Samnorsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Samnorsk (wspólny norweski) – dawny, nigdy niezrealizowany[1] eksperyment integracji dwóch odmian języka: bokmål i nynorsk w ich formie pisanej. Był elementem polityki językowej rządu w latach 50–60 XX w. Celem było osiągnięcie jednej standardowej odmiany języka norweskiego z dwóch obowiązujących odmian. Ostatecznie pomysł zarzucono w 2002[2].

Początki[edytuj | edytuj kod]

Bjørnstjerne Bjørnson, założyciel Riksmålsforbundet

Zasadniczy czas przeprowadzenia tego eksperymentu to lata 1915–1964[1]. Eksperyment był przede wszystkim próbą uspokojenia sytuacji, w której dwie odmiany języka, obie zrozumiałe dla Norwegów, walczyły o uprzywilejowaną pozycję[1]. W latach 1916–1926 działała organizacja "Østlandsk reisning" opowiadająca się za stworzeniem Samnorsk przy użyciu dialektów z południowego wschodu kraju[3]. Reforma ortograficzna z roku 1917 była również krokiem w stronę stworzenia jednej ogólnonorweskiej odmiany; sankcjonując oba standardy stworzono opcjonalne formy słowne w obu odmianach[1]. Jednak reformę kontestowali użytkownicy wersji bokmål, twierdząc, że zbytnio uproszczono pisownię i odrzucili poprawki mające na celu unifikację języka. Kolejna reforma, w roku 1938, przeprowadzona przez będącą u władzy partię labourzystowską, również była przeprowadzona w duchu powstania zunifikowanej odmiany Samnorsk. Istotą tej reformy była znaczne zredukowanie wpływów językowych klas wyższych, co dawało dobry punkt wyjściowy do unifikacji[3]. Po raz kolejny pokrzywdzeni poczuli się użytkownicy wersji bokmål, którzy już nie mogli polegać na wersji mówionej języka przy próbie jego zapisu[1].

Lata powojenne[edytuj | edytuj kod]

Podział językowy Norwegii

W okresie powojennym doszło do kolejnego rozwarstwienia w odmianie bokmål; powstały trzy formy: konserwatywna, umiarkowana (używana głównie przez klasę robotniczą) i radykalna, dość zbliżona do standardu nynorsk[1]. Próby powojenne zostały odrzucone przez społeczeństwo norweskie, w roku 1951 zorganizowano akcję rodzicielską przeciw Samnorsk (Die Foreldreaksjonen mot samnorsk) zorganizowaną przez Riksmålforbundet. Odbyła się ona w Oslo, choć uzyskała poparcie z całego kraju. Zebrano ok. 500 000 podpisów przeciw unifikacji języka. Poprawiano pisownię w podręcznikach szkolnych. Krytyką został obrzucony Komitet Języka Norweskiego, który powstał w roku 1952 a miał za zadanie przygotować nowy standard podręczników szkolnych w duchu unifikacji pisowni i zastosowaniu "form pośrednich", ani konserwatywnych ani radykalnych[1]. Konserwatywna prawica, mając poparcie użytkowników bokmålu próbowała wykorzystać potknięcie polityki Samnorsk, prowadzonej przez lewicę, do odsunięcia u władzy labourzystów.

Schyłek reformy[edytuj | edytuj kod]

W latach 60. XX w. przeważała koncepcja "pokoju językowego", polegająca raczej na unikaniu awantur niż budowie jednego wspólnego języka[1]. W roku 1972 powstała istniejąca do dziś Rada Języka Norweskiego[3], w której zasiadają nie tylko językoznawcy i nauczyciele, ale również strony konfliktu, organizacje lobbujące na rzecz konkretnej odmiany. Reforma z 1981 przeprowadzona przez Komitet uzyskała poparcie rządu, a wprowadzone zmiany dawały użytkownikom języka dużą możliwość wyboru między poszczególnymi formami. Jednak w jej wyniku obie odmiany znów oddaliły się od siebie[1]. Ostatecznie eksperyment zakończono 13 grudnia 2002 oświadczeniem rządu norweskiego[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Michael G. Clyne: Undoing and redoing corpus planning (ang.). [dostęp 2011-10-30].
  2. Samnorsk (ang.). W: Encyclopaedia Britannica [on-line]. [dostęp 2011-10-30].
  3. a b c Oskar Bandle: The Nordic languages: an international handbook of the history of the Nordic languages (ang.). [dostęp 2011-10-30].
  4. Sylfest Lomheim: Språkpolitikk i Noreg (duń.). 2010-5-12. [dostęp 2011-10-30].