Schronisko PTTK Markowe Szczawiny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schronisko PTTK Markowe Szczawiny
Ilustracja
Nowe schronisko w 2013
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Pasmo Beskid Żywiecki, Karpaty
Wysokość 1180 m n.p.m.
Data otwarcia 15 września 1906
(I schronisko),
21 listopada 2009
(II schronisko)
Właściciel Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze
Położenie na mapie Beskidu Żywieckiego, Małego i Makowskiego
Mapa lokalizacyjna Beskidu Żywieckiego, Małego i Makowskiego
Schronisko PTTK Markowe Szczawiny
Schronisko PTTK Markowe Szczawiny
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Schronisko PTTK Markowe Szczawiny
Schronisko PTTK Markowe Szczawiny
Ziemia49°35′16,19″N 19°30′59,52″E/49,587831 19,516533
Strona internetowa
Stare schronisko w 2005

Schronisko PTTK Markowe Szczawinygórskie schronisko turystyczne Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Beskidzie Żywieckim na północnych stokach Babiej Góry, na Markowych Szczawinach, na wysokości 1180 m[1]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Schronisko zostało wybudowane z inicjatywy prezesa Oddziału Babiogórskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (późniejszego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego) dr. Hugona Zapałowicza. Jego otwarcie nastąpiło 15 września 1906. Składało się wówczas z kuchni, jadalni, pięcioosobowej izby dla panów i trzyosobowej izby dla pań. Powstałe schronisko miało być odpowiedzią strony polskiej na silną ekspansję na tych terenach niemieckiego towarzystwa Beskidenverein, które posiadało m.in. schronisko turystyczne na Babiej Górze.

W 1922 odbyła się pierwsza rozbudowa schroniska. Kolejne rozbudowy, które miały miejsce w 1925, 1926, 1931 i 1934, uczyniły obiekt przestronnym i nowoczesnym. We wrześniu 1934 do schroniska doprowadzono linię telefoniczną i wodociąg. Przed II wojną światową zdołano jeszcze rozbudować I piętro schroniska i nakryć dachem jego werandę.

Podczas wojny schronisko przejęła oficjalnie krakowska sekcja Alpenverein, pomimo że zainteresowanie wyrażało też Beskidenverein). Gospodarz pozostał przedwojenny – Rudolf Wielgus, który, utrzymując dobre kontakty z niemiecką strażą graniczną, zdołał dokonać najbardziej potrzebnych remontów, a w styczniu 1945 uratował je przed spaleniem przez wycofujących się Niemców.

Po wojnie budynek nadal był użytkowany jako schronisko przez Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, a od 1950 przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. W 1964 przeprowadzono remont generalny schroniska, dodając m.in. kotłownię i agregat prądotwórczy. Przed zamknięciem, stary obiekt dysponował 64 miejscami noclegowymi w pokojach wieloosobowych, posiadał własne ujęcie wody i oczyszczalnię ścieków. Z Zawoi doprowadzono prąd elektryczny.

Od maja do lipca 2007 dokonano całkowitej rozbiórki schroniska. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom stary obiekt nie został częściowo zachowany i przeniesiony do skansenu w Zawoi jako zabytek, lecz po decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków dokonano jego całkowitej likwidacji[2].

Na miejscu rozebranego schroniska powstał nowy obiekt otwarty dla turystów 21 listopada 2009, który zaprojektowany został w Pracowni Projektowej „Arch” w Bielsku-Białej. Głównym wykonawcą robót budowlanych była firma „Zis-Bud” ze Stryszawy. Jest to dwukondygnacyjny budynek murowany z cegły, od zewnątrz wykończony kamieniem. Dysponuje 40 miejscami noclegowymi, posiada jadalnię kuchnię turystyczną, suszarnię odzieży i jest przystosowany do obsługi osób niepełnosprawnych. Posiada 12 kolektorów słonecznych[1]. Uroczyste otwarcie obiektu odbyło się 25 kwietnia 2010.

Otoczenie schroniska[edytuj | edytuj kod]

Obok schroniska znajduje się dyżurka GOPR (tzw. GOPR-ówka z 1950[3]), do której w 2011 przeniesiono siedzibę Babiogórskiego Ośrodka Historii Turystyki Górskiej na Markowych Szczawinach, mieszczącego się do tej pory w niewielkim budynku przy schronisku. Znajduje się tu także ściana wspinaczkowa i rosną dwie nasadzone, duże limby[1].

Gospodarze[edytuj | edytuj kod]

Kolejni gospodarze schroniska (1906–1987):

  • Józef Gancarczyk (10 sierpnia 1906 – 8 września 1921),
  • Klemens Gancarczyk (8 kwietnia 1922 – 18 maja 1932),
  • Władysław Midowicz (18 maja 1932 – 1 października 1937),
  • Rudolf Wielgus (1 października 1937 – 1 czerwca 1951),
  • Ludwik Ziemblic (1 czerwca 1951 – 1 sierpnia 1952),
  • Jan Czecz (1 sierpnia 1952 – 10 kwietnia 1960),
  • Włodzimierz Gazda (10 kwietnia 1960 – 31 sierpnia 1960),
  • Zdzisław Wondra (31 sierpnia 1960 – 31 stycznia 1962),
  • Henryk Szumański (1 lutego 1962 – 30 września 1962),
  • Jerzy Chęciński (1 października 1962 – 30 marca 1963),
  • Teofil Stachnik (1 kwietnia 1963 – 31 grudnia 1964),
  • Stanisław Jarosz (1 stycznia 1965 – 31 października 1973),
  • Jerzy Kosiński i Piotr Wojciechowicz (20 lutego 1974 – 8 lipca 1974),
  • Jerzy Kosiński (9 lipca 1974 – 28 lutego 1975),
  • Zbigniew Urbański (1 marca 1975 – 31 maja 1980),
  • Krystyna Urbańska (31 maja 1980 – 30 czerwca 1980),
  • Zdzisław Supłat (1 lipca 1980 – 31 października 1981),
  • Waldemar Henryk Betlejewski (1 grudnia 1981 – 31 października 1983),
  • Aleksander Gorzalnik (1 listopada 1983 – 31 października 1984),
  • Jarosław Bajerski (1 listopada 1984 – 1987),
  • Halina Lizak (1987)[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Stanisław Figiel, Piotr Krzywda: Beskid Żywiecki. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006. ISBN 83-89188-59-7.
  2. Burzą 101-letnie schronisko na Babiej Górze, Gazeta Wyborcza – Kraków
  3. Początkowo mówiono na nią „Noclegówka”. Obecna nazwa dopiero od momentu „wprowadzenia” się ratowników GOPR, które nastąpiło w 1953. W późniejszym okresie budynek rozbudowano
  4. Mała Encyklopedia Babiogórska, Władysław Midowicz (red.), Pruszków: Rewasz, 1992, s. 30, ISBN 83-85557-04-0, OCLC 749244498.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]