Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach
Schronisko na Markowych Szczawinach w 2013
Schronisko na Markowych Szczawinach w 2013
Państwo  Polska
Pasmo Beskid Żywiecki, Karpaty
Wysokość 1180 m n.p.m.
Data otwarcia 1906, nowy obiekt 2009
Właściciel PTTK
Położenie na mapie Beskidu Żywieckiego, Małego i Makowskiego
Mapa lokalizacyjna Beskidu Żywieckiego, Małego i Makowskiego
Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach
Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach
Ziemia49°35′16,19″N 19°30′59,52″E/49,587831 19,516533
http://markowe-szczawiny.pttk.pl/
Stare schronisko w 2005

Schronisko PTTK na Markowych Szczawinachschronisko górskie na północnych stokach Babiej Góry. Znajduje się na polanie Markowe Szczawiny na wysokości 1180 m[1]

Historia[edytuj]

Schronisko zostało wybudowane z inicjatywy prezesa Oddziału Babiogórskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (później PTT) dr. Hugona Zapałowicza. Jego otwarcie nastąpiło 15 września 1906. Składało się wówczas z kuchni, jadalni, pięcioosobowej izby dla panów i trzyosobowej izby dla pań. Powstałe schronisko miało być odpowiedzią strony polskiej na silną ekspansję na tych terenach niemieckiego Beskidenverein (posiadało m.in. schronisko pod Babią Górą).

W 1922 odbyła się pierwsza rozbudowa schroniska. Kolejne rozbudowy w latach 1925, 1926, 1931 i 1934 uczyniły obiekt przestronnym i nowoczesnym. We wrześniu 1934 do schroniska doprowadzono linię telefoniczną i wodociąg. Przed II wojną światową zdołano jeszcze rozbudować I piętro schroniska i nakryć dachem jego werandę.

Podczas wojny schronisko przejęła oficjalnie krakowska sekcja Alpenverein (mimo, iż zainteresowanie wyrażało też Beskidenverein). Gospodarz pozostał przedwojenny – Rudolf Wielgus, który, utrzymując dobre kontakty z niemiecką strażą graniczną, zdołał dokonać najbardziej potrzebnych remontów, a w styczniu 1945 uratował je przed spaleniem przez wycofujących się Niemców.

Po wojnie budynek nadal był użytkowany jako schronisko przez PTT i w 1950 po połączeniu PTT z PTK jego właścicielem został spadkobierca obu towarzystw – PTTK. W 1964 przeprowadzono remont generalny schroniska, dodając m.in. kotłownię i agregat prądotwórczy. W ostatnich miesiącach działalności stary obiekt dysponował 64 miejscami noclegowymi w pokojach wieloosobowych, posiadał własne ujęcie wody i oczyszczalnię ścieków. Z Zawoi doprowadzono prąd elektryczny.

Na przełomie maja i czerwca 2007 dokonano całkowitej rozbiórki pierwszego schroniska. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom stary obiekt nie został częściowo zachowany i przeniesiony do skansenu w Zawoi jako zabytek, lecz po decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków dokonano jego całkowitej likwidacji[2].

Na miejscu rozebranego schroniska powstał nowy obiekt otwarty dla turystów 21 listopada 2009. Jest to dwukondygacyjny budynek murowany z cegły, a od zewnątrz wykończony kamieniem. Posiada 12 kolektorów słonecznych. Dysponuje 40 miejscami noclegowymi, posiada jadalnię kuchnię turystyczną, suszarnię odzieży i przystosowany jest do obsługi osób niepełnosprawnych[1].

Otoczenie schroniska[edytuj]

Obok schroniska znajduje się dyżurka GOPR (tzw. GOPR-ówka z 1950[3]), do której w 2011 roku przeniesiono siedzibę Muzeum Turystyki Górskiej, mieszczącego się do tej pory w niewielkim budynku przy schronisku. Znajduje się tu także ściana wspinaczkowa i rosną dwie nasadzone, duże limby[1].

Gospodarze[edytuj]

Kolejni gospodarze schroniska (1906-1987):

  • Józef Gancarczyk (10 sierpnia 1906 - 8 września 1921),
  • Klemens Gancarczyk (8 kwietnia 1922 - 18 maja 1932),
  • Władysław Midowicz (18 maja 1932 - 1 października 1937),
  • Rudolf Wielgus (1 października 1937 - 1 czerwca 1951),
  • Ludwik Ziemblic (1 czerwca 1951 - 1 sierpnia 1952),
  • Jan Czecz (1 sierpnia 1952 - 10 kwietnia 1960),
  • Włodzimierz Gazda (10 kwietnia 1960 - 31 sierpnia 1960),
  • Zdzisław Wondra (31 sierpnia 1960 - 31 stycznia 1962),
  • Henryk Szumański (1 lutego 1962 - 30 września 1962),
  • Jerzy Chęciński (1 października 1962 - 30 marca 1963),
  • Teofil Stachnik (1 kwietnia 1963 - 31 grudnia 1964),
  • Stanisław Jarosz (1 stycznia 1965 - 31 października 1973),
  • Jerzy Kosiński i Piotr Wojciechowicz (20 lutego 1974 - 8 lipca 1974),
  • Jerzy Kosiński (9 lipca 1974 - 28 lutego 1975),
  • Zbigniew Urbański (1 marca 1975 - 31 maja 1980),
  • Krystyna Urbańska (31 maja 1980 - 30 czerwca 1980),
  • Zdzisław Supłat (1 lipca 1980 - 31 października 1981),
  • Waldemar Henryk Betlejewski (1 grudnia 1981 - 31 października 1983),
  • Aleksander Gorzalnik (1 listopada 1983 - 31 października 1984),
  • Jarosław Bajerski (1 listopada 1984 - 1987),
  • Halina Lizak (1987)[4].

Przypisy

  1. a b c Stanisław Figiel, Piotr Krzywda: Beskid Żywiecki. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006. ISBN 83-89188-59-7.
  2. Burzą 101-letnie schronisko na Babiej Górze, Gazeta Wyborcza – Kraków
  3. Początkowo mówiono na nią "Noclegówka"; obecna nazwa dopiero od momentu "wprowadzenia" się ratowników GOPR, które nastąpiło w 1953. W późniejszym okresie budynek rozbudowano
  4. Praca zbiorowa, Mała Encyklopedia Babiogórska, wyd. Rewasz, Pruszków, 1992, s.30, ​ISBN 83-85557-04-0

Linki zewnętrzne[edytuj]