Samorząd terytorialny Ukrainy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Samorząd tertytorialny Ukrainy – system podziału terytorialnego Ukrainy określany jest jako trzystopniowy, który dzieli się na obwody (області), rejony (райони) i rady: wiejskie, dzielnicowe i miejskie. Oddzielny status jako jednostki terytorialnej posiada Autonomiczna Republika Krymu, Kijów i Sewastopol.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obecny system podziału terytorialnego powstał w 1932 roku, gdy Ukraina była jedną z republik Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Zostało wówczas utworzone 7 obwodów przekształcając system z lat 1923-1930, gdzie utworzone było 40 okręgów, podzielonych na 406 rejonów z 29 938 miejscowościami. Z biegiem lat podział terytorialny ulegał zmianom. Na podstawie danych z 1 stycznia 2016 roku obecnie na Ukrainie są 24 obwody, 490 rejonów, 460 miast (z których 187 mają specjalny status), 111 rejonów w obrębie miast, 885 osiedli typu miejskiego i 28 385 osiedli typu wiejskiego. Od marca 2014 roku Ukraina utraciła kontrolę nad Republiką Autonomiczną Krymu, a od 12 maja 2014 roku także w części obwodów: donieckim i ługańskim, w wyniku ogłoszenia niepodległości przez tzw. Doniecką Republikę Ludową oraz Ługańską Republikę Ludową.

Struktury władz lokalnych[edytuj | edytuj kod]

Nazwa jednostki

terytorialnej

Obwód Rejon Rada
Organ przedstawicielski Rada obwodowa Rada rejonowa Rada miejska, dzielnicowa lub wiejska
Sposób wyboru Wybory powszechne Wybory powszechne Wybory powszechne
Kadencja 5 lat 5 lat 5 lat
Przewodniczący

zarządu rady

Przewodniczący

Rady obwodowej

Przewodniczący Rady

rejonowej

Przewodniczący Rady miejskiej,

dzielnicowej lub wiejskiej

Struktura władz samorządu na terenach autonomicznych[edytuj | edytuj kod]

Autonomiczna Republika Krymu[edytuj | edytuj kod]

Ustawodawca ukraiński mimo wyodrębnienia Krymu jako autonomicznej republiki bardzo silnie podkreśla unitarny charakter państwa. Republika Autonomiczna Krymu składa się z 14 rejonów oraz 16 miast. W skład rejonów wchodzi 56 osiedli typu miejskiego i 957 wsi. Choć od marca 2014 roku Krym stał się podmiotem Federacji Rosyjskiej, de iure dalej jest uznawany jako część terytorium Ukrainy jako Republika Autonomiczna Krymu i miasto o osobnym statusie Sewastopol. Tą tezę podtrzymuje państwo ukraińskie oraz większość innych państw świata.

Funkcjonowanie Autonomiczej Republiki Krymu określa rozdział X Konstytucji Ukrainy.

Sktruktura władzy w ARK jest określona w artykule 136 konstytucji:

"Organem przedstawicielskim Autonomicznej Republiki Krymu jest Rada Najwyższa Autonomicznej Republiki Krymu, do której deputowani wybierani są na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego w głosowaniu tajnym. Kadencja Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu trwa pięć lat. Wygaśnięcie kadencji Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu skutkuje wygaśnięciem kadencji jej deputowanych"

Zakres kompetencji republiki określa artykuł 138 konstytucji:

"Do kompetencji Autonomicznej Republiki Krymu należą:

  1. zarządzanie wyborów deputowanych do Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu, zatwierdzanie składu komisji wyborczej Autonomicznej Republiki Krymu;
  2. organizacja i przeprowadzanie referendów lokalnych;
  3. zarządzanie majątkiem należącym do Autonomicznej Republiki Krymu;
  4. opracowywanie, przyjmowanie i wykonywanie budżetu Autonomicznej Republiki Krymu zgodnie z jednolitą politykę podatkową i budżetową Ukrainy;
  5. opracowywanie, przyjmowanie i realizacja programów Autonomicznej Republiki Krymu w sprawach rozwoju społecznoekonomicznego i kulturalnego, racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych, ochrony środowiska – zgodnie z programami ogólnopaństwowymi;
  6. przyznawanie miastu statusu kurortu; określanie stref sanitarnej ochrony kurortów;
  7. uczestnictwo w ochronie praw i wolności obywateli, działanie na rzecz zgody narodowej, wspieranie ochrony praworządności i bezpieczeństwa obywateli;
  8. zapewnianie funkcjonowania i rozwoju języka państwowego, języków i kultur narodowych w Autonomicznej Republice Krymu; ochrona i użytkowanie zabytków historycznych;
  9. współudział w opracowywaniu i realizacji państwowych programów powrotu narodów deportowanych;
  10. występowanie z inicjatywą wprowadzenia stanu wyjątkowego i ustanowienia obszarów nadzwyczajnej sytuacji ekologicznej w Autonomicznej Republice Krymu albo na określonych jej obszarach. Ustawy Ukrainy mogą delegować także inne uprawnienia na rzecz Autonomicznej Republiki Krymu "

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Samorząd terytorialny w Polsce i na Ukrainie, red. Mirosław Karpiuk, Polskie Wydawnictwo Prawnicze Iuris, Poznań-Kijów 2013, ​ISBN 978-83-63223-36-6
  • Дробуш Ι.Β., Функції органів мисцевого самоврядування в Україні: Монографія, Київ 2003.
  • Gerycz W., Kawałko B., Poziom zgodności zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego w Polsce i na Ukrainie – matryca porównawcza, „Zamojskie Studia i Materiały” 2006, zesz. 2.
  • Konstytucja Ukrainy z 1996 z poprawkami z 2014 roku: http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/Ukraina2014.pdf
  • Місцеве самоврядування в Україні: на межі оптимізму та песимізму, „Юридична газета”, 17.12.2004: http://social.kharkov.ua/page.php?id=43