Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich
Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich
Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich
Państwo  Polska
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 1671 m n.p.m.
Data otwarcia 1953
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich
Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich
Ziemia49°12′49,0″N 20°02′55,5″E/49,213611 20,048750
Strona internetowa
Położenie schroniska nad Przednim Stawem Polskim

Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich (Schronisko Pięciostawiańskie) – schronisko turystyczne położone w Dolinie Pięciu Stawów Polskich w Tatrach Wysokich. Zostało ono zbudowane w latach 1947–1953 nad Przednim Stawem na wysokości 1671 m n.p.m. i jest najwyżej położonym schroniskiem górskim w Polsce. Posiada 67 miejsc noclegowych w pokojach 2-, 4-, 6-, 7-, 8- i 10-osobowych. Schronisko jest zarządzane przez PTTK i nosi imię Leopolda Świerza.

Schronisko stanowi odrębną miejscowość typu schronisko turystyczne[1].

Historia[edytuj]

Stare schronisko im. Ludwika Zejsznera[edytuj]

Dolina Pięciu Stawów Polskich w przeszłości stanowiła tereny pasterskie. Hala Pięć Stawów należała od 1637 roku do rodziny Nowobilskich. Sołtys wsi Białki Wojciech Nowobilski dostał te tereny w nadaniach królewskich od Władysława IV. Pozostałością po dawnej gospodarce pasterskiej jest do dziś istniejący kamienny szałas, służący w przeszłości jako schron dla wędrowców i pierwszych taterników. Funkcję tę przestał pełnić w 1876 roku, kiedy z inicjatywy Towarzystwa Tatrzańskiego powstało nad Małym Stawem pierwsze pięciostawiańskie schronisko.

Był to niewielki, jednoizbowy budynek z bloków granitowych. Nadano mu imię Ludwika Zejsznera, polskiego geologa. Schronisko było licznie odwiedzane w lecie, natomiast w zimie pozostawione bez opieki, niszczało. Prawie co roku przeprowadzano niezbędne remonty, co pociągało za sobą ogromne koszty. W związku z tym Towarzystwo Tatrzańskie w 1896 roku postanowiło przystąpić do budowy nowego, wygodniejszego schroniska.

Bardzo szybko rozpoczęto prace budowlane. Już w 1898 r. nowe schronisko było ukończone. Miało ono drewniane ściany, piec, a do spania prycze – znacznie lepiej chroniło więc przed zimnem, było wygodniejsze i szybko zyskało uznanie turystów. W związku z rosnącą popularnością parokrotnie rozbudowywano i modernizowano budynek. W sezonie letnim schroniskiem zajmowali się: Jędrzej Nowobilski, Wojciech Budz, Jan Nowobilski, współwłaściciel pięciostawiańskich hal, Maria Budzowa. Zimą, począwszy od roku 1907, gospodarowała w Pięciu Stawach nowo powstała Sekcja Narciarska Towarzystwa Tatrzańskiego. W czasie I wojny światowej schronisko było kilkakrotnie dewastowane, później jednak przy pomocy Kompanii Wysokogórskiej Wojska Polskiego przywrócone do użytku. Dzierżawę po Marii Budzowej przejęła jej córka Wiktoria Bigosowa. Schronisko służyło turystom do 1924 roku, kiedy to zreformowany oddział zakopiański PTT postanowił przeznaczyć fundusze na kolejne, nowe i większe schronisko.

Schronisko projektu Karola Stryjeńskiego (trzecie)[edytuj]

Projekt budynku wykonał sam dyrektor Szkoły Przemysłu Drzewnego w ZakopanemKarol Stryjeński. Do budowy zabrano się z zapałem, którego nie ostudziły nawet późniejsze trudności związane przede wszystkim z transportem. Schronisko zostało oficjalnie oddane do użytku dopiero po siedmiu latach. Huczna uroczystość otwarcia odbyła się w 1932 roku, zorganizowana przez Oddział Zakopiański PTT oraz dzierżawców Marię i Andrzeja Krzeptowskich. Schronisko cieszyło się ogromną popularnością. Już w 1933 r. postanowiono je powiększyć i ocieplić. Budynek obłożono murem z surowego kamienia. Po modernizacji trwającej zaledwie rok obiekt mógł przyjąć ok. 50% więcej turystów. Odbywały się tu obozy Polskiego Związku Narciarskiego z udziałem takich narciarzy jak: Helena Marusarzówna, Stanisław, Jan i Andrzej Marusarzowie, Marian Woyna Orlewicz, Helena Becker, Bronisław Czech. Był to okres świetności międzywojennej turystyki tatrzańskiej. W roku wybuchu II wojny światowej Andrzej i Maria Krzeptowscy musieli opuścić schronisko, zostawiając je pod opieką Franciszka Gabrysia. Jeszcze tego samego roku Maria Krzeptowska wróciła i wraz z synami Andrzejem i Józefem zamieszkała w Pięciu Stawach. Po górach chodziły oddziały partyzanckie, a mieszkańcy schroniska brali czynny udział w ruchu oporu. Schronisko przetrwało czas wojny i okupacji i nagle w maju 1945 roku z niewiadomych przyczyn całkowicie spłonęło.

Czwarte Schronisko Pięciostawiańskie[edytuj]

Schronisko w zimie na tle masywu Wołoszyna
Tabliczka przy wejściu do schroniska z oznaczeniem wysokości nad poziomem morza

Po wyzwoleniu PTT reaktywowało swoją działalność, ale o odbudowie spalonych schronisk jeszcze nie myślano. Decyzję o budowie kolejnego schroniska podjął Andrzej Krzeptowski wraz z żoną. Dzięki ich staraniom w 1947 roku nad Małym Stawem stanął niewielki, drewniany budynek. Było to pierwsze w Tatrach odbudowane po wojnie schronisko, które funkcjonowało do 1954 roku. Od 1968 roku znajduje się tam strażniczówka Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Piąte Schronisko Pięciostawiańskie[edytuj]

W 1954 roku ukończono budowę obecnego, piątego już z kolei schroniska w Dolinie Pięciu Stawów. Harmonijnie wkomponowany w krajobraz, kamienno-drewniany budynek (zaprojektowany przez Annę Górską, Jana Olafa Chmielewskiego, Jędrzeja Czarniaka, Gerarda Ciołka i Jerzego Mokrzyńskiego) stanął w zupełnie innym miejscu – nad północnym brzegiem Przedniego Stawu. W marcu 1956 roku odbyła się oficjalna uroczystość otwarcia, a kierowniczką została Maria Krzeptowska – wieloletnia gospodyni poprzednich schronisk. Pomimo ogromnych trudności związanych z zaopatrzeniem schroniska (transport końmi, wnoszenie towaru na plecach) dzięki staraniom gospodarzy nigdy turystom niczego nie brakowało, a schronisko było i jest znane z przyjaznej gościnności i domowej atmosfery. Od wielu lat transport zaopatrzenia odbywa się specjalnym ciągnikiem do dolnej stacji towarowej "kolejki" linowej a nią bezpośrednio pod schronisko (na najbardziej stromym odcinku trasy). Odbywały się tu obozy sportowe (np. przygotowania do olimpiady w Meksyku), zawody narciarskie i wiele innych imprez. W 1957 roku Andrzej Krzeptowski wraz z synem Józefem przejęli schronisko Roztoka, a Maria z synem Andrzejem zostali w Pięciu Stawach. W 1973 roku kierownictwo objęli bracia Andrzej i Józef z żonami. Później schroniskiem zajmował się sam Andrzej (zm. 20 października 2013). W 1998 dołączyła do niego córka Maria z mężem Kubą Marusarzem, a potem druga córka – Marta. Schronisko korzysta z turbogeneratora elektrycznego (turbina Peltona) o mocy stałej 50 kW (moc maksymalna jest większa) wodą zasilaną z Wielkiego Stawu. Tym niemniej zdarzają się awarie, jak to miało miejsce w sierpniu 2015 roku.

Dane adresowe[edytuj]

Schronisko górskie PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich
34-500 Zakopane 1
skrytka pocztowa 196

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny zielony szlak turystyczny niebieski – zielony Doliną Roztoki od Wodogrzmotów Mickiewicza (przy szosie z Palenicy Białczańskiej do Morskiego Oka) nad Wielki Staw Polski. Znad Wielkiego Stawu dalej szlakiem niebieskim.
  • Czas przejścia od Wodogrzmotów Mickiewicza przy szosie do Morskiego Oka do Wielkiego Stawu: 2:05 h, ↓ 1:40 h
  • Czas przejścia znad Wielkiego Stawu do schroniska: 10 min
szlak turystyczny zielony szlak turystyczny czarny – od zielonego odchodzi czarny szlak, będący alternatywnym dojściem do schroniska.
  • Czas przejścia od Wodogrzmotów Mickiewicza do rozstaju szlaków: 1:20 h, ↓ 1 h
  • Czas przejścia od rozstaju ze szlakiem zielonym do schroniska: 40 min, ↓ 30 min
szlak turystyczny niebieski – niebieski od Morskiego Oka przez Rówień nad Kępą, Świstówkę Roztocką i Świstową Czubę obok schroniska i dalej na przełęcz Zawrat.
  • Czas przejścia od Morskiego Oka do schroniska: 2 h, z powrotem 1:40 h
  • Czas przejścia od schroniska na Zawrat: 1:40 h, ↓ 1:30 h[2]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–04]. 
  2. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.

Linki zewnętrzne[edytuj]