Sarysu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sarysu
Kontynent Azja
Państwo  Kazachstan
Rzeka
Długość zmienna, do 761 km
Powierzchnia zlewni 81,6 tys. km²
Średni przepływ 7,3 m³/s (w środkowym biegu)
Źródło
Miejsce połączenie rzek Żaksy Sarysy i Żaman Sarysy
Współrzędne 48°47′38″N 72°01′57″E/48,793889 72,032500
Ujście
Recypient Telyköl
Współrzędne 45°12′39,4″N 66°36′28,1″E/45,210949 66,607804
Położenie na mapie Kazachstanu
Mapa konturowa Kazachstanu, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „ujście”

Sarysu (ros. Сарысу́) – rzeka w środkowym Kazachstanie. Jej długość wynosi do 761 km (zmienna, zależna od przebiegu koryta), powierzchnia zlewni 81,6 tys. km², średni przepływ 7,3 m³/s (w środkowym biegu). Maksimum w kwietniu, w górnym biegu trwa do połowy maja.

Sarysu powstaje z połączenia rzek Żaksy Sarysy i Żaman Sarysy, wypływających w niskich górach Bugyły i Aktau w środkowej części Pogórza Kazachskiego, na wysokości 700-900 m n.p.m. Płynie wąską doliną na południowy zachód i wypływa na zachodni skraj pustynnej równiny Betpakdała, gdzie jej dolina się poszerza i tworzy stożek napływowy. Uchodzi do wysychającego słonego jeziora Telyköl. Największy dopływ to Karakenggyr. W górnym i dolnym biegu oraz na odcinkach środkowego biegu wysycha w okresie od lipca do stycznia. Woda Sarysu jest silnie zmineralizowana: od 0,45–0,75 g/l przy wysokim stanie wody do 5,5 g/l przy niskim. Wody rzeki wykorzystuje się w celach przemysłowych i do nawadniania.

Rzeka Sarysu wraz z rzekami Irgiz, Turgaj i Czu tworzyła niegdyś pełny układ rzeczny uchodzący do Syr-darii, a nawet samodzielnie do Jeziora Aralskiego. W miarę obniżania się wilgotności klimatu, tektonicznego unoszenia terenu i rozwoju ludzkiej gospodarki rozległe zlewisko Jeziora Aralskiego rozpadło się na wiele niezależnych małych układów rzecznych.