zabytki[edytuj kod]

Osoby związane z Samborem[edytuj kod]

Honorowi obywatele
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Samborem.

Miasta partnerskie[edytuj kod]

Zobacz też[edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj kod]