Scherzo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Scherzo (wł. żart) – gatunek muzyczny występujący samodzielnie lub jako część utworu cyklicznego. W scherzu wyrazisty rytm oraz artykulacja są ważniejszymi elementem utworu. Najczęściej ma metrum 3/4 oraz formę A-B-A z trio jako częścią środkową.

Pierwotnie scherzo było utworem instrumentalnym (rzadko wokalnym) o charakterze żartobliwym, wchodzącym w skład formy cyklicznej np. suity. Ludwig van Beethoven ustala miejsce scherza w romantycznej symfonii oraz sonacie — zastępowało ono menueta w trzeciej części cyklu. Na początku XIX wieku, głównie za sprawą F. Chopina, scherzo zmienia swój charakter na poważny, niekiedy nawet tragiczny, upowszechnia się również samodzielność scherza.

Przykłady[edytuj]

Jako samodzielne utwory[edytuj]

Jako części utworów cyklicznych[edytuj]

Scherzo w literaturze[edytuj]

Termin ten używany jest także w literaturze do nazywania utworów poetyckich o charakterze liryczno-żartobliwym i wyrazistej rytmizacji[1]. Przykładem takiego utworu jest Scherzo Juliana Tuwima.

Bibliografia[edytuj]

  • D. Wójcik, ABC form muzycznych, Musica Iagiellonica, Kraków 1999, s. 59

Przypisy

  1. Michał Głowiński [et al.]: Słownik terminów literackich, pod. red. Janusza Sławińskiego, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976