Schemat orurowania i oprzyrządowania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przykładowy Schemat OO – pompa ze zbiornikiem. Użyte symbole zgodne z EN ISO 10628[1] oraz EN 62424[2].

Schemat orurowania i oprzyrządowania (schemat OO) (ang. piping and instrumentation diagram/drawing, P&ID) – jest schematem w procesie produkcyjnym (zob. proces technologiczny) pokazującym orurowanie pojedynczego systemu, jego części lub nawet konkretnego detalu wraz z urządzeniami i oprzyrządowaniem. Może również przedstawiać schemat połączeń dwóch i więcej różnych systemów.

Zawartość schematu OO[edytuj | edytuj kod]

  • Oprzyrządowanie wraz z oznaczeniami
  • Urządzenia mechaniczne wraz z nazwami i numerami
  • Wszelkie zawory z identyfikatorami
  • Rury z podanymi wielkościami i innymi parametrami ułatwiającymi identyfikację
  • Inne elementy – odpowietrzniki, spusty, kształtki specjalne, próbniki, reduktory,
  • Kierunki przepływu
  • Odnośniki wskazujące miejsce (lub numer innego schematu) kontynuacji linii
  • Ustalona fizyczna kolejność i miejsce usytuowania urządzeń
  • Oznaczenia jednostek kontrolujących
  • Tabela zmian
  • Standard wykonania
  • Identyfikatory dostawcy i odbiorcy
  • Identyfikacja komponentów i podsystemów dostarczanych i/lub montowanych przez inne podmioty/dostawców

Schemat OO nie powinien zawierać takich danych jak: dane techniczne urządzeń oraz ich wewnętrznej instalacji; Określenia konkretnej lokalizacji przebiegu rurociągu, w tym kolanek, trójników, złączek i innej armatury; danych dotyczących ciśnienia, przepływu i temperatury; obszernych wyjaśnień[3].

Są to jednak tylko ogólne wytyczne, dostosowywane do własnych wymogów przez poszczególne branże, jako że wspólne i jednolite standardy do teraz nie zostały stworzone[4].

Funkcje i zawartość[edytuj | edytuj kod]

Institute of Instrumentation and Control definiuje Schemat orurowania i oprzyrządowania następująco:

  1. schemat, który pokazuje wzajemne połączenia urządzeń procesowych i oprzyrządowania używanego do sterowania tymże procesem. W procesach przemysłowych, przy tworzeniu rysunków używany jest standardowy zestaw symboli, który zazwyczaj oparty jest na standardzie S5. 1 opracowanym przez International Society of Automation (ISA);
  2. podstawowy rysunek schematyczny instalacji obrazującym sterowanie procesem.

Schemat OO odgrywa istotną rolę w utrzymaniu i modyfikacji procesu, którego dotyczy. Najważniejszym w nim jest, aby ukazać fizyczną sekwencję urządzeń i systemów oraz jak są połączone. Na etapie projektowania, schemat zapewnia również podstawę do rozwoju wykresów kontroli systemu, co pozwala na dalsze badania operacyjne w zakresie bezpieczeństwa, takie jak analiza zagrożeń i zdolności operacyjnych wymawiane często jako HAZOP.

Do zakładów przetwórczych, jest obrazowym przedstawieniem:

  • Szczegółów kluczowych rurociągów i aparatury
  • Systemów sterowania i zasilania
  • Wymogów regulacyjnych i bezpieczeństwa
  • Podstawowych informacjach startowych i operacyjnych

Symbole urządzeń, aparatury i oprzyrządowania[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiona jest lista niektórych symboli używanych w schematach OO zgodne z ISO 10628 oraz ISO 14617.

Symbole urządzeń, aparatury i oprzyrządowania
Pipe.svg
Rura
Insulated pipe.svg
Rura izolowana
Jacketed pipe.svg
Rura w płaszczu lub kanale
Cooled or heated pipe.svg
Chłodzona lub ogrzewana rura
Flexible pipe.svg
Przewód giętki
Valve.svg
Zawór – ogólnie
Control valve.svg
Zawór regulacyjny
Manual valve.svg
Zawór sterowany ręcznie
Needle valve.svg
Zawór iglicowy
Butterfly valve.svg
Zawór motylkowy (przepustnica)
Diaphragm valve.svg
Zawór membranowy
Ball valve.svg
Zawór kulowy
Check Valve.svg
Zawór zwrotny
Back draft damper.svg
Zawór zwrotny klapowy
Pressure reducing valve.svg
Zawór redukcji ciśnienia
Gate valve.svg
Zawór suwakowy (Zasuwa)
Globe valve.svg
Kurek jednodrogowy
Valve3.svg
Zawór trójdrożny
Spring safety valve.svg
Zawór bezpieczeństwa
Motor op Sym.png
Zawór sterowany na odległość
Stellantrieb.svg
Sterowanie zaworami automatyczne – ogólnie
Symbol 3-2 ski selector valve.svg
Zawór rozdzielający 3/2 normalnie zamknięty
4by3 DCV.png
Zawór sterujący (rozdzielacz) trójpołożeniowy (pokazane przepływy przy każdym położeniu)
Symbol Orifice valve.svg
Kryza
Symbol Throttle valve.svg
Dławienie czynnika
Symbol Throttle valve (cross section setable).svg
Dławienie czynnika z przekrojem regulowanym
Symbol Manometer.svg
Manometr
Viewing glass.svg
Wziernik
Covered gas vent.svg
kominek (odpowietrzenie)
Curved gas vent.svg
Odpowietrzenie zakończone łukiem
Funnel.svg
Lejek
Dust trap.svg
Siatka filtracyjna
P&ID 2061.svg
Zbiornik otwarty pionowy
P&ID 301.svg
Zbiornik bezciśnieniowy zamknięty pionowy
Pressurized vessel horizontal.svg
Zbiornik ciśnieniowy poziomy (leżący)
Pressurized vessel vertical.svg
Zbiornik ciśnieniowy pionowy (stojący)
Symbol Air reservoir.svg
Zbiornik pneumatyczny
Symbol Fluid-Coolly.svg
Chłodnica
Symbol Fluid-Heater.svg
Nagrzewnica
Symbol Fluid-Filter.svg
Filtr – ogólnie
Symbol Fluid-Oiler.svg
Smarownica
Symbol Fluid-Air dryer.svg
Osuszacz powietrza
Symbol Hydro pump.svg
Pompa hydrauliczna
Symbol Hydro pump (firm direction of rotation).svg
Pompa hydrauliczna o jednym kierunku przepływu, stałej objętości roboczej i o jednym kierunku obrotów
Symbol Hydro motor.svg
Silnik hydrauliczny o stałej objętości roboczej
Pump.svg
Pompa
Vacuum Pump or Compressor.svg
Pompa próżniowa lub sprężarka
Gas bottle.svg
Butla gazowa
Fan.svg
Dmuchawa/Wentylator
Axial fan.svg
Dmuchawa osiowa/Wentylator osiowy
Radial fan.svg
Dmuchawa promieniowa/Wentylator promieniowy
Steam trap.svg
Odwadniacz
Heat exchanger with cross.svg
Wymiennik ciepła – ogólnie
Heat exchanger no cross.svg
Wymiennik ciepła wężownicowy
Symbol plate heat exchanger.svg
Wymiennik ciepła płytowy
Spiral heat exchanger symbol.svg
Wymiennik ciepła spiralny
Double pipe heat exchanger.svg
Wymiennik ciepła dwukomorowy
Fixed straight tubes heat exchanger.svg
Wymiennik płaszczowo-rurowy
U shaped tubes heat exchanger.svg
Wymiennik ciepła z U-rurkami
Sieve.svg
Urządzenie do przesiewania – ogólnie
P&ID X8100.svg
Naczynie z elementami – ogólnie[a]
Fluid contacting column.svg
Naczynie z wypełnieniem stałym[a]
Tray column.svg
Naczynie z półkami[a]
P&ID X8011.svg
Naczynie z półkami kołpakowymi[a] (np. Kolumna rektyfikacyjna)
P&ID X8014.svg
Naczynie z wypełnieniem zawiesinowym[a]
Furnace.svg
Piec
Dryer.svg
Suszarka
Wet cooling tower.svg
Suszarka rozpryskowa
P&ID X8084.svg
Maszyna krusząca – ogólnie
Breaker.svg
Kruszarka – ogólnie
Cooling tower.svg
Chłodnia kominowa/Wieża chłodnicza
Bag.svg
Worek
Stirrer.svg
Mieszadło – ogólnie
Autoclave.svg
Mieszalnik ciśnieniowy z płaszczem (autoklaw)
Half pipe reactor.svg
Mieszalnik
Single acting cylinder (symbol,RUF,ISO1219).svg
Cylinder (siłownik) jednostronnego działania pchający[b]
Double acting cylinder (symbol,ISO1219).svg
Cylinder (siłownik) dwustronnego działania[b]
Teleskopzylinder einfachwirkend.svg
Cylinder (siłownik) teleskopowy jednostronnego działania[b]
Teleskopzylinder doppeltwirkend.svg
Cylinder (siłownik) teleskopowy dwustronnego działania[b]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Przedstawiona grupa symboli, w zależności od dodatkowego oznaczenia, może oznaczać: (B) urządzenia z elementami wewnętrznymi (K) kolumny z elementami wewnętrznymi (C) reaktory chemiczne z elementami wewnętrznymi.
  2. a b c d W zależności od tego czy (nie ukazana na rysunku) strzałka jest zaczerniona czy też nie, wskazuje odpowiednio czy siłownik jest hydrauliczny, czy też pneumatyczny. Strzałki powinny być na szczycie kresek znajdujących się u dołu (schematyczne ukazanie miejsca wlotu czynnika).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]