Sasi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sasi w Europie ok. 530

Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Sztandar przedstawiający trzy saksy

Etymologia słowa „Sasi” nie jest do końca rozpoznana. Prawdopodobnie sami Sasi nazywali siebie zupełnie inaczej. Aleksander Brückner podaje, że nazwa plemienia wywodzi się od nazwy broni Sasów, czyli tzw. saksy[1]. Był to rodzaj starogermańskiego jednosiecznego noża bojowego używanego od okresu wędrówek ludów do epoki wikingów (najdłużej w Skandynawii do końca XI w.). Noszono go też jako element stroju codziennego. Naczelne bóstwo tego plemienia – Saksnot (dopatruje się w nim odpowiednika nordyckiego Tyra) – był z tą bronią często przedstawiany np. na kamieniu grobowym z Niederdollendorf (VIII w.).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sasi pod nazwą plemienną są po raz pierwszy wspomniani przez Ptolemeusza w Geografii, w której są ukazywani jako lud zamieszkały w dorzeczu Łaby[2]. Istnieją jednak wzmianki odnoszące się do plemienia jako Axones, co może być błędem w pisowni ludu, który w Germanii Tacyt opisuje jako Auiones[3]. W V-VI wieku wraz z Anglami i Jutami najechali Brytanię i założyli tam królestwa Wessex, Sussex i Essex[4]. W pochodzącym z VI lub VII wieku poemacie Widsith jako ich ojczyzna wzmiankowane są również nadwiślańskie lasy[5].

W latach 772–804 Karol Wielki podbił Sasów[6] mieszkających na kontynencie (walczących pod wodzą Widukinda)[7] i nawrócił ich na chrześcijaństwo siłą[8] (wojna Franków z Sasami). W tym czasie Sasi dzielili się na Engerów oraz wchodnich i zachodnich Falów; ci ostatni dali nazwę dzisiejszej Westfalii[9]. Sasem był m.in. apostoł Niemiec św. Bonifacy[10]. Na przełomie XII/XIII wieku południowoniemieccy osadnicy nazywani przez urzędników węgierskich Sasami dotarli do Siedmiogrodu, na Węgry i Słowację oraz do południowej Polski głównie poprzez Marchię Miśnieńską (późniejsza górna Saksonia), Węgry i Czechy. Jednak nie byli oni etnicznie lub językowo pochodzenia saskiego[11].

Najpotężniejszy z rodów saskich, po ugruntowaniu swej pozycji w rodzimej Saksonii na przełomie IX i X wieku, opanował tron niemiecki (919–1024) zakładając dynastię saską Ludolfingów. Po jej wygaśnięciu tron niemiecki objęła dynastia frankońsko-salicka, ale po wygaśnięciu tejże tron opanował ponownie przedstawiciel dynastii saskiej, Lotar z Supplinburga[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. T. 1. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1927, s. 8.
  2. Peter Hunter Blair, An Introduction to Anglo-Saxon England, Cambridge University Press, 17 lipca 2003, s. 9, ISBN 978-0-521-53777-3.
  3. Robert Flierman, Saxon Identities, AD 150–900, Bloomsbury Publishing, 13 lipca 2017, s. 26, ISBN 978-1-350-01947-8.
  4. B. Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Trio, Warszawa 1994, s. 71-72.
  5. Adam Fularz. Merkuriusz Polski: dzieie wszystkiego świata w sobie zamykaiący dla informacyey pospolitey. „Merkuriusz Polski”. Wieczorna.pl. ISSN 2391-7679. 
  6. R. McKitterick, Wstęp, [w:] Wczesne średniowiecze, red. R. McKitterick, Świat Książki, Warszawa 2010, s. 32.
  7. B. Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Trio, Warszawa 1994, s. 125.
  8. M. de Jong, Religia, [w:] Wczesne średniowiecze, red. R. McKitterick, Świat Książki, Warszawa 2010,s. 164.
  9. Jerzy Krasuski: Historia Niemiec. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 28. ISBN 83-04-04422-6.
  10. Jerzy Krasuski: Historia Niemiec. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 31. ISBN 83-04-04422-6.
  11. P. Eberhardt, Przemiany narodowościowe na obszarze Transylwanii, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej”, 43, 2008, s. 223-224.
  12. Jerzy Krasuski: Historia Niemiec. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 45-46. ISBN 83-04-04422-6.