Sawanna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sawanna w Tanzanii

Sawanna – jedna z wielu formacji trawiastych strefy międzyzwrotnikowej o klimacie gorącym z wyraźnie zaznaczoną porą suchą oraz porą deszczową.

W szacie roślinnej dominują kępy sucholubnych traw (np. afrykańska trawa słoniowa dochodząca do 5 m wysokości). Na niektórych sawannach rosną nieliczne drzewa, np. akacje, baobaby, palmy, które zwykle zrzucają liście w porze suchej. Większe skupiska drzew występują tylko nad ciekami wodnymi tworząc tzw. lasy galeriowe. W krajobrazie nie ma wyraźnej granicy między wilgotnym lasem równikowym a trawiastą sawanną. W strefie przejściowej w miarę posuwania się w stronę sawanny las staje się coraz rzadszy, a drzewa coraz niższe. Sawanny żywią stada zwierząt roślinożernych. Strefa sawann jest stosunkowo gęsto zaludniona; zamieszkują ją zarówno rolnicy jak i pasterze.

Sawanny występują na znacznych obszarach Afryki[1] i Ameryki Południowej na północ i południe od strefy lasów równikowych, a także w Indiach, wschodniej Australii czy na pograniczu meksykańsko-amerykańskim. Sawanna nosi różne nazwy regionalne np. campo w Brazylii, czy llanos w Wenezueli.

Fauna[edytuj]

Wśród wielu gatunków zwierząt zamieszkujących obszar sawanny powszechne jest zjawisko mimetyzmu, czyli upodobnienia się do podłoża lub innych gatunków[2].

Flora[edytuj]

Roślinność sawann jest uboga. Jest to obszar obfitujący głównie w bujnymi sucholubnymi trawami. Przykładowo trawa słoniowa, która dochodzi do 5m wysokości. Na niektórych sawannach występują nieliczne drzewa takie jak: akacje, baobaby czy palmy, które zrzucają liście na porę suchą. Większe skupiska zwane, lasami galeriowymi występują tylko nad ciekami wodnymi. Rzadkie i równomierne rozmieszczenie drzew jest skutkiem konkurencji o wodę, eliminującej drzewa słabiej ukorzenione. Rośliny przystosowały się do skróconego okresu wegetacyjnego na okres pory deszczowej. Gromadzą wodę (sukulenty) i mają wydłużony system korzeniowy, który ma zdolność do pobierania wody ze znacznych głębokości. Roślinność taka nie zajmuje jednak więcej niż 10% powierzchni. Większe płaty roślinności występują w oazach.

Las galeriowy - las występujący w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpiący wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.

Baobab, palczara (Adansonia ) - złożony z ośmiu gatunków rodzaj potężnych, długowiecznych drzew liściastych, znanych także pod nazwą "małpie drzewo chlebowe". Znane z przechowywania wody w obrzmiałych pniach. Wszystkie występują na obszarach suchych. Baobaby zrzucają liście w czasie pory suchej. Niektóre okazy mają mieć nawet kilka tysięcy lat, jednak ponieważ drewno baobaba nie wykazuje cyklicznych rocznych słojów, wiek tych drzew nie został zweryfikowany.

Sukulenty, rośliny gruboszowate - grupa kserofitów, czyli roślin, które przystosowały się do życia w warunkach bardzo gorących dzięki możliwości magazynowania wody w różnych tkankach. Rośliny gruboszowate odznaczają się mocno rozwiniętą tkanką magazynującą wodę w śluzowatym soku komórkowym, redukcją liści, małą transpiracją, ciśnieniem osmotycznym (2-3 atmosfer) oraz wolną produkcją materii organicznej. Przystosowane są do bezpośredniego pobierania wody deszczowej.

Warunki klimatyczne[edytuj]

Na sawannach deszcze padają tylko latem (pora deszczowa), gdy słońce znajduje się wysoko na niebie, natomiast zima (pora sucha) jest bezdeszczowa. W porze suchej panuje bezchmurna, słoneczna pogoda i jest bardzo gorąco. W porze deszczowej temperatury powietrza są nieznacznie niższe. Im bliżej zwrotnika, tym krótsza jest pora deszczowa, a pora sucha dłuższa. Na sawannie wilgotnej pora sucha trwa od 3 do 5 miesięcy, na sawannie suchej susza trwa od 5 do 7 miesięcy. Na sawannie kolczastej pora sucha trwa może nierzadko kilka lat. Ilość opadów jest bardzo zróżnicowana, choć zasadniczo waha się od 200 do 500 mm na rok. W porze suchej częstym zjawiskiem są pożary.

Przypisy

  1. Sawanna pokrywa ponad 1/3 powierzchni Afryki.
    Atlas Encyklopedyczny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 78. ISBN 83-01-12531-4.
  2. Atlas Encyklopedyczny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 78. ISBN 83-01-12531-4.