Piotr Szczęsny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piotr Szczęsny
Data urodzenia 1963
Data i miejsce śmierci 29 października 2017
Warszawa
Zawód chemik, szkoleniowiec
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Miejsce samopodpalenia (2017)
Upamiętnienie Piotra Szczęsnego (2017)
Tablica na placu Defilad

Piotr Szczęsny (ur. 1963, zm. 29 października 2017 w Warszawie) – polski chemik i szkoleniowiec, który dokonał aktu demonstracyjnego samopodpalenia się w proteście przeciwko polityce Prawa i Sprawiedliwości oraz dyskryminacji (rasizmowi, homofobii i innym jej formom) w Polskim życiu społecznym.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzina pochodziła z Krakowa, ale on sam z Białegostoku[1]. Urodził się w 1963[2][3]. Jako licealista założył opozycyjne stowarzyszenie uczniowskie[1]. W latach osiemdziesiątych był członkiem Niezależnego Zrzeszenia Studentów[4], działał w Solidarności[5][6].

Ukończył studia chemiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po studiach został asystentem na Wydziale Chemii UJ[7], rozpoczął także studia doktoranckie[4]. Po 1989 odszedł z uczelni i był współzałożycielem wydawnictwa publikującego książki z dziedziny chemii[1]. Następnie pracował jako specjalista IT i DTP w międzynarodowym projekcie, a od 1994 zajmował się szkoleniami zwłaszcza w sektorze pozarządowym[1]. Pracował też jako tłumacz języka angielskiego i dyrektor odpowiedzialny za dział IT i finansów, przez dziesięć lat był prezesem zarządu spółki z branży edukacyjnej. Ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie Warszawskim i Wyższej Szkole Europejskiej w Krakowie oraz kursy i szkolenia związane z doradztwem zawodowym. Pracował jako trener, doradca i konsultant biznesu i organizacji pozarządowych[7]. Był autorem publikacji na temat zarządzania relacjami z klientem, budowania zespołu czy motywowania[8]. W 2016 zamknął swoją firmę[1].

Był członkiem stowarzyszenia Mensa Polska[9] oraz dwóch stowarzyszeń branżowych[7].

Samopodpalenie[edytuj | edytuj kod]

19 października 2017 pojawił się na warszawskim placu Defilad, puścił z głośnika piosenkę Kocham wolność zespołu Chłopcy z Placu Broni, rozsypał wokół siebie ulotki ze swoim manifestem, przez megafon informował, że protestuje przeciwko łamaniu przez rząd wolności obywatelskich. Następnie oblał się substancją łatwopalną i podpalił się krzycząc, „Protestuję!”. Został ugaszony przez przechodniów i zabrany do szpitala[2][6]. Początkowo w mediach był określany jako Piotr S. lub Szary Człowiek[6].

Manifest[edytuj | edytuj kod]

Prace nad swoim manifestem rozpoczął w marcu 2017[1][10]. Krytycznie odniósł się w nim do rządów Prawa i Sprawiedliwości, protestował przeciwko ograniczaniu wolności obywatelskich, łamaniu konstytucji i zasad demokracji, niszczeniu przyrody, a także dyskryminacji mniejszości, marginalizacji roli Polski na arenie międzynarodowej oraz używaniu w debacie publicznej języka nienawiści[11][12]. Zostawił również „list do mediów”, który po samopodpaleniu jego rodzina przekazała redaktorom portalu oko.press[10].

Śmierć i pogrzeb[edytuj | edytuj kod]

Pogrzeb Piotra Szczęsnego na cmentarzu salwatorskim w Krakowie

W wyniku samopodpalenia znalazł się w stanie krytycznym w szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie. Miał poparzone 60% powierzchni ciała. Zmarł po południu 29 października[2][6][12], nie odzyskawszy przytomności[1].

Został pochowany 14 listopada na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie, mszę świętą koncelebrowali bp Tadeusz Pieronek i ks. Adam Boniecki, a ks. Wojciech Lemański odczytał fragment Ewangelii. W pogrzebie wzięło udział kilka tysięcy osób[13].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Miał brata Artura[10]. Od studiów mieszkał w Krakowie, następnie w Niepołomicach[2][4]. W 1985 ożenił się z koleżanką ze studiów Ewą, z domu Nergusz[1], mieli dwoje dzieci: Krzysztofa i Zofię[6] (ur. 1989)[9]. Od ok. 2009 chorował na depresję, jednak w swoich listach prosił, aby nie łączyć jego czynu z tą chorobą[1][2].

Oddźwięk i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Czyn Piotra Szczęsnego i jego manifest były szeroko komentowane w mediach polskich i międzynarodowych przez polityków, dziennikarzy, duchownych i inne osoby życia publicznego[14][15][16][17][18][19][20][21].

19 października wieczorem odbyła się na placu Defilad spontaniczna manifestacja, na której odczytano list Piotra Szczęsnego[11]. Wkrótce po samopodpaleniu, w różnych miejscach Warszawy (m.in. na placu Defilad, przed siedzibą PiS na ul. Nowogrodzkiej oraz przed domem Jarosława Kaczyńskiego) pojawiały się na murach i chodnikach cytaty z listu Piotra Szczęsnego bądź napisy 19 X 2017. Pamiętamy[2]. 2 listopada, w Zaduszki, na placu Defilad odbyło się spotkanie upamiętniające Piotra Szczęsnego, na które zapraszali m.in. Maja Komorowska, prof. Maria Janion oraz ks. Wojciech Lemański, zaś fragmenty jego listu odczytał Bartłomiej Topa[15][22]. W tym samym dniu pamięć zmarłego uczczono we Wrocławiu[23]. Marsze milczenia przeszły ulicami Warszawy i Torunia [5][24][25].

8 listopada, na wniosek Marka Sowy, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji uczcił pamięć Piotra Szczęsnego minutą ciszy[26]. 15 listopada, decyzją władz samorządowych Warszawy, na placu Defilad została zamontowana tablica z napisem „ja zwykły szary człowiek. 19 X 2017”[27]. Tego samego dnia Janusz Lewandowski przywołał słowa Szczęsnego podczas debaty w Parlamencie Europejskim na temat praworządności w Polsce[28].

Dawny działacz opozycji Wiesław Zabłocki przekazał rodzinie Piotra Szczęsnego swój Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[3]. Od października 2017 list Piotra Szczęsnego był codziennie odczytywany podczas protestów na rynku w Cieszynie[29], a na jego grobie i w miejscu, gdzie się podpalił, cały czas pojawiają się znicze[1]. 29 czerwca 2018, w dniu imienin Piotra, przy studzience Badylaka w Krakowie odbyła się uroczystość go upamiętniająca[30].

Rodzina zmarłego planowała założenie fundacji, która będzie uczyła czym jest społeczeństwo obywatelskie[1].

19 października 2018 o godz. 16:30 na Placu Defilad zebrali się ludzie, by uczcić pamięć Piotra Szczęsnego, wśród nich Agnieszka Holland, Krystyna Janda, Rafał Trzaskowski, Adam Michnik, ks. Wojciech Lemański i Hanna Gronkiewicz-Waltz. Odśpiewano kilka utworów Jacka Kaczmarskiego[31].

Upamiętnienie w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Już 20 października poeta Jarosław Mikołajewski opublikował w „Gazecie Wyborczej” wiersz Do człowieka, który podpalił się pod Pałacem Kultury w czwartek 19 października 2017[32]. Piotr Bukartyk poświęcił Szczęsnemu utwór W środku miasta[33][34]. W listopadzie bard Jacek Kleyff nagrał piosenkę Piotr S.[35]. Oparty o rumuńską melodię ludową utwór został opublikowany w serwisie YouTube[36].

W lutym 2018 na scenie monachijskiego teatru Münchner Kammerspiele zaprezentowany został spektakl „1968. Okupacja Kammerspiele”, stworzony przez reżyserów z wielu krajów, w projekt zaangażowana była noblistka Elfriede Jelinek. Polska część przedstawienia wyreżyserowana przez Wojtka Klemma oparta jest o przesłanie Piotra Szczęsnego. W postać Szczęsnego wcielał się Stefan Merki[37], szwajcarski aktor teatralny i filmowy[38].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k Aleksander Gurgul, Małgorzata Skowrońska: Ja, Ewa, żona szarego człowieka. wysokieobcasy.pl, 2018-09-27. [dostęp 2018-09-28].
  2. a b c d e f Jakub Chełmiński: Nie żyje Piotr S., który podpalił się pod Pałacem Kultury. Gazeta Wyborcza, 2017-09-29. [dostęp 2018-09-28].
  3. a b pf: Były opozycjonista oddaje rodzinie Piotra Szczęsnego Order Odrodzenia Polski. Gazeta Wyborcza, 2017-11-29. [dostęp 2018-09-28].
  4. a b c Podpalił się w centrum Warszawy, mówią jego bliscy. „To, co zrobił, przemyślał”. TVN, 2017-11-07. [dostęp 2018-09-28].
  5. a b Marsz milczenia upamiętnił Piotra Szczęsnego. TVN Warszawa, 2018-11-06. [dostęp 2018-09-28].
  6. a b c d e Piotr Pacewicz: Piotr S., Szary Człowiek nie żyje. Cześć jego pamięci!. oko.press, 2017-10-29. [dostęp 2018-09-28].
  7. a b c Piotr Szczęsny. bergway.pl. [dostęp 2018-09-28].
  8. Znajomi ujawnili kim był mężczyzna, który podpalił się pod Pałacem Kultury. To trener biznesu z wieloletnim doświadczeniem. Najwyższy Czas!, 2017-11-03. [dostęp 2018-09-28].
  9. a b Anna Wacławik-Orpik: Samospalenie w Warszawie. Żona Piotra S.: Byliśmy szczęśliwą rodziną. Już nigdy nie będzie tak samo. Gazeta Wyborcza, 2017-10-28. [dostęp 2018-09-28].
  10. a b c Piotr Pacewicz: Pracę nad swym wezwaniem do obrony polskiej wolności Piotr S. zaczął pół roku przed samospaleniem. oko.press. [dostęp 2018-09-28].
  11. a b Agata Szczęśniak, Adam Leszczyński: Mężczyzna podpalił się przy dźwiękach piosenki „Wolności oddać nie umiem”. Relacja radnej Pauliny Piechny-Więckiewicz. oko.press, 2017-10-19. [dostęp 2018-09-28].
  12. a b Zmarł mężczyzna, który podpalił się w Warszawie. Uwaga!, TVN, 2017-10-29. [dostęp 2018-09-28].
  13. Bartłomiej Kuraś: Pogrzeb Piotra Szczęsnego w Krakowie. „Upomniał się o sprawy ważne dla nas wszystkich”. Gazeta Wyborcza, 2017--11-14. [dostęp 2018-09-28].
  14. Mariusz Błaszczak: Policja zwróci większą uwagę na centra handlowe. Będzie więcej patroli. RMF FM, 2017-10-21. [dostęp 2018-09-28].
  15. a b Spotkajmy się w Zaduszki, by upamiętnić Piotra Szczęsnego. Polityka, 2017-10-30. [dostęp 2018-09-28].
  16. Gerhard Gnauck: „Ich liebe die Freiheit, deshalb habe ich mich verbrannt“ (niem.). Die Welt, 2017-10-30. [dostęp 2018-09-28].
  17. Olaf Bock: Selbstverbrennung als Protest? (niem.). Tagesschau, ARD, 2017-10-20. [dostęp 2018-09-28].
  18. Matteo Tacconi: Se un uomo si dà fuoco nella Polonia di Kaczynski (wł.). eastwest.eu, 2017-11-03. [dostęp 2018-09-28].
  19. Útok bajonetem a sebeupálení jako protest proti vládě. Polská veřejnoprávní média mlčí (cz.). Česká televize, 2017-10-25. [dostęp 2018-09-28].
  20. „Duchowieństwo i biskupi dążą do tworzenia Kościoła partyjnego”. Kropka nad i, TVN24, 2017-11-06. [dostęp 2018-09-28].
  21. Donald Tusk zabrał głos ws. śmierci Piotra S., który podpalił się pod Pałacem Kultury. Internauci przypomnieli mu wypowiedź sprzed kilku lat. W: 2017-10-31 [on-line]. wmeritum.pl. [dostęp 2018-09-28].
  22. Znicze przed Pałacem Kultury. Ku pamięci Piotra S.. TVN Warszawa, 2017-11-02. [dostęp 2018-09-28].
  23. Pod Pręgierzem zapłonęły znicze dla Piotra Szczęsnego. Gazeta Wyborcza, 2017-11-02. [dostęp 2018-09-28].
  24. W Toruniu przejdzie marsz pamięci Piotra Szczęsnego – człowieka, który podpalił się pod Pałacem Kultury. chillitorun.pl, 2018-11-03. [dostęp 2018-09-28].
  25. Torunianie zapalili znicze dla Piotra Szczęsnego. Gazeta Wyborcza, 2018-11-07. [dostęp 2018-09-28].
  26. Sejm uczcił Piotra Szczęsnego. „Hańba” z ław PiS. Rzeczpospolita, 2017-11-08. [dostęp 2018-09-28].
  27. Tablica upamiętniająca Piotra Szczęsnego na placu Defilad. TVN Warszawa, 2017-11-15. [dostęp 2018-09-28].
  28. Gorąca debata w PE. Europosłowie PiS opuścili salę, Lewandowski o samopodpaleniu w Warszawie. RMF FM, 2017-11-15. [dostęp 2018-06-29].
  29. Gabriela Lazarek: Czego się nauczyłam, stojąc przez rok na rynku w Cieszynie. Gazeta Wyborcza, 2018-09-09. [dostęp 2018-09-27].
  30. Upamiętnili „Szarego Człowieka”. Gazeta Wyborcza, 2018-06-29. [dostęp 2018-06-29].
  31. „Ja, zwykły, szary człowiek...” W rok po śmierci Piotra Szczęsnego na pl. Defilad pojawiło się kilkaset osób. Gazeta Wyborcza. [dostęp 2018-10-20].
  32. Jarosław Mikołajewski: Do człowieka, który podpalił się pod Pałacem Kultury w czwartek 19 października 2017. Gazeta Wyborcza, 2017-10-20. [dostęp 2018-09-28].
  33. Piotr Bukartyk: W środku miasta. YouTube, 2017-11-30. [dostęp 2018-11-26].
  34. Piotr Bukartyk: Uczcili pamięć Piotra Szczęsnego. "Ta śmierć musi do czegoś doprowadzić, do zmiany, przebudzenia". Gazeta Wyborcza, 2017-11-30. [dostęp 2018-11-26].
  35. Jacek Kleyff w hołdzie Piotrowi Szczęsnemu („Piotr S.”). Interia.pl, 2017-11-14. [dostęp 2018-09-28].
  36. Jacek Kleyff: Piotr S.. YouTube, 2017-11-14. [dostęp 2018-09-28].
  37. Witold Mrozek: Spektakl o Piotrze Szczęsnym w Monachium: patetyczny, plakatowy, skuteczny. Tylko czy Niemców obchodzi jego przesłanie?. Gazeta Wyborcza, 2018-02-13. [dostęp 2018-09-28].
  38. Stefan Merki (niem.). muenchner-kammerspiele.de. [dostęp 2018-09-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]