Sasanka zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sasanka zwyczajna
Pulsatilla vulgaris Saarland 02.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj sasanka
Gatunek sasanka zwyczajna
Nazwa systematyczna
Pulsatilla vulgaris Mill.
Gard. Dict., ed. 8. [unpaged]. 1768
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Jedna z odmian ogrodowych
Owocostany
Odmiana ogrodowa

Sasanka zwyczajna (Pulsatilla vulgaris) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych. Występuje w Europie[2]. Niegdyś występowała w Polsce w środowisku naturalnym (ostatnio podawana tylko z Lubeszczyzny)[3], jednakże już prawdopodobnie wymarła na naturalnych stanowiskach. Jest natomiast często uprawiana. Oprócz typowego gatunku w uprawie występują jej mieszańce określane często nazwą sasanka ogrodowa (Pulsatilla ×hybrida) i często mylone z sasanką zwyczajną[3]

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Owłosiony długimi, srebrzystymi włosami głąbik, po przekwitnięciu znacznie się wydłuża. Pod ziemią roślina posiada silne i rozgałęzione kłącze z którego wyrasta kilka łodyg.
Liście
Liście odziomkowe w rozetce, blisko ziemi. W zależności od podgatunku pojawiają się przed, po lub w czasie kwitnienia. Dopiero w pełni lata są całkowicie rozwinięte. Są dwu- lub trzykrotnie pierzaste, jedwabisto owłosione, później łysiejące.
Kwiaty
Jeden, duży, szczytowy, fioletowy kwiat na łodydze, zwieszający się w dół. Czasami spotyka się kwiaty o białej barwie. Kwiaty są charakterystycznie filcowate po zewnętrznej stronie. Okwiat z zewnątrz kosmkowo owłosiony, prawie dwa razy dłuższy od żółtych pręcików. Nie jest zróżnicowany na kielich i koronę. Kwiaty o długości 5 – 6 cm są początkowo dzwonkowate, później rozpostarte.
Owoce
Po przekwitnięciu owocostan, zawierający niełupki wygląda jak puchata kula. Niełupka, o długości ok. 3,5 cm zrośnięta jest z odstająco, jedwabiście owłosioną szyjką słupka[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

  • Bylina. Kwitnie od marca do początku maja. Nasiona rozsiewane przez wiatr.
  • Siedlisko: występowała na suchych łąkach, w suchych lasach sosnowych, na słonecznych zboczach. Roślina światłolubna (heliofit).
  • Cała roślina jest lekko trująca. Powoduje pobudzenie i paraliż ośrodkowego układu nerwowego, mdłości i odurzenie[6]
  • Liczba chromosomów 2n=16,32[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową.

Kategorie zagrożenia gatunku:

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna. Ze względu na to, że kwitnie wczesną wiosną, jest często sadzona w ogródkach przydomowych, zwłaszcza w ogrodach skalnych[8]. Ozdobna jest również po przekwitnięciu. Nadaje się na rabaty i do ogródków skalnych.
  • Uprawiana jest zazwyczaj z nasion, bardzo łatwo rozmnaża się też przez podział rozrośniętych kęp[9]. Wymaga gleb lekkich i dobrze wapnowanych oraz stanowiska słonecznego, lub nieco tylko zacienionego[9]. Po kilku latach bryła korzeniowa ulega nadmiernemu zagęszczeniu, należy ją wówczas wykopać i przerzedzić.

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  2. Mapa rozmieszczenia gatunku na Den virtuella floran [dostęp 2013-12-11].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  5. F. Činčura, V. Feráková, J. Májovský, L. Šomšak, J. Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  6. Burkhard Bohne, Peter Dietze: Rośliny trujące: 170 gatunków roślin ozdobnych i dziko rosnących. Warszawa: Bellona, Spółka Akcyjna, 2008. ISBN 978-83-11-11088-5.
  7. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Miłowit Boguszewicz, Piotr Banaszczak: Katalog roślin II : drzewa, krzewy, byliny polecane przez Związek Szkółkarzy Polskich. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni. Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
  9. 9,0 9,1 zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.