Samsonów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też: Aleksander Samsonow.
Samsonów
wieś
Ilustracja
Widok ogólny na ruiny huty
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat kielecki
Gmina Zagnańsk
Liczba ludności (2009) 1169[1]
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 26-051[2]
Tablice rejestracyjne TKI
SIMC 0279947
Położenie na mapie gminy Zagnańsk
Mapa konturowa gminy Zagnańsk, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Samsonów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Samsonów”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Samsonów”
Położenie na mapie powiatu kieleckiego
Mapa konturowa powiatu kieleckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Samsonów”
Ziemia50°59′29″N 20°37′27″E/50,991389 20,624167

Samsonówwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Zagnańsk[3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest w Górach Świętokrzyskich, pomiędzy Pasmem Oblęgorskim na zachodzie a Pasmem Klonowskim na wschodzie. Leży nad rzeką Bobrzą, której dolina od północnego zachodu zamknięta jest Wzgórzami Kołomańskimi, natomiast od południa Wzgórzami Tumlińskimi.

W Samsonowie działa Gminna Biblioteka Publiczna.

Dojazd z Kielc zapewniają autobusy komunikacji miejskiej :

Numer linii Kierunek Przyszła trasa (po wprowadzeniu zmian zapowiedzianych latem 2020 przez Zarząd Transportu Miejskiego w Kielcach[4]: Ograniczenia w związku z rozprzestrzenianiem się koronawirusa[5]:
7 Samsonów - Dworzec Autobusowy bez zmian bez zmian
32 Samsonów - Dworzec Autobusowy bez zmian bez zmian

W latach 1945-1954 i 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Samsonów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 750.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od nazwiska łowczego królewskiego Łukasza Samsona herbu Topór. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje miejscowość pod nazwą miejscową Samsonów[6].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Samsonów[7][8]
SIMC Nazwa Rodzaj
0989264 Rurarnia część wsi
0989270 Rybna część wsi
0279999 Samsonów-Podlesie przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Samsonowa jest związana z przemysłem hutniczym. Tutaj w rejonie dzisiejszego Samsonowa, powstały pierwsze fabryki żelaza i stali. W Samsonowie już w XV w. istniała dymarka. W 1562 r. biskup Podniewski wydał pozwolenie Michałowi Niedźwiedziowi na zbudowanie kuźnicy nad Bobrzą pomiędzy Kołomanią a Zagnańskiem. Stanęła ona na północ od obecnych ruin huty Józef i rzeki Bobrzy. W roku 1594 Łukasz Samson herbu Topór, łowczy królewski (od niego pochodzi nazwa miejscowości) przejął istniejącą tutaj kuźnicę. W XVI w. i XVII w. włoscy dzierżawcy przekształcili kuźnicę w nowoczesną hutę (wybudowano wielki piec) – stało się to za sprawą rodziny włoskich przemysłowców – Cacciów z Bergamo, których sprowadził król Zygmunt III Waza. Projektantem wielkiego pieca był Hieronim Caccio. Zakład Cacciów nastawiony był głównie na produkcję wyrobów dla wojska, produkował szyszaki, pancerze, piki, pałasze i broń palną. W 1633 prawa do huty Cacciowie odstąpili Bernardowi Servalli, Piotrowi Gianotti i Janowi Gibboni. Dnia 21 marca 1661 roku jak podawała najstarsza polska gazeta Merkuriusz Polski Ordynaryjny król polski Jan II Kazimierz Waza obserwował w Samsonowie lanie dział dla wojska[9].

W 1709 zakład z okolicznymi dobrami przejęli biskupi krakowscy, drugi piec w Samsonowie wybudował biskup Kajetan Ignacy Sołtyk. W następnych latach oraz w czasie zaboru austriackiego i Księstwa Warszawskiego huta funkcjonowała z różnym skutkiem. W 1817 r, z inicjatywy Stanisława Staszica, rozpoczęto budowę nowej huty „Józef” (wielki piec, odlewnia, modelarnia, suszarnia), kamień węgielny pod budowę nowego pieca, opalanego węglem drzewnym, podłożył w 1818 r. namiestnik Królestwa Polskiego Józef Zajączek. Huta czynna była do 1866 r. W roku 1844 i 1848 miały tu miejsce poważniejsze pożary. Około 1852 roku w hucie produkowano naczynia kuchenne, walce oraz kowadła.

Zakład zniszczony został ostatecznie przez pożar, który wybuchł w nim w roku 1866. W czasie I wojny światowej Austriacy zniszczyli część istniejących wówczas zabudowań fabrycznych. Ruiny huty zostały zabezpieczone w latach 1981-1983 i udostępnione zwiedzającym.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Samsonowie gra Klub Piłkarski Samson Samsonów. Awans do A klasy sezon 2017/18

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UG Zagnańsk: Liczba mieszkańców Gminy Zagnańsk zameldowanych na pobyt stały. [dostęp 2010-07-29].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-6].
  4. Zmiany układu komunikacyjnego miasta Kielce = 2020-08-07, ztm.kielce.pl (pol.).
  5. Zarząd Transportu Miejskiego w Kielcach informuje, że w związku z wprowadzonym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii oraz znaczącym zmniejszeniem się liczby pasażerów do odwołania zostały wprowadzone zmiany w funkcjonowaniu komunikacji miejskiej w Kielcach = 2020-08-07, ztm.kielce.pl (pol.).
  6. Samsonów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom X, s. 259.
  7. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  8. GUS. Rejestr TERYT
  9. „Merkuriusz Polski Ordynaryjny”, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1978.
  10. a b c d Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 31–32. [dostęp 2015-11-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Pańczyk, Wielki piec w Samsonowie, [w:] Spotkania z zabytkami, nr 7 z 2008 r.
  • Stanisław Janicki Spacerkiem po gminie Zagnańsk i okolicy Zagnańsk 2003
  • Mieczysław Starz Zagnańsk, Samsonów, Tumlin, Ćmińsk, dzieje osad nad górną Bobrzą Kielce 1995
  • Zdzisława Witecka Z kart historii Gminy Samsonów Samsonów 2009
  • Maciej Fert, Adam Czmuchowski Spacer po dawnym Samsonowie Wrocław 1998